IV P 150/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia sędzi N. H. o wyrównanie wynagrodzenia za okres od stycznia do grudnia 2022 roku oraz odsetek za opóźnienie za rok 2023. Powódka argumentowała, że przepisy ustaw okołobudżetowych na lata 2021-2023 naruszyły jej konstytucyjne prawo do wynagrodzenia odpowiadającego godności urzędu sędziego, poprzez nieuprawnione obniżenie podstawy jej uposażenia wbrew przepisom ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych. Pozwany Sąd Rejonowy w B. Z. wnosił o oddalenie powództwa, wskazując na konieczność stosowania przepisów szczególnych (ustaw okołobudżetowych) oraz odpowiedzialność za dyscyplinę finansów publicznych. Sąd Rejonowy w Jędrzejowie, po analizie zgromadzonego materiału dowodowego, uznał argumentację powódki za zasadną. Sąd odwołał się do orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego (w tym wyroku K 1/23 oraz K 1/12), który wielokrotnie podkreślał konieczność ochrony wynagrodzeń sędziów przed uznaniowymi zmianami legislacyjnymi i zapewnienia im stabilności. Sąd stwierdził, że ustawy okołobudżetowe na lata 2021-2023, poprzez wprowadzanie tymczasowych i zmiennych mechanizmów ustalania wynagrodzeń, naruszyły konstytucyjne gwarancje sędziów (art. 178 ust. 2 i art. 195 ust. 2 Konstytucji RP). W konsekwencji, Sąd odmówił zastosowania przepisów ustaw okołobudżetowych uznanych za niezgodne z Konstytucją i zasądził na rzecz powódki wyrównanie wynagrodzenia za wskazany okres oraz odsetki za opóźnienie. Rozstrzygnięto również kwestię odsetek za opóźnienie od wyrównania za rok 2023, zasądzając je od daty wniesienia pozwu. Wyrokowi w części zasądzającej wyrównanie i odsetki nadano rygor natychmiastowej wykonalności.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie roszczeń o wyrównanie wynagrodzenia sędziów w oparciu o niezgodność ustaw okołobudżetowych z Konstytucją.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej sędziów i interpretacji ustaw okołobudżetowych w kontekście orzecznictwa TK.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przepisy ustaw okołobudżetowych, modyfikujące zasady ustalania wynagrodzeń sędziów w sposób odbiegający od ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych, są zgodne z Konstytucją RP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy te są niezgodne z Konstytucją RP, w szczególności z art. 178 ust. 2 i art. 195 ust. 2.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wieloletnie, zmienne i uznaniowe modyfikacje zasad wynagradzania sędziów przez ustawy okołobudżetowe naruszają konstytucyjne gwarancje stabilności i ochrony wynagrodzenia odpowiadającego godności urzędu sędziego, co potwierdza orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego.
Czy sąd jest zobowiązany pominąć przepisy ustawowe uznane za niezgodne z Konstytucją RP, nawet jeśli nie można skierować pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd jest nie tylko władny, ale wręcz zobowiązany pominąć przepis ustawy, jeśli uzna go za niezgodny z Konstytucją RP.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na uchwałę Sądu Najwyższego (III PZP 2/21), która potwierdza możliwość pominięcia przepisu niezgodnego z Konstytucją, gdy nie można skierować pytania prawnego do TK z powodu przesłanek formalnych.
Od kiedy należą się ustawowe odsetki za opóźnienie od wyrównania wynagrodzenia za pracę?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Odsetki zasądzono od daty wymagalności poszczególnych kwot wyrównania za rok 2022, a od wyrównania za rok 2023 od daty wniesienia pozwu.
Uzasadnienie
Sąd zastosował art. 481 KC w zw. z art. 300 KP, uwzględniając faktycznie wypłacone zaniżone wynagrodzenie oraz daty wymagalności wynikające z regulaminów pracy pozwanej. W przypadku odsetek za rok 2023, zasądzono je od dnia wniesienia pozwu zgodnie z art. 482 § 1 KC.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| N. H. | osoba_fizyczna | powódka |
| Sąd Rejonowy w B. Z. | instytucja | pozwany |
Przepisy (17)
Główne
p.u.s.p. art. 91 § § 1c
Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych
Podstawa ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego w danym roku stanowi przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale roku poprzedniego. Przepis ten został naruszony przez ustawy okołobudżetowe.
Pomocnicze
p.u.s.p. art. 91 § § 1d
Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych
Jeżeli przeciętne wynagrodzenie jest niższe od przeciętnego wynagrodzenia ogłoszonego za drugi kwartał roku poprzedzającego – przyjmuje się podstawę ustalenia wynagrodzenia zasadniczego prokuratora w dotychczasowej wysokości.
ustawa okołobudżetowa na 2021 art. 12 § ust. 1
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2021
Określono, że w roku 2021 podstawę ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego stanowiło przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale 2019 r.
ustawa okołobudżetowa na 2022 art. 8 § ust. 1 i 2
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2022
W roku 2022 podstawę ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego stanowiło przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale 2020 r.
ustawa okołobudżetowa na 2023 art. 8 § ust. 1
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023
Podstawę ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego stanowiła kwota 5 444,42 zł, podczas gdy przeciętne miesięczne wynagrodzenie w drugim kwartale 2022 r. wynosiło 6 156,25 zł.
ustawa okołobudżetowa na 2023 art. 7
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023
Niezgodny z art. 195 ust. 2 Konstytucji RP.
ustawa okołobudżetowa na 2023 art. 8
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023
Niezgodny z art. 178 ust. 2 Konstytucji RP.
ustawa okołobudżetowa na 2023 art. 9
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023
Niezgodny z art. 178 ust. 2 Konstytucji RP.
k.c. art. 481
Kodeks cywilny
Podstawa do zasądzenia odsetek za opóźnienie.
k.c. art. 482 § § 1
Kodeks cywilny
Podstawa do zasądzenia odsetek za opóźnienie od skapitalizowanych odsetek.
k.p. art. 300
Kodeks pracy
Zastosowanie przepisów Kodeksu cywilnego do stosunków pracy.
k.p. art. 85 § § 2
Kodeks pracy
Termin wymagalności wynagrodzenia za pracę.
k.p. art. 77 § 2 § 6
Kodeks pracy
Wejście w życie nowego regulaminu pracy.
u.o.t.p.TK art. 59 § ust. 1 pkt. 4 i ust. 3
Ustawa z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
Określa przesłanki, kiedy sąd może pominąć przepis ustawy niezgodny z Konstytucją, nawet jeśli nie może skierować pytania prawnego do TK.
u.e.r.f.u.s. art. 20 § pkt. 2
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Podstawa ogłaszania przez Prezesa GUS przeciętnego wynagrodzenia.
u.f.p.
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
Odpowiedzialność za zachowanie dyscypliny finansów publicznych.
u.w.o.z.k.s.p. art. 2a
Ustawa z dnia 31 lipca 1981 r. o wynagrodzeniu osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe
Dotyczy wynagrodzenia Prezydenta RP i jego waloryzacji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Konstytucyjna ochrona wynagrodzeń sędziów przed uznaniowymi zmianami legislacyjnymi. • Niezgodność ustaw okołobudżetowych z Konstytucją RP w zakresie obniżania wynagrodzeń sędziów. • Obowiązek sądu do pominięcia przepisu niezgodnego z Konstytucją.
Odrzucone argumenty
Pozwany działał zgodnie z obowiązującymi ustawami szczególnymi (okołobudżetowymi). • Konieczność przestrzegania dyscypliny finansów publicznych. • Brak możliwości pominięcia przez sąd przepisów ustawowych.
Godne uwagi sformułowania
nieuprawnione zmodyfikowanie przez ustawodawcę ustawowych zasad regulowania podstawy wynagrodzeń sędziowskich • faktyczne obniżenie poziomu wynagrodzenia wbrew istniejącym zasadom • nieprzekraczalne „warunki brzegowe” wynagrodzenia odpowiadającego godności urzędu sędziego • rozwiązania unormowane w przedmiocie kontroli [...] nie tylko nie są spójne z rozwiązaniami lex generalis [...] ale także nie są nawet spójne z analogicznymi przepisami ustawy okołobudżetowej na 2021 r. i ustawy okołobudżetowej na 2022 r. • ustawodawca w tej materii kieruje się daleko posuniętą uznaniowością.
Skład orzekający
Leszek Gumbisz
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie roszczeń o wyrównanie wynagrodzenia sędziów w oparciu o niezgodność ustaw okołobudżetowych z Konstytucją."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej sędziów i interpretacji ustaw okołobudżetowych w kontekście orzecznictwa TK.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy konstytucyjnych praw sędziów do godnego wynagrodzenia i pokazuje, jak sądy mogą kwestionować ustawy budżetowe w obronie tych praw, co jest istotne dla prawników i obywateli.
“Sędzia wygrał z sądem o pensję! Ustawy okołobudżetowe niezgodne z Konstytucją.”
Dane finansowe
WPS: 12 808,42 PLN
wyrównanie wynagrodzenia za pracę: 12 808,42 PLN
odsetki za opóźnienie od wyrównania wynagrodzenia: 963,25 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.