IV P 147/25Wyrównanie uposażenia funkcjonariuszki służby więziennej
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka G. C., funkcjonariuszka Służby Więziennej, która odeszła ze służby 24 lutego 2023 roku, pozwała Skarb Państwa – Zakład Karny w M. o zasądzenie kwoty 2.963 zł tytułem wyrównania uposażenia za styczeń i luty 2023 roku, odprawy emerytalnej oraz ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. Spór dotyczył konstytucyjności art. 41 ustawy okołobudżetowej na 2023 rok, który przewidywał podwyżkę kwoty bazowej dla funkcjonariuszy dopiero od 1 marca 2023 roku. Powódka argumentowała, że przepis ten dyskryminuje funkcjonariuszy odchodzących ze służby przed tą datą, naruszając zasady sprawiedliwości społecznej i równości. Sąd Rejonowy w Goleniowie przychylił się do stanowiska powódki. W uzasadnieniu podkreślono, że sąd jest obowiązany stosować Konstytucję i ustawy, a w przypadku kolizji przepisów, może odmówić zastosowania przepisu niezgodnego z Konstytucją. Sąd uznał art. 41 ustawy okołobudżetowej za sprzeczny z art. 2 (zasada demokratycznego państwa prawnego i sprawiedliwości społecznej) oraz art. 32 ust. 1 (zasada równości) Konstytucji RP. Stwierdzono, że przepis ten wprowadzał nieuzasadnione zróżnicowanie sytuacji prawnej funkcjonariuszy, naruszając zasadę pewności prawa i zakaz dyskryminacji. Sąd zastosował przepisy ustawy o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej, które przewidują wyrównanie podwyżek od 1 stycznia danego roku. W konsekwencji zasądzono na rzecz powódki dochodzone kwoty wraz z odsetkami oraz zwrot kosztów procesu. Sąd odmówił zastosowania § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 27 marca 2023 roku, uznając go za sprzeczny z ustawą o kształtowaniu wynagrodzeń.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja konstytucyjności przepisów epizodycznych, zasada równości i sprawiedliwości społecznej, bezpośrednie stosowanie Konstytucji przez sądy powszechne, prawo pracy funkcjonariuszy służb mundurowych, koszty sądowe w sprawach pracowniczych.
Dotyczy specyficznej sytuacji funkcjonariuszy Służby Więziennej w kontekście ustawy okołobudżetowej na 2023 rok. Orzeczenie sądu rejonowego, choć oparte na wysokiej instancji argumentacji konstytucyjnej.
Zagadnienia prawne (4)
Czy art. 41 ustawy okołobudżetowej na 2023 rok, różnicujący kwotę bazową dla funkcjonariuszy odchodzących ze służby przed 1 marca 2023 roku, jest zgodny z Konstytucją RP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepis ten jest niezgodny z art. 2 (zasada demokratycznego państwa prawnego i sprawiedliwości społecznej) oraz art. 32 ust. 1 (zasada równości) Konstytucji RP.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przepis wprowadza nieuzasadnione zróżnicowanie sytuacji prawnej funkcjonariuszy, naruszając zasadę pewności prawa, sprawiedliwości społecznej i zakaz dyskryminacji. Brak było merytorycznego uzasadnienia dla odmiennego traktowania funkcjonariuszy odchodzących ze służby w różnych terminach w ramach tego samego roku budżetowego.
Czy sąd powszechny może odmówić zastosowania przepisu ustawy uznanego za niezgodny z Konstytucją?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd jest obowiązany stosować Konstytucję i ustawy, a w przypadku stwierdzenia konfliktu między przepisem ustawy a Konstytucją, może odmówić zastosowania tego przepisu w indywidualnej sprawie.
Uzasadnienie
Sąd powszechny sprawuje wymiar sprawiedliwości i jest związany Konstytucją. Może bezpośrednio stosować Konstytucję, odmawiając zastosowania przepisu ustawy, który jest z nią sprzeczny, bez konieczności kierowania pytania do Trybunału Konstytucyjnego, zwłaszcza gdy przepis ma charakter epizodyczny.
Czy spory dotyczące roszczeń ze stosunku służbowego funkcjonariuszy Służby Więziennej należą do właściwości sądów pracy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zgodnie z art. 220 ustawy o Służbie Więziennej, spory o roszczenia ze stosunku służbowego, niewymienione w innych przepisach, rozpatruje sąd właściwy w sprawach z zakresu prawa pracy.
Uzasadnienie
Przepis ten przekazuje określone spory do rozpoznania przez sądy pracy, co oznacza, że są one traktowane jako sprawy cywilne w rozumieniu art. 1 k.p.c., podlegające przepisom o postępowaniu odrębnym w sprawach z zakresu prawa pracy.
Czy funkcjonariusz Służby Więziennej dochodzący roszczeń płacowych przed sądem pracy korzysta ze zwolnienia od opłat sądowych?
Odpowiedź sądu
Nie, sąd uznał, że w tym konkretnym przypadku powódka nie korzysta ze zwolnienia od opłat sądowych, a wniesiona opłata była nienależna i podlegała zwrotowi.
Uzasadnienie
Sąd nie podzielił stanowiska Sądu Najwyższego w uchwale III PZP 7/24, uznając, że sprawa powódki dotyczy roszczeń bezpośrednio uregulowanych w ustawie o Służbie Więziennej, a nie roszczeń odszkodowawczych wywodzących się z Kodeksu pracy. Koszty sądowe nie mogą stanowić bariery w dostępie do sądu.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| G. C. | osoba_fizyczna | powódka |
| Skarb Państwa – Zakład Karny w M. | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (19)
Główne
ustawa okołobudżetowa art. 41 § 1-3
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej
Przepis uznany za niezgodny z Konstytucją RP w zakresie, w jakim różnicował sytuację prawną funkcjonariuszy odchodzących ze służby do końca lutego 2023 roku wobec tych pozostających w służbie po 1 marca 2023 roku.
u.SW art. 220
Ustawa o Służbie Więziennej
Przekazanie sporów o roszczenia ze stosunku służbowego funkcjonariuszy do właściwości sądów pracy.
u.k.w.p.s.b. art. 8 § 1
Ustawa o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej oraz o zmianie niektórych ustaw
Podwyższenie wynagrodzeń następuje z wyrównaniem od 1 stycznia danego roku.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego i sprawiedliwości społecznej.
Konstytucja RP art. 32 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada równości wobec prawa.
Konstytucja RP art. 178 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Obowiązek sędziów do stosowania Konstytucji i ustaw.
Pomocnicze
u.SW art. 96 § 1 pkt 2
Ustawa o Służbie Więziennej
Podstawa ustania stosunku służby powódki.
k.p.c. art. 1
Kodeks postępowania cywilnego
Definicja spraw cywilnych.
u.b. 2023 art. 9 § 1 pkt 2 lit. d
Ustawa budżetowa na rok 2023
Określenie kwoty bazowej dla żołnierzy i funkcjonariuszy.
u.SW art. 57 § 1 i 2
Ustawa o Służbie Więziennej
Skład uposażenia funkcjonariusza.
u.SW art. 100 § 1 i 2
Ustawa o Służbie Więziennej
Ustalanie wysokości odprawy emerytalnej.
u.SW art. 151 § 1 i 2
Ustawa o Służbie Więziennej
Ustalanie wysokości ekwiwalentu za niewykorzystany urlop.
u.SW art. 62 § 2
Ustawa o Służbie Więziennej
Termin płatności uposażenia.
u.SW art. 227
Ustawa o Służbie Więziennej
Prawo do odsetek ustawowych za opóźnienie w wypłacie uposażenia.
k.c. art. 481 § 1
Kodeks cywilny
Odsetki ustawowe za opóźnienie.
k.p.c. art. 98 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za wynik procesu.
u.k.s.s.c. art. 80 § 1
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Zwrot nienależnej opłaty sądowej.
Konstytucja RP art. 193
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Możliwość przedstawienia pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego.
Konstytucja RP art. 45 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sądu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niezgodność art. 41 ustawy okołobudżetowej z Konstytucją RP (zasada równości, sprawiedliwości społecznej, państwa prawnego). • Dyskryminacja funkcjonariuszy odchodzących ze służby przed 1 marca 2023 roku. • Prawo do bezpośredniego stosowania Konstytucji przez sąd powszechny. • Zasada wyrównania podwyżek od 1 stycznia danego roku (art. 8 ust. 1 ustawy o kształtowaniu wynagrodzeń). • Naruszenie zasady pewności prawa i uzasadnionego oczekiwania. • Ochrona praw majątkowych na gruncie EKPC. • Nienależność wniesionej opłaty sądowej.
Odrzucone argumenty
Ustawa okołobudżetowa ma charakter epizodyczny i może modyfikować inne ustawy. • Brak środków finansowych po stronie pozwanego. • Odpowiedzialność z tytułu dyscypliny finansów publicznych. • Zastosowanie uchwały SN III PZP 7/24 w sprawie kosztów sądowych. • Argumentacja pozwanego oparta na wyroku TK K 32/02.
Godne uwagi sformułowania
Sąd ma pełne prawo przywrócenia uczciwości i lojalności w relacji między Państwem a Obywatelem. • Państwo uchyla się od ponoszenia odpowiedzialności za wydawanie oczywiście wadliwych przepisów, które później stosuje jako pracodawca. • Kosztów sądowych nie można interpretować w sposób, który tworzy samoistne, fiskalne bariery paraliżujące obywatelom dostęp do sądu. • Rygor fiskalny staje się wówczas narzędziem ochrony bezprawnych działań organów władzy przed kontrolą sądową.
Skład orzekający
Michał Barczyk
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja konstytucyjności przepisów epizodycznych, zasada równości i sprawiedliwości społecznej, bezpośrednie stosowanie Konstytucji przez sądy powszechne, prawo pracy funkcjonariuszy służb mundurowych, koszty sądowe w sprawach pracowniczych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji funkcjonariuszy Służby Więziennej w kontekście ustawy okołobudżetowej na 2023 rok. Orzeczenie sądu rejonowego, choć oparte na wysokiej instancji argumentacji konstytucyjnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy konfliktu między prawem stanowionym a Konstytucją, pokazując, jak sądy mogą chronić obywateli przed niekonstytucyjnymi przepisami, nawet jeśli dotyczą one specyficznej grupy zawodowej. Podkreśla znaczenie sprawiedliwości społecznej i równości.
“Czy ustawa budżetowa może łamać Konstytucję? Sąd Rejonowy w Goleniowie odpowiada: NIE!”
Dane finansowe
WPS: 2963 PLN
wyrównanie uposażenia: 301,65 PLN
wyrównanie uposażenia: 301,65 PLN
odprawa emerytalna: 1809,9 PLN
ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy: 549,51 PLN
koszty procesu: 675 PLN
zwrot opłaty sądowej: 200 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.