IV KO 270/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWnioskodawca H.M. wystąpił z wnioskiem o zasądzenie od Skarbu Państwa odszkodowania i zadośćuczynienia w związku z tymczasowym aresztowaniem (od 7 października do 31 grudnia 1998 r.), dozorem policyjnym i zakazem opuszczania kraju z zatrzymaniem paszportu, zastosowanymi w sprawie, w której został prawomocnie uniewinniony. Wnioskodawca domagał się 10 600 zł odszkodowania i 60 000 zł zadośćuczynienia. Uzasadniając żądanie, wskazywał na traumatyczne przeżycia w areszcie, trudności związane z dozorem i zakazem opuszczania kraju, wpływające na jego życie osobiste i zawodowe. Sąd, analizując sprawę w oparciu o art. 552a kpk, uznał żądanie zadośćuczynienia za zasadne, podkreślając, że odpowiedzialność Skarbu Państwa opiera się na zasadzie ryzyka. Oddalono jednak żądanie odszkodowania za utracone wynagrodzenie, uznając je za nieudowodnione i niebędące bezpośrednią konsekwencją zastosowanych środków zapobiegawczych. Sąd szczegółowo ocenił krzywdę doznaną przez wnioskodawcę, uwzględniając warunki w areszcie, rozłąkę z rodziną, fakt, że było to jego pierwsze zetknięcie z systemem penitencjarnym, a także uciążliwość środków wolnościowych przez ponad sześć lat. Ostatecznie, sąd zasądził łącznie 35 000 zł zadośćuczynienia: 21 000 zł za tymczasowe aresztowanie i 14 000 zł za środki wolnościowe, uznając te kwoty za adekwatne do doznanej krzywdy i zgodne z zasadami orzeczniczymi, jednocześnie oddalając żądanie w zakresie przekraczającym tę kwotę oraz żądanie odszkodowania. Sąd zasądził także odsetki od uprawomocnienia się wyroku.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUstalanie wysokości zadośćuczynienia za krzywdę wynikłą z tymczasowego aresztowania i środków zapobiegawczych, zakres odpowiedzialności Skarbu Państwa w takich przypadkach.
Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego i przepisów kpk; zastosowanie posiłkowe przepisów k.c. wymaga ostrożności.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wnioskodawcy przysługuje odszkodowanie i zadośćuczynienie za tymczasowe aresztowanie, dozór policyjny i zakaz opuszczania kraju, w związku z prawomocnym uniewinnieniem?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wnioskodawcy przysługuje zadośćuczynienie za doznaną krzywdę wynikłą z tymczasowego aresztowania oraz dozoru i zakazu opuszczania kraju, jednak w kwocie niższej niż żądana. Żądanie odszkodowania zostało oddalone.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że spełnione zostały przesłanki z art. 552a kpk, a odpowiedzialność Skarbu Państwa opiera się na zasadzie ryzyka. Oddalono żądanie odszkodowania z uwagi na brak udowodnienia szkody i jej bezpośredniego związku ze środkami zapobiegawczymi. Kwota zadośćuczynienia została ustalona na podstawie oceny doznanej krzywdy, warunków pobytu w areszcie, wpływu środków zapobiegawczych na życie wnioskodawcy oraz zasad orzeczniczych.
Jakie są kryteria ustalania wysokości zadośćuczynienia za krzywdę wynikłą z tymczasowego aresztowania i innych środków zapobiegawczych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Wysokość zadośćuczynienia powinna być odpowiednia do doznanej krzywdy, mieć charakter kompensacyjny, uwzględniać aktualne warunki życia i przeciętną stopę życiową społeczeństwa, a także być utrzymana w rozsądnych granicach, nie stanowiąc nadmiernego wzbogacenia.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do przepisów k.c. (art. 445, 446) i utrwalonego orzecznictwa, wskazując, że brak jest sztywnych kryteriów, a wysokość zadośćuczynienia pozostawiona jest swobodnej ocenie sędziowskiej, która jednak nie może być dowolna. Podkreślono, że zadośćuczynienie musi stanowić ekonomicznie odczuwalną wartość i być wynikiem obiektywnej oceny krzywd, a nie jedynie subiektywnych odczuć poszkodowanego.
Czy rozwód wnioskodawcy i trudności z ukrywaniem postępowania karnego mogą stanowić podstawę do zasądzenia zadośćuczynienia w ramach art. 552a kpk?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd uznał, że te okoliczności nie mogą być uwzględnione w ramach żądania opartego na art. 552a kpk, ponieważ nie są one bezpośrednim następstwem wykonania tymczasowego aresztowania, dozoru czy zakazu opuszczania kraju.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że zakres roszczeń ograniczony jest do krzywdy ściśle powiązanej z wykonaniem decyzji o środkach zapobiegawczych. Inne krzywdy, nawet związane z toczącym się postępowaniem karnym, nie mogą być dochodzone w tym trybie, a ich ewentualne dochodzenie może nastąpić w trybie cywilnoprawnym.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| H. M. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Skarb Państwa | instytucja | odpowiedzialny |
Przepisy (6)
Główne
k.p.k. art. 552a § § 1
Kodeks postępowania karnego
Przepis ten stanowi podstawę do dochodzenia odszkodowania i zadośćuczynienia za szkodę i krzywdę wynikłą ze stosowania środków zapobiegawczych w przypadku uniewinnienia lub umorzenia postępowania karnego.
Pomocnicze
k.p.k. art. 553 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Określa podstawy egzoneracji Skarbu Państwa, których brak w niniejszej sprawie.
k.p.k. art. 554 § § 4
Kodeks postępowania karnego
Podstawa orzekania o kosztach postępowania.
k.c. art. 417
Kodeks cywilny
Przepisy dotyczące odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkodę wyrządzoną przez funkcjonariusza państwowego, mają zastosowanie posiłkowe.
k.c. art. 445 § § 1
Kodeks cywilny
Określa, że zadośćuczynienie winno być 'odpowiednie'.
k.c. art. 446 § § 4
Kodeks cywilny
Określa, że zadośćuczynienie winno być 'odpowiednie'.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prawomocne uniewinnienie wnioskodawcy spełnia przesłanki do dochodzenia zadośćuczynienia na podstawie art. 552a kpk. • Tymczasowe aresztowanie, dozór policyjny i zakaz opuszczania kraju spowodowały po stronie wnioskodawcy krzywdę psychiczną i fizyczną. • Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność na zasadzie ryzyka za stosowanie środków zapobiegawczych.
Odrzucone argumenty
Żądanie odszkodowania za utracone wynagrodzenie jest niezasadne, gdyż nie zostało udowodnione i nie jest bezpośrednim następstwem środków zapobiegawczych. • Okoliczności takie jak rozwód czy trudności z ukrywaniem postępowania karnego nie mogą być podstawą do zasądzenia zadośćuczynienia w tym postępowaniu. • Żądana kwota zadośćuczynienia (60 000 zł) jest wygórowana i nieadekwatna do doznanej krzywdy.
Godne uwagi sformułowania
Odpowiedzialność Skarbu Państwa z tytułu niewątpliwie niesłusznego tymczasowego aresztowania opierała się na zasadzie ryzyka. • Jest to w istocie swoiste postępowanie cywilne toczące się przed sądem karnym. • Ciężar dowodzenia spoczywa na stronach, które wywodzą określone wnioski. • Krzywda musi być ściśle powiązana z tymczasowym aresztowaniem, dozorem i zakazem opuszczania kraju. • Zadośćuczynienie ma przede wszystkim charakter kompensacyjny i tym samym jego wysokość musi przedstawiać jakąś ekonomicznie odczuwalną wartość. • Zasądzona kwota zadośćuczynienia musiała uwzględniać pełną gamę okoliczności składających się na stosowane środki przymusu i ich skutki oraz konsekwencje.
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalanie wysokości zadośćuczynienia za krzywdę wynikłą z tymczasowego aresztowania i środków zapobiegawczych, zakres odpowiedzialności Skarbu Państwa w takich przypadkach."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego i przepisów kpk; zastosowanie posiłkowe przepisów k.c. wymaga ostrożności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak sąd ocenia krzywdę i ustala wysokość zadośćuczynienia za okres tymczasowego aresztowania i inne środki zapobiegawcze, co jest istotne dla zrozumienia praktyki stosowania przepisów o odszkodowaniach za niesłuszne zatrzymanie.
“Ile warte jest wolność? Sąd zasądził zadośćuczynienie za niesłuszne aresztowanie.”
Dane finansowe
WPS: 70 600 PLN
zadośćuczynienie: 35 000 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.