IV KK 557/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał kasacje wniesione na korzyść skazanych Z. B., M. G. i M. M., którzy zostali skazani za czyn z art. 212 § 1 k.k. przez Sąd Rejonowy w K., a następnie wyrok ten został utrzymany w mocy przez Sąd Okręgowy w K. Obrońca skazanych wniósł trzy kasacje, w których powtórzył zarzuty apelacyjne dotyczące obrazy przepisów proceduralnych, w szczególności art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k., wskazując na rzekomy brak skargi uprawnionego oskarżyciela. Sąd Najwyższy uznał kasacje za oczywiście bezzasadne. Podkreślono, że postępowanie kasacyjne nie jest trzecią instancją, a przedmiotem kontroli są orzeczenia sądu odwoławczego pod kątem rażących naruszeń prawa lub bezwzględnych podstaw odwoławczych. Sąd Najwyższy stwierdził, że zarzuty w kasacjach stanowiły jedynie powielenie zarzutów apelacyjnych, bez wykazania, że sąd odwoławczy nie rozpoznał ich należycie. Sąd Najwyższy aprobowalnie odniósł się do argumentacji Sądu Okręgowego, który prawidłowo ocenił, że nie zaszła bezwzględna przyczyna odwoławcza, a spółka „Ł. i K. Kancelaria Prawna sp.k.” oraz M. K. byli uprawnionymi oskarżycielami prywatnymi. Sąd Najwyższy oddalił kasacje i obciążył skazanych kosztami postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUgruntowanie stanowiska Sądu Najwyższego co do ograniczeń postępowania kasacyjnego, dopuszczalności odpowiedzialności za zniesławienie w piśmie procesowym oraz możliwości uznania spółki za pokrzywdzoną w sprawie o zniesławienie.
Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i faktycznej, ale zawiera ogólne zasady interpretacji przepisów proceduralnych i prawa karnego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy zarzuty apelacyjne dotyczące braku skargi uprawnionego oskarżyciela i kwalifikacji prawnej czynu mogą stanowić podstawę do rozpoznania kasacji, zwłaszcza gdy powielają zarzuty z apelacji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzuty apelacyjne powielone w kasacji, które nie wykazują rażących naruszeń prawa lub bezwzględnych podstaw odwoławczych istotnych dla postępowania kasacyjnego, nie mogą stanowić podstawy do uwzględnienia kasacji.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że postępowanie kasacyjne ma ograniczony zakres kontroli i nie jest trzecią instancją. Zarzuty muszą dotyczyć naruszeń prawa przez sąd odwoławczy. Powielanie argumentacji z apelacji, bez wykazania wadliwości rozpoznania tych zarzutów przez sąd odwoławczy, jest nieskuteczne.
Czy spółka prawa handlowego może być uznana za pokrzywdzoną i uprawnioną do wniesienia prywatnego aktu oskarżenia w sprawie o zniesławienie, gdy zarzucane czyny miały związek z jej działalnością i były popełnione przez jej przedstawiciela?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, spółka może być uznana za pokrzywdzoną i uprawnioną do wniesienia prywatnego aktu oskarżenia, jeśli zarzucane czyny, nawet jeśli dotyczą osoby fizycznej działającej w jej imieniu, bezpośrednio naruszają jej dobra prawne, np. poprzez wpływ na jej postrzeganie lub naruszenie umowy zawartej w jej imieniu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy, aprobowując stanowisko sądu odwoławczego, wskazał, że dobra prawne spółki zostały naruszone, ponieważ zarzucane zachowanie było powiązane z jej działalnością, wpływało na jej postrzeganie, a umowa o świadczenie usług prawnych była zawarta z nią, a nie indywidualnie z jej przedstawicielem.
Czy zniesławienie dokonane w piśmie procesowym zawsze wyłącza odpowiedzialność karną z art. 212 § 1 k.k.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, choć istnieje pogląd o wyłączeniu odpowiedzialności za zniesławienie w piśmie procesowym, to granice tej odpowiedzialności wyznacza cel działania sprawcy. Jeśli działanie wykracza poza uzasadnienie lub obronę praw, a zmierza celowo do poniżenia lub pomówienia strony przeciwnej, znamiona przestępstwa mogą zostać zrealizowane.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na swoje wcześniejsze orzecznictwo, wskazując, że nawet w piśmie procesowym można popełnić zniesławienie, jeśli zarzut jest nieprawdziwy, wiedzie złą wolę sprawcy i ma na celu dokuczenie lub poniżenie pokrzywdzonego, a nie obronę własnego interesu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| S. B. | osoba_fizyczna | skazany |
| M. G. | osoba_fizyczna | skazany |
| M. M. | osoba_fizyczna | skazany |
| P.C.K. w W. | instytucja | pokrzywdzony (na rzecz którego orzeczono nawiązki) |
| M. K. | osoba_fizyczna | oskarżyciel prywatny |
| Ł. i K. Kancelaria Prawna sp.k. | spółka | oskarżyciel prywatny |
Przepisy (12)
Główne
k.k. art. 212 § 1
Kodeks karny
Podstawa skazania za zniesławienie.
k.p.k. art. 17 § 1
Kodeks postępowania karnego
Określa przesłanki umorzenia postępowania, w tym brak skargi uprawnionego oskarżyciela.
k.p.k. art. 439 § 1
Kodeks postępowania karnego
Określa bezwzględne przyczyny odwoławcze, w tym pkt 9 - brak skargi uprawnionego oskarżyciela.
k.p.k. art. 523 § 1
Kodeks postępowania karnego
Określa podstawy kasacyjne, w tym rażące naruszenie prawa lub bezwzględne przyczyny odwoławcze.
Pomocnicze
k.p.k. art. 535 § 3
Kodeks postępowania karnego
Posiedzenie bez udziału stron.
k.p.k. art. 234
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy odpowiedzialności za zniesławienie w kontekście postępowania karnego.
k.p.k. art. 49 § 1
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy oskarżyciela posiłkowego.
k.p.k. art. 59 § 1
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy pokrzywdzonego jako oskarżyciela posiłkowego.
k.p.k. art. 519
Kodeks postępowania karnego
Określa przedmiot kontroli kasacyjnej.
k.p.k. art. 433 § 2
Kodeks postępowania karnego
Obowiązek sądu odwoławczego do rozpoznania zarzutów.
k.p.k. art. 457 § 3
Kodeks postępowania karnego
Wymogi uzasadnienia wyroku sądu odwoławczego.
k.k. art. 234
Kodeks karny
Dotyczy zniesławienia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Kasacje stanowią powielenie zarzutów apelacyjnych i nie wykazują naruszeń prawa istotnych dla postępowania kasacyjnego. • Sąd odwoławczy prawidłowo rozpoznał zarzuty apelacyjne, w tym dotyczące braku skargi uprawnionego oskarżyciela. • Spółka prawa handlowego może być pokrzywdzonym w sprawie o zniesławienie, jeśli jej dobra prawne zostały naruszone. • Zniesławienie w piśmie procesowym może być podstawą odpowiedzialności karnej, jeśli wykracza poza obronę praw i zmierza do poniżenia.
Odrzucone argumenty
Obraza art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. z powodu braku skargi uprawnionego oskarżyciela. • Obraza art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. z powodu braku skargi uprawnionego oskarżyciela, gdyż spółka nie była pokrzywdzona. • Niewłaściwa kwalifikacja prawna czynu (art. 234 k.k. zamiast art. 212 § 1 k.k.).
Godne uwagi sformułowania
postępowanie kasacyjne nie stanowi tzw. „trzeciej instancji” • próba obejścia procesowych ograniczeń wynikających z ustawy postępowania karnego • zarzuty o charakterze apelacyjnym nie mogą stanowić podstawy do inicjowania kontroli w postępowaniu kasacyjnym • nie każda treść – nawet w sposób oczywisty uderzająca w dobra osobiste innej osoby - zawarta w piśmie procesowym (...) będzie wyczerpywać znamiona przestępstwa z art. 212 k.k. • Granice odpowiedzialności karnej wyznacza w tym wypadku to, czy autor takiego pisma czyni to wyłącznie w uzasadnieniu lub w obronie swoich praw czy też celowo pomawia stronę przeciwną.
Skład orzekający
Antoni Bojańczyk
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska Sądu Najwyższego co do ograniczeń postępowania kasacyjnego, dopuszczalności odpowiedzialności za zniesławienie w piśmie procesowym oraz możliwości uznania spółki za pokrzywdzoną w sprawie o zniesławienie."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i faktycznej, ale zawiera ogólne zasady interpretacji przepisów proceduralnych i prawa karnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych w postępowaniu karnym, w tym ograniczeń kasacji i roli oskarżenia prywatnego, co jest interesujące dla prawników procesualistów.
“Kasacja jako próba obejścia prawa? Sąd Najwyższy przypomina o ograniczeniach postępowania.”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.