IV KK 467/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał kasację Prokuratora Generalnego wniesioną na niekorzyść skazanych A. J., D. O. i M. M. od wyroku Sądu Okręgowego w Olsztynie z dnia 17 kwietnia 2023 r., który zmieniał wyrok Sądu Rejonowego w Giżycku z dnia 28 listopada 2022 r. w zakresie rozstrzygnięcia o kosztach procesu. Kasacja zarzucała rażące naruszenie przepisów prawa procesowego, w szczególności art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. i art. 424 § 2 k.p.k. oraz art. 435 k.p.k. i art. 410 k.p.k., polegające na zaniechaniu prawidłowej kontroli odwoławczej orzeczenia Sądu I instancji w kwestii solidarnego zobowiązania oskarżonych do zwrotu kosztów zastępstwa procesowego oskarżycieli posiłkowych. Podniesiono również obrazę art. 633 k.p.k. w zw. z art. 627 k.p.k. i art. 616 § 1 pkt 2 k.p.k. oraz przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie. Sąd Najwyższy stwierdził, że Sąd Okręgowy prawidłowo dostrzegł uchybienie dyspozycji art. 633 k.p.k. przez Sąd Rejonowy w zakresie solidarnego zobowiązania, jednak sam dopuścił się błędów reformatoryjnych. W szczególności, Sąd Okręgowy nie uwzględnił zasady, że oskarżeni nie powinni partycypować w kosztach, których nie ponieśliby, gdyby byli sądzeni oddzielnie, a także błędnie ustalił kwoty należne oskarżycielom posiłkowym z tytułu ustanowienia pełnomocnika, nie korespondujące z przedstawianymi kosztami ani stawkami wynikającymi z rozporządzenia. W związku z tym, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej kosztów procesu i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Olsztynie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie i podział kosztów procesu w sprawach karnych, stosowanie zasady słuszności z art. 633 k.p.k., kontrola orzeczeń sądów odwoławczych w zakresie kosztów.
Dotyczy specyficznej sytuacji współoskarżonych i kosztów zastępstwa procesowego oskarżycieli posiłkowych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy sąd odwoławczy prawidłowo rozpoznał apelację dotyczącą kosztów procesu, w szczególności zasady solidarnego zobowiązania oskarżonych do zwrotu kosztów zastępstwa procesowego oskarżycieli posiłkowych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd odwoławczy dopuścił się błędów reformatoryjnych, nie uwzględniając zasady, że oskarżeni nie powinni partycypować w kosztach, których nie ponieśliby, gdyby byli sądzeni oddzielnie, oraz błędnie ustalił kwoty należne oskarżycielom posiłkowym.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że sąd odwoławczy prawidłowo dostrzegł uchybienie sądu pierwszej instancji w zakresie solidarnego zobowiązania, jednak sam nie zastosował prawidłowo zasady słuszności z art. 633 k.p.k., nie uwzględniając indywidualnego udziału każdego oskarżonego w szkodzie wyrządzonej poszczególnym oskarżycielom posiłkowym oraz błędnie obliczył wysokość zasądzonych kwot.
Jak należy stosować zasadę słuszności z art. 633 k.p.k. przy ustalaniu kosztów procesu w przypadku współoskarżonych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Przy zasądzaniu od każdego z oskarżonych kosztów procesu należy mieć na względzie koszty związane ze sprawą i udziałem każdego z nich w procesie, a niezasadna jest partycypacja w kosztach, których by nie ponieśli, gdyby każdy z nich był sądzony oddzielnie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że zasada słuszności wymaga indywidualnego podejścia do każdego oskarżonego i przypisania mu kosztów proporcjonalnie do jego udziału w szkodzie i procesie, a nie stosowania odpowiedzialności solidarnej czy równych kwot dla wszystkich, niezależnie od popełnionych czynów.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. J. | osoba_fizyczna | skazany |
| D. J. O. | osoba_fizyczna | skazany |
| M. M. | osoba_fizyczna | skazany |
| Prokurator Generalny | organ_państwowy | wnioskodawca kasacji |
| K. K. | osoba_fizyczna | oskarżyciel posiłkowy |
| A. D. | osoba_fizyczna | oskarżyciel posiłkowy |
| N. L. | osoba_fizyczna | oskarżyciel posiłkowy |
Przepisy (14)
Główne
k.p.k. art. 633
Kodeks postępowania karnego
Zasada słuszności przy ustalaniu kosztów procesu, uwzględniająca udział każdego oskarżonego w sprawie i poniesione koszty.
k.k. art. 157 § § 2
Kodeks karny
Czyn zabroniony.
k.k. art. 158 § § 1
Kodeks karny
Czyn zabroniony.
k.k. art. 13 § § 1
Kodeks karny
Czyn zabroniony.
Pomocnicze
k.p.k. art. 433 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Nienależyte rozważenie zarzutów apelacji przez sąd odwoławczy.
k.p.k. art. 457 § § 3
Kodeks postępowania karnego
Wymóg ustosunkowania się do zarzutów apelacji.
k.p.k. art. 424 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Wymóg uzasadnienia wyroku sądu odwoławczego.
k.p.k. art. 435
Kodeks postępowania karnego
Zakaz reformationis in peius w postępowaniu odwoławczym.
k.p.k. art. 410
Kodeks postępowania karnego
Obowiązek oparcia wyroku na materiale zebranym w toku postępowania.
k.p.k. art. 627
Kodeks postępowania karnego
Obowiązek zwrotu kosztów procesu przez skazanego.
k.p.k. art. 616 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania karnego
Koszty związane z ustanowieniem pełnomocnika.
Dz. U. 2015.1800 art. 11 § ust. 1 i 2
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie
Podstawa do ustalenia wysokości opłat za czynności adwokackie.
Dz. U. 2015.1800 art. 15 § ust. 1 i 3
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie
Przesłanki brane pod uwagę przy określaniu wysokości opłat za czynności adwokackie.
Dz. U. 2015.1800 art. 17 § ust. 1
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie
Podstawa do ustalenia wysokości opłat za czynności adwokackie.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nienależyta kontrola odwoławcza Sądu Okręgowego w zakresie kosztów procesu. • Obraza art. 633 k.p.k. poprzez nieprawidłowe zastosowanie zasady słuszności. • Błędne ustalenie wysokości kosztów zastępstwa procesowego oskarżycieli posiłkowych. • Nie uwzględnienie indywidualnego udziału każdego oskarżonego w szkodzie.
Godne uwagi sformułowania
Charakter zaistniałego w sprawie uchybienia uprawniał do uwzględnienia kasacji w całości. • Zgodzić się należy z Sądem Okręgowym w Olsztynie, że ustalenie solidarnego charakteru ponoszenia kosztów procesu - tak jak uczynił to Sąd Rejonowy - nie ma żadnego umocowania w przepisach rozdziału XIV Kodeksu postępowania karnego. • Niezasadna jest partycypacja oskarżonych w kosztach, których by nie ponieśli, gdyby każdy z nich był sądzony oddzielnie. • Opisane uchybienia niewątpliwie miały istotny wpływ na treść wydanego orzeczenia.
Skład orzekający
Michał Laskowski
przewodniczący
Waldemar Płóciennik
członek
Paweł Wiliński
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie i podział kosztów procesu w sprawach karnych, stosowanie zasady słuszności z art. 633 k.p.k., kontrola orzeczeń sądów odwoławczych w zakresie kosztów."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji współoskarżonych i kosztów zastępstwa procesowego oskarżycieli posiłkowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu postępowania karnego – kosztów procesu i ich podziału między skazanych, co jest istotne dla praktyków prawa. Pokazuje błędy, jakie mogą popełnić sądy niższych instancji i jak Sąd Najwyższy je koryguje.
“Sąd Najwyższy: Jak prawidłowo rozliczyć koszty procesu między skazanymi? Kluczowe zasady.”
Dane finansowe
nawiązka: 1500 PLN
nawiązka: 2000 PLN
nawiązka: 1500 PLN
nawiązka: 2500 PLN
nawiązka: 1500 PLN
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.