Orzeczenie · 2026-09-01

IV KK 287/26Uchylenie zakazu prowadzenia pojazdów nieadekwatny do przestępstwa

Sąd
Sąd Najwyższy
Data
2026-09-01
SNKarnebezpieczeństwo w komunikacjiWysokanajwyższy
prawo karnekodeks karnyart. 178a k.k.art. 42 k.k.środek karnyzakaz prowadzenia pojazdówśrodki odurzającekasacjaSąd Najwyższywyrok nakazowy

Sąd Najwyższy rozpoznał kasację Prokuratora Generalnego wniesioną na niekorzyść skazanego S.C. od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w Raciborzu. Sąd Rejonowy skazał S.C. za prowadzenie pojazdu mechanicznego pod wpływem środka odurzającego (art. 178a § 1 k.k.) i orzekł karę grzywny oraz środek karny w postaci zakazu prowadzenia motorowerów na okres 5 lat. Prokurator Generalny zarzucił rażące naruszenie prawa materialnego, polegające na orzeczeniu zakazu prowadzenia motorowerów zamiast zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, do których prowadzenia wymagane jest prawo jazdy kategorii "B", podczas gdy skazany prowadził samochód osobowy. Sąd Najwyższy uznał kasację za oczywiście zasadną. Wskazał, że środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów powinien być adekwatny do rodzaju pojazdu prowadzonego przez sprawcę w momencie popełnienia przestępstwa, co wynika z celów prewencyjnych zakazu. Orzeczenie zakazu prowadzenia motorowerów w sytuacji, gdy sprawca prowadził samochód pod wpływem środków odurzających, stanowi rażącą obrazę art. 42 § 2 k.k. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej środka karnego i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania w celu orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Interpretacja art. 42 § 2 k.k. w kontekście adekwatności orzekanego zakazu prowadzenia pojazdów do popełnionego przestępstwa.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy wyłącznie spraw karnych z zakresu bezpieczeństwa w ruchu drogowym, gdzie orzekany jest zakaz prowadzenia pojazdów.

Zagadnienia prawne (1)

Czy orzeczenie zakazu prowadzenia pojazdów określonego rodzaju (motorowerów) jest prawidłowe, gdy sprawca popełnił przestępstwo prowadząc pojazd innego rodzaju (samochód osobowy) pod wpływem środków odurzających?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, orzeczenie zakazu prowadzenia pojazdów określonego rodzaju jest nieprawidłowe, jeśli nie jest ono adekwatne do rodzaju pojazdu prowadzonego przez sprawcę podczas popełnienia przestępstwa.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wskazał, że zakaz prowadzenia pojazdów powinien być powiązany z kategorią pojazdu, którym sprawca się poruszał, dopuszczając się przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji. Orzeczenie zakazu prowadzenia motorowerów, gdy sprawca prowadził samochód pod wpływem środków odurzających, stanowi rażącą obrazę prawa materialnego (art. 42 § 2 k.k.) i narusza cel prewencyjny zakazu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja
Uchylenie wyroku w części dotyczącej środka karnego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania
Strona wygrywająca
Prokurator Generalny (w części dotyczącej środka karnego)

Strony

NazwaTypRola
S.C.osoba_fizycznaskazany

Przepisy (7)

Główne

k.k. art. 178a § § 1

Kodeks karny

k.k. art. 42 § § 2

Kodeks karny

Zakaz prowadzenia pojazdów powinien być adekwatny do rodzaju pojazdu prowadzonego przez sprawcę podczas popełnienia przestępstwa. Niezachowanie tej relacji stanowi rażącą obrazę prawa materialnego.

Pomocnicze

k.k. art. 63 § § 4

Kodeks karny

k.k. art. 43a § § 2

Kodeks karny

k.k. art. 178a § § 5

Kodeks karny

k.p.k. art. 535 § § 5

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 521 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Orzeczenie zakazu prowadzenia motorowerów jest nieadekwatne do popełnionego przestępstwa prowadzenia samochodu pod wpływem środków odurzających. • Niezachowanie związku między rodzajem pojazdu prowadzonego przez sprawcę a zakresem orzeczonego zakazu stanowi rażącą obrazę prawa materialnego (art. 42 § 2 k.k.).

Godne uwagi sformułowania

rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisu prawa karnego materialnego • zakaz prowadzenia pojazdów powinien dotyczyć kategorii pojazdu, który sprawca prowadził, dopuszczając się przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji • Ratio legis zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych stanowi bowiem wykluczenie z ruchu drogowego takich kierowców, którzy wykazali, że zagrażają bezpieczeństwu w komunikacji. • Zaistniała inkoherencja między opisem czynu a treścią środka karnego, którego celem jest zapobieżenie ponownemu popełnieniu przez sprawcę podobnego przestępstwa, świadczy o rażącym naruszeniu przepisu prawa karnego materialnego - art. 42 § 2 k.k.

Skład orzekający

Barbara Skoczkowska

przewodniczący

Tomasz Artymiuk

członek

Eugeniusz Wildowicz

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 42 § 2 k.k. w kontekście adekwatności orzekanego zakazu prowadzenia pojazdów do popełnionego przestępstwa."

Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie spraw karnych z zakresu bezpieczeństwa w ruchu drogowym, gdzie orzekany jest zakaz prowadzenia pojazdów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje istotną lukę w orzecznictwie dotyczącą adekwatności środków karnych do popełnionych czynów, co jest ważne dla praktyków prawa karnego.

Czy zakaz prowadzenia motorowerów wystarczy, gdy prowadziłeś samochód pod wpływem narkotyków? Sąd Najwyższy odpowiada.

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst