IV KK 287/26

IV KK 287/26 
 
 
 
 
  
WYROK 
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ 
  
Dnia 1 września 2026 r. 
Sąd Najwyższy w składzie: 
  
SSN Barbara Skoczkowska (przewodniczący) 
SSN Tomasz Artymiuk 
SSN Eugeniusz Wildowicz (sprawozdawca) 
  
w sprawie S.C.  
skazanego z art. 178a § 1 k.k.,  
po rozpoznaniu w Izbie Karnej  
na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.  
w dniu 1 września 2026 r.  
kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego na niekorzyść  
od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w Raciborzu  
z dnia 18 grudnia 2025 r., sygn. akt II K 657/25,  
  
uchyla zaskarżony wyrok w części dotyczącej środka karnego 
zakazu prowadzenia pojazdów i w tym zakresie przekazuje sprawę 
Sądowi Rejonowemu w Raciborzu do ponownego rozpoznania.  
  
Tomasz Artymiuk       
 Barbara Skoczkowska       
Eugeniusz Wildowicz 
  
UZASADNIENIE 
Sąd Rejonowy w Raciborzu, wyrokiem nakazowym z dnia 18 grudnia 
2025 r., sygn. akt II K 657/25: 

IV KK 287/26              
2 
 
1. skazał S.C. na karę grzywny w wysokości 150 stawek dziennych po 50 zł 
każda za to, że „w dniu 14 sierpnia 2025 r. w R. na ul. [...] prowadził pojazd 
mechaniczny samochód osobowy marki V. o nr rej. (…), w ruchu lądowym, znajdując 
się pod wpływem środka odurzającego, mając we krwi 3,4-MDMA (3,4 - 
METYLNODIOKSYMETAMFETAMINA) w stężeniu 476,5 ng/ml”, tj. za czyn z art. 
178a § 1 k.k.; 
2. na podstawie art. 42 § 2 k.k. orzekł wobec niego środek karny w postaci 
zakazu prowadzenia motorowerów na okres 5 lat; 
3. na podstawie art. 63 § 4 k.k. na poczet orzeczonego środka karnego zaliczył 
oskarżonemu okres zatrzymania prawa jazdy od dnia 14 sierpnia 2025 r. do dnia 18 
grudnia 2025 r.; 
4. na podstawie art. 43a § 2 k.k. orzekł wobec oskarżonego środek karny w 
postaci świadczenia pieniężnego w kwocie 5000 zł na rzecz Funduszu Pomocy 
Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej; 
5. na podstawie art. 178a § 5 k.k. odstąpił od orzeczenia przepadku 
samochodu osobowego marki V. o nr rej. [...].  
Wyrok ten, niezaskarżony przez żadną ze stron, zyskał prawomocność dnia 6 
stycznia 2026 r. 
W dniu 19 czerwca 2026 r. Prokurator Generalny, działając na podstawie art. 
521 § 1 k.p.k., wniósł kasację od powyższego wyroku, zaskarżając go w zakresie 
rozstrzygnięcia o środku karnym w postaci zakazu prowadzenia pojazdów na 
niekorzyść skazanego i zarzucając „rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku 
nakazowego naruszenie przepisu prawa karnego materialnego - art. 42 § 2 k.k. - 
polegające na orzeczeniu na jego podstawie wobec oskarżonego S.C. środka 
karnego w postaci zakazu prowadzenia motorowerów na okres 5 lat, zamiast co 
najmniej zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, do których prowadzenia 
wymagane jest prawo jazdy kategorii "B" w sytuacji, gdy kierując takim pojazdem 
popełnił przypisane mu przestępstwo z art. 178a § 1 k.k.”  

IV KK 287/26              
3 
 
Podnosząc powyższe, Prokurator Generalny wniósł o uchylenie wyroku w 
zaskarżonej części i przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi Rejonowemu w 
Raciborzu do ponownego rozpoznania. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.  
Kasacja jest oczywiście zasadna, wobec czego podlega rozpoznaniu i 
uwzględnieniu na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.  
Środek karny, o którym mowa w art. 42 § 2 k.k. orzekany obligatoryjnie może 
przybrać postać zakazu prowadzenia „wszelkich pojazdów" albo „pojazdów 
określonego rodzaju”, a także tylko zakazu prowadzenia „wszelkich pojazdów 
mechanicznych". Zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów obejmuje tego rodzaju 
pojazdy ze wszystkich sfer ruchu, a w zakresie zakazu prowadzenia pojazdów 
określonego rodzaju, sąd może jego zakres zawęzić do jednego rodzaju pojazdów, 
jak też objąć nim kilka rodzajów pojazdów (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 
września 2020 r., IV KK 269/20).  
Jeżeli sąd orzeka zakaz prowadzenia pojazdów danego rodzaju, powinien 
dookreślić, o jaki rodzaj pojazdów chodzi. W orzecznictwie i piśmiennictwie 
konsekwentnie przyjmuje się, że zakaz prowadzenia pojazdów powinien dotyczyć 
kategorii pojazdu, który sprawca prowadził, dopuszczając się przestępstwa 
przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji (por. Mateusz Filipczak, komentarz do art. 
42 k.k., [W:] Kodek karny. Komentarz. (red.) Jan Kulesza, wersja elektroniczna, teza 
7). Niezachowanie tej relacji stanowi rażącą obrazę prawa materialnego – art. 42 k.k. 
(tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 20 marca 2014 r., III KK 461/13). Konieczność 
zachowania związku między kategorią pojazdu prowadzonego przez sprawcę w 
czasie popełnienia przestępstwa a uprawnieniami objętymi zakazem wynika ze 
względów prewencyjnych leżących u podstaw zakazu prowadzenia pojazdów. Ratio 
legis zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych stanowi bowiem wykluczenie z 
ruchu drogowego takich kierowców, którzy wykazali, że zagrażają bezpieczeństwu w 
komunikacji. Oznacza to, że z zakresu zakazu prowadzenia pojazdów nie mogą być 
wyłączone uprawnienia do prowadzenia pojazdu takiego rodzaju, który sprawca 

IV KK 287/26              
4 
 
prowadził, dopuszczając się przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji 
(zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 kwietnia 2008 r., V KK 56/08).  
W zaskarżonym kasacją wyroku brak wyżej opisanego powiązania między 
rodzajem pojazdu, którym poruszał się skazany będąc pod wpływem środka 
odurzającego, a treścią środka karnego, orzeczonego na podstawie art. 42 § 2 k.k. 
Sąd Rejonowy skazał S.C. za to, że znajdując się pod wpływem ustalonych środków 
odurzających prowadził w ruchu lądowym, w dniu 14 sierpnia 2025 r., w R. na ul. [...], 
pojazd mechaniczny w postaci samochodu osobowego, po czym orzekł wobec niego 
zakaz prowadzenia motorowerów na okres 5 lat. Zakaz ten nie stoi na przeszkodzie 
prowadzeniu przez skazanego samochodu, mimo że tym właśnie środkiem lokomocji 
poruszał się on po drodze publicznej w stanie odurzenia. Tymczasem z zakresu 
zakazu prowadzenia pojazdów nie powinny być wyłączone uprawnienia do 
prowadzenia takiego pojazdu, przy którego prowadzeniu sprawca stworzył 
zagrożenie dla bezpieczeństwa w komunikacji (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 
20 stycznia 2010 r., IV KK 395/09). Zaistniała inkoherencja między opisem czynu a 
treścią środka karnego, którego celem jest zapobieżenie ponownemu popełnieniu 
przez sprawcę podobnego przestępstwa, świadczy o rażącym naruszeniu przepisu 
prawa karnego materialnego - art. 42 § 2 k.k. – i domaga się usunięcia z treści 
zaskarżonego orzeczenia.  
Wobec powyższego, konieczne jest uchylenie rozstrzygnięcia o środku 
karnym zawartego w punkcie 2. zaskarżonego wyroku nakazowego Sądu 
Rejonowego w Raciborzu z dnia 18 grudnia 2025 r., sygn. akt II K 657/25 i 
przekazanie w tym zakresie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania w celu 
wydania na podstawie art. 42 § 2 k.k. orzeczenia co najmniej zakazu prowadzenia 
pojazdów mechanicznych, ponieważ tego rodzaju pojazdem poruszał się S.C. w 
czasie inkryminowanego zdarzenia.  
Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w wyroku.   
  
Tomasz Artymiuk       
  Barbara Skoczkowska      
Eugeniusz Wildowicz 
[WB] 
[r.g.] 

IV KK 287/26              
5