IV CSKP 314/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał skargę kasacyjną Prokuratora Generalnego od postanowienia Sądu Okręgowego w O., które utrzymało w mocy postanowienie Sądu Rejonowego w O. o skierowaniu J.P. na leczenie psychiatryczne bez jego zgody. Sąd pierwszej instancji uzasadnił swoją decyzję pogorszeniem stanu zdrowia psychicznego uczestnika, objawami agresji i podejrzliwości, a także opinią biegłych wskazującą na potrzebę leczenia. Sąd Okręgowy uznał apelację uczestnika za bezzasadną, podzielając ustalenia i wnioski Sądu Rejonowego. Prokurator Generalny zarzucił obu sądom naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 48 ust. 2 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego, który nakłada obowiązek ustanowienia z urzędu adwokata lub radcy prawnego dla osoby przyjmowanej do szpitala psychiatrycznego bez jej zgody. Sąd Najwyższy przychylił się do stanowiska skarżącego, wskazując, że brak profesjonalnego pełnomocnika w takiej sytuacji skutkuje nieważnością postępowania na podstawie art. 379 pkt 5 k.p.c. W konsekwencji Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienia, zniósł postępowanie przed sądami obu instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w O.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPodkreślenie obligatoryjnego charakteru ustanowienia pełnomocnika z urzędu w sprawach o przymusowe leczenie psychiatryczne i konsekwencji jego braku dla ważności postępowania.
Dotyczy specyficznej sytuacji przymusowego leczenia psychiatrycznego i obowiązku ustanowienia pełnomocnika z urzędu.
Zagadnienia prawne (1)
Czy brak obligatoryjnego ustanowienia adwokata lub radcy prawnego z urzędu dla osoby przyjmowanej do szpitala psychiatrycznego bez jej zgody skutkuje nieważnością postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, brak obligatoryjnego ustanowienia pełnomocnika z urzędu w sytuacji określonej w art. 48 ust. 2 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego skutkuje nieważnością postępowania na podstawie art. 379 pkt 5 k.p.c.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że art. 48 ust. 2 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego ma charakter gwarancyjny i służy zapewnieniu rzetelnego postępowania oraz ochrony praw osób z zaburzeniami psychicznymi. Niewyznaczenie pełnomocnika z urzędu, mimo ustawowego obowiązku, pozbawia uczestnika możliwości ochrony jego praw, co prowadzi do nieważności postępowania bez potrzeby badania wpływu tego uchybienia na wynik sprawy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. w O. | inne | wnioskodawca |
| J.P. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| Prokurator Generalny | organ_państwowy | skarżący |
Przepisy (7)
Główne
u.o.z.p. art. 48 § ust. 2
Ustawa o ochronie zdrowia psychicznego
Przepis ten nakłada na sąd obowiązek obligatoryjnego ustanowienia adwokata lub radcy prawnego z urzędu dla osoby przyjmowanej do szpitala psychiatrycznego bez jej zgody, w celu zapewnienia jej ochrony praw i rzetelnego postępowania.
Pomocnicze
k.p.c. art. 379 § pkt 5
Kodeks postępowania cywilnego
Nieważność postępowania zachodzi, gdy strona była pozbawiona możności działania lub obrony praw.
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis ten odnosi się do stosowania przepisów o postępowaniu procesowym do innych postępowań.
k.p.c. art. 386 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis ten dotyczy uchylenia zaskarżonego orzeczenia i zniesienia postępowania w przypadku stwierdzenia nieważności.
k.p.c. art. 398 § 15
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis ten reguluje podstawy i skutki uwzględnienia skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 398 § 21
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis ten odnosi się do stosowania przepisów o postępowaniu apelacyjnym w postępowaniu kasacyjnym.
u.o.z.p. art. 29 § ust. 1
Ustawa o ochronie zdrowia psychicznego
Określa przesłanki przyjęcia do szpitala psychiatrycznego bez zgody.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 48 ust. 2 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego poprzez niewyznaczenie uczestnikowi postępowania J.P. z urzędu adwokata lub radcy prawnego. • Skutek naruszenia w postaci nieważności postępowania w rozumieniu art. 379 pkt 5 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. • Naruszenie art. 386 § 2 k.p.c. w zw. z art. 378 § 1 k.p.c. poprzez nieuwzględnienie z urzędu nieważności postępowania przed Sądem pierwszej instancji.
Godne uwagi sformułowania
Art. 48 ust. 2 ustawy ma charakter gwarancyjny służący należytemu urzeczywistnieniu prawa do sądu poprzez zapewnienie osobie zainteresowanej rzetelnego postępowania • Osoba, której wniosek dotyczy, powinna w świetle powyższego przepisu obligatoryjnie korzystać z wsparcia profesjonalnego pełnomocnika bez względu na istnienie zindywidualizowanych potrzeb w tym zakresie. • Niezapewnienie jej pełnomocnika z urzędu mimo wprowadzonego w tym zakresie obowiązku ustawowego (...) skutkuje nieważnością postępowania z uwagi na pozbawienie uczestnika możliwości ochrony swych praw
Skład orzekający
Małgorzata Manowska
przewodniczący
Mariusz Łodko
członek
Kamil Zaradkiewicz
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Podkreślenie obligatoryjnego charakteru ustanowienia pełnomocnika z urzędu w sprawach o przymusowe leczenie psychiatryczne i konsekwencji jego braku dla ważności postępowania."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przymusowego leczenia psychiatrycznego i obowiązku ustanowienia pełnomocnika z urzędu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu praw osób z zaburzeniami psychicznymi, jakim jest prawo do obrony i rzetelnego procesu, podkreślając znaczenie profesjonalnego pełnomocnika w sytuacjach ingerencji w podstawowe prawa obywatelskie.
“Brak prawnika z urzędu to nieważność sprawy? Sąd Najwyższy uchyla przymusowe leczenie psychiatryczne.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.