IV CSK 593/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWnioskodawcy E. B. i M. B. domagali się podziału majątku spółki cywilnej, którą prowadzili z uczestnikami H. K. i J. K. Sąd Rejonowy ustalił skład majątku, w tym ruchomości, wierzytelności i nakłady na nieruchomości wnioskodawców, a następnie dokonał podziału, przyznając wnioskodawcom ruchomości i zasądzając od nich spłatę na rzecz uczestników. Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację wnioskodawców, zmienił postanowienie Sądu Rejonowego, korygując wartość wierzytelności z tytułu przychodów z majątku wspólnego oraz kwotę spłaty należną uczestnikom. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną uczestników, uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej ustalenia wierzytelności i spłaty, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy wskazał na konieczność ponownego rozliczenia dochodów ze sprzedaży owoców borówki z lat 2005-2014, które powinny być uwzględnione w podziale majątku wspólnego, nawet jeśli zostały uzyskane po rozwiązaniu spółki. Podkreślono również, że krzewy borówki, jako trwale związane z nieruchomością, nie mogą być uznane za majątek wspólny, ale nakłady na plantację podlegają rozliczeniu. Dodatkowo, Sąd Najwyższy zakwestionował sposób zastosowania przez sądy niższych instancji przepisu o rozłożeniu spłaty na raty (art. 320 k.p.c.), wskazując na brak wystarczającego uzasadnienia dla takiego rozstrzygnięcia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaRozliczenia majątku spółki cywilnej po jej rozwiązaniu, w szczególności dotyczące dochodów z działalności gospodarczej prowadzonej na nieruchomościach wniesionych jako wkład, a także stosowanie art. 320 k.p.c. w sprawach o podział majątku.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji podziału majątku spółki cywilnej zajmującej się uprawą roślin, ale jego zasady dotyczące rozliczeń dochodów i nakładów po rozwiązaniu spółki mogą mieć szersze zastosowanie. Kwestia stosowania art. 320 k.p.c. jest ogólna.
Zagadnienia prawne (4)
Jakiego rodzaju prawa tworzą majątek wspólny wspólników spółki cywilnej podlegający podziałowi po jej rozwiązaniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Majątek wspólny wspólników spółki cywilnej podlegający podziałowi po jej rozwiązaniu obejmuje nie tylko majątek nabyty przez spółkę, ale także zyski wypracowane przez jej majątek do momentu rozwiązania oraz te, które przynosi ten majątek po ustaniu spółki, aż do czasu jej podziału.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że do podziału majątku spółki cywilnej po jej rozwiązaniu stosuje się odpowiednio przepisy o współwłasności, a także przepisy dotyczące rozliczeń nakładów i podziału zysków. Dochody uzyskane po rozwiązaniu spółki, ale przed podziałem majątku, podlegają podziałowi, uwzględniając nakłady i pracę wspólników.
Jakiego okresu mogą dotyczyć rozliczenia dokonywane pomiędzy byłymi wspólnikami spółki cywilnej związane z podziałem majątku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Rozliczenia pomiędzy byłymi wspólnikami spółki cywilnej mogą obejmować okres od rozwiązania spółki do daty prawomocnego zakończenia postępowania działowego, włączając w to dochody uzyskane z majątku wspólnego w tym okresie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że rozliczenie powinno uwzględniać dochody, jakie wnioskodawcy osiągali przy wykorzystaniu składników majątku wspólnego stron, aż do czasu jego podzielenia, co obejmuje również lata, w których roszczenie stało się wymagalne w trakcie postępowania międzyinstancyjnego.
Czy krzewy borówki, jako część plantacji na nieruchomościach wniesionych do spółki cywilnej jako wkład, podlegają podziałowi jako majątek wspólny?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Krzewy borówki, jako trwale związane z nieruchomością, stają się własnością właściciela nieruchomości (zasada superficies solo cedit), jednakże nakłady na plantację, w tym krzewy, podlegają rozliczeniu przy podziale majątku wspólnego, jeśli wspólnikom przysługuje wierzytelność o zwrot nakładów.
Czy sąd może rozłożyć na raty spłatę zasądzonego świadczenia w postępowaniu działowym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd może rozłożyć na raty spłatę zasądzonego świadczenia na podstawie art. 320 k.p.c., jednak powinno to być stosowane jako wyjątek w szczególnie uzasadnionych wypadkach, a ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie wnioskującej o rozłożenie na raty.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że stosowanie art. 320 k.p.c. wymaga szczególnego uzasadnienia, a sądy niższych instancji nie wyjaśniły przekonująco przyczyn zastosowania tego przepisu na korzyść wnioskodawców, którzy nie wykazali w sposób rzetelny swojego majątku.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| E. B. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| M. B. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| H. K. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| J. K. | osoba_fizyczna | uczestnik |
Przepisy (26)
Główne
k.c. art. 875 § 3
Kodeks cywilny
Od chwili rozwiązania spółki do wspólnego majątku wspólników stosuje się odpowiednio przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych. Z majątku pozostałego po zapłaceniu długów spółki zwraca się wspólnikom ich wkłady, stosując odpowiednio art. 871 k.c., a pozostałą nadwyżkę dzieli się między wspólników w takim stosunku, w jakim uczestniczyli w zyskach.
Pomocnicze
k.c. art. 871
Kodeks cywilny
Dotyczy rozliczenia wkładów po rozwiązaniu spółki.
k.c. art. 207
Kodeks cywilny
Dotyczy pożytków i innych przychodów z rzeczy wspólnej.
k.c. art. 140
Kodeks cywilny
Dotyczy granic prawa własności i prawa do pobierania pożytków.
k.c. art. 48
Kodeks cywilny
Zasada superficies solo cedit - część składowa nieruchomości należy do właściciela.
k.c. art. 210
Kodeks cywilny
Dotyczy podziału rzeczy wspólnej.
k.c. art. 211
Kodeks cywilny
Dotyczy podziału rzeczy wspólnej.
k.c. art. 212
Kodeks cywilny
Dotyczy podziału rzeczy wspólnej.
k.c. art. 244 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy ograniczonego prawa rzeczowego.
k.c. art. 252
Kodeks cywilny
Dotyczy prawa użytkowania.
k.c. art. 725
Kodeks cywilny
Dotyczy umowy rachunku bankowego.
k.p.c. art. 617
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy podziału rzeczy.
k.p.c. art. 320
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy rozłożenia świadczenia na raty.
k.p.c. art. 380
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy kontroli postanowień sądu okręgowego przez Sąd Najwyższy.
k.p.c. art. 398 § 21
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy kontroli postanowień sądu okręgowego przez Sąd Najwyższy.
k.p.c. art. 398 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy podstaw kasacyjnych.
k.p.c. art. 398 § 13
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy związania Sądu Najwyższego ustaleniami faktycznymi.
k.p.c. art. 398 § 15
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy orzekania przez Sąd Najwyższy.
k.p.c. art. 13 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy stosowania przepisów k.p.c.
k.p.c. art. 217 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy wniosków dowodowych.
k.p.c. art. 227
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy istotności okoliczności faktycznych dla rozstrzygnięcia.
k.p.c. art. 316 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy podstawy wyroku.
k.p.c. art. 233 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy swobodnej oceny dowodów.
k.p.c. art. 233 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy domniemania zatajenia dowodów.
k.p.c. art. 322
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy szacowania przez sąd przychodów i dochodów.
k.p.c. art. 381
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy spóźnionych twierdzeń i dowodów w postępowaniu apelacyjnym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niewłaściwe rozliczenie dochodów ze sprzedaży owoców borówki z lat 2005-2014. • Niewłaściwe rozliczenie nakładów na plantację borówki. • Brak wystarczającego uzasadnienia dla rozłożenia spłaty na raty (art. 320 k.p.c.). • Naruszenie przepisów procesowych dotyczących dopuszczania dowodów w postępowaniu apelacyjnym.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia. • Stosowanie przepisu art. 320 k.p.c. nie powinno być regułą, lecz wyjątkiem. • Ciężar wykazania 'szczególnie uzasadnionego wypadku' usprawiedliwiającego rozłożenie świadczenia na raty spoczywa na stronie wnioskującej. • Dochody ze sprzedaży owoców pochodzących z plantacji założonej przez wspólników spółki cywilnej na nieruchomościach, których prawo użytkowania zostało wniesione do spółki, uzyskane w okresie pomiędzy rozwiązaniem spółki cywilnej a dokonaniem podziału jej majątku, podlegają podziałowi.
Skład orzekający
Marta Romańska
przewodniczący, sprawozdawca
Krzysztof Pietrzykowski
członek
Janusz Kaspryszyn
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Rozliczenia majątku spółki cywilnej po jej rozwiązaniu, w szczególności dotyczące dochodów z działalności gospodarczej prowadzonej na nieruchomościach wniesionych jako wkład, a także stosowanie art. 320 k.p.c. w sprawach o podział majątku."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji podziału majątku spółki cywilnej zajmującej się uprawą roślin, ale jego zasady dotyczące rozliczeń dochodów i nakładów po rozwiązaniu spółki mogą mieć szersze zastosowanie. Kwestia stosowania art. 320 k.p.c. jest ogólna.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy rozliczeń po zakończeniu działalności spółki cywilnej, co jest częstym problemem w praktyce. Sąd Najwyższy wyjaśnia kluczowe kwestie dotyczące podziału dochodów i nakładów, a także wątpliwości związane z rozłożeniem spłaty na raty, co ma dużą wartość praktyczną dla prawników i przedsiębiorców.
“Jak podzielić zyski z plantacji borówki po rozwiązaniu spółki cywilnej? Sąd Najwyższy rozstrzyga kluczowe wątpliwości.”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.