IV CSK 416/07
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła umowy darowizny udziału ½ części prawa wieczystego użytkowania działki nr 33 w P., zawartej między L. D. a pozwaną H. J. D. Powódka, jako spadkobierczyni L. D., domagała się ustalenia nieważności tej umowy, argumentując, że darczyńca złożył oświadczenie woli w stanie wyłączającym świadome powzięcie decyzji. Sąd Okręgowy w G. uznał umowę za nieważną na podstawie art. 58 § 1 k.c., stwierdzając, że nie zawierała ona postanowienia o przeniesieniu na pozwaną udziału w prawie własności budynku znajdującego się na działce. Sąd Apelacyjny utrzymał ten wyrok w mocy, wskazując, że prawo własności budynku jest prawem związanym z użytkowaniem wieczystym gruntu i jego zbycie nie mogło nastąpić bez zbycia prawa własności budynku. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną pozwanej, uchylił zaskarżony wyrok. Sąd Najwyższy uznał, że Sąd Apelacyjny dokonał błędnej wykładni umowy darowizny, opierając się jedynie na jednym fragmencie aktu notarialnego i pomijając analizę całego tekstu umowy, w tym postanowień dotyczących wartości darowizny, domu mieszkalnego oraz ustanowienia służebności mieszkania. Sąd Najwyższy podkreślił, że zgodnie z art. 65 k.c. wykładnia umowy wymaga analizy całego kontekstu i związków treściowych między postanowieniami, a prawo własności budynków wzniesionych na gruncie oddanym w użytkowanie wieczyste jest prawem związanym z użytkowaniem wieczystym i dzieli jego los, co oznacza, że zbycie prawa użytkowania wieczystego przenosi z mocy prawa własność budynków.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaWykładnia umów dotyczących użytkowania wieczystego gruntu zabudowanego, zwłaszcza aktów notarialnych, oraz zasada związania prawa własności budynków z prawem użytkowania wieczystego.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z użytkowaniem wieczystym i własnością budynków, a jego zastosowanie może być ograniczone do podobnych stanów faktycznych i prawnych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy umowa darowizny udziału w prawie użytkowania wieczystego gruntu, na którym znajduje się budynek, jest nieważna, jeśli nie zawiera postanowienia o przeniesieniu prawa własności tego budynku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, umowa taka nie jest nieważna z tego powodu, ponieważ prawo własności budynków wzniesionych na gruncie oddanym w użytkowanie wieczyste jest prawem związanym z użytkowaniem wieczystym i dzieli jego los, co oznacza, że zbycie prawa użytkowania wieczystego przenosi z mocy prawa własność budynków.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że zgodnie z art. 235 k.c. budynki stanowią własność wieczystego użytkownika i są prawem związanym z użytkowaniem wieczystym. Zmiana w prawie głównym pociąga za sobą zmianę w prawie związanym. Dlatego czynności prawne przenoszące prawo użytkowania wieczystego przenoszą z mocy prawa własność budynków, niezależnie od tego, czy są one wymienione w akcie notarialnym.
Jak należy dokonywać wykładni umowy zawartej w formie aktu notarialnego, zwłaszcza w kontekście zgodnego zamiaru stron?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Wykładnia umowy zawartej w formie aktu notarialnego wymaga analizy całego tekstu dokumentu, uwzględniając kontekst i związki treściowe między postanowieniami, a nie tylko jego fragmentów. Należy badać zgodny zamiar stron, opierając się przede wszystkim na tekście dokumentu i językowych regułach znaczeniowych.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że przy wykładni woli stron ujętej w umowie pisemnej sens oświadczeń ustala się, przyjmując za podstawę wykładni przede wszystkim tekst dokumentu i stosując językowe reguły znaczeniowe. Wykładni dokonuje się z uwzględnieniem całego kontekstu i związków treściowych między postanowieniami. Ustalenie zgodnego zamiaru stron wymaga wykładni całej umowy, a nie tylko jej poszczególnych fragmentów. Sąd Apelacyjny naruszył te zasady, opierając się na jednym fragmencie umowy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| E. R. | osoba_fizyczna | powódka |
| H. J. D. | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (13)
Główne
k.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
Nieważność umowy z powodu braku postanowienia o przeniesieniu własności budynku na gruncie oddanym w użytkowanie wieczyste.
k.c. art. 65 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Zasady wykładni umów, wymagające analizy całego tekstu dokumentu i zgodnego zamiaru stron.
k.c. art. 235
Kodeks cywilny
Prawo własności budynków wzniesionych na gruncie oddanym w użytkowanie wieczyste.
Pomocnicze
k.c. art. 56
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 378 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek rozpoznania apelacji w granicach jej zaskarżenia.
k.p.c. art. 233
Kodeks postępowania cywilnego
Zasady oceny dowodów.
k.p.c. art. 391
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji w postępowaniu apelacyjnym.
k.p.c. art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Wymogi formalne uzasadnienia orzeczenia.
k.p.c. art. 247
Kodeks postępowania cywilnego
Ograniczenia dowodowe w sprawach o prawa, których stwierdzenie pociąga za sobą skutki prawne.
k.p.c. art. 6268 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Zakres kognicji sądu wieczystoksięgowego.
k.p.c. art. 39815
Kodeks postępowania cywilnego
Skutki uwzględnienia skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 108 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach w przypadku uchylenia wyroku.
k.p.c. art. 39821
Kodeks postępowania cywilnego
Przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Błędna wykładnia umowy darowizny przez Sąd Apelacyjny, który pominął analizę całego tekstu aktu notarialnego i oparł się na jednym fragmencie. • Prawo własności budynku jest prawem związanym z użytkowaniem wieczystym gruntu i przechodzi z mocy prawa wraz z przeniesieniem użytkowania wieczystego.
Odrzucone argumenty
Argumenty dotyczące naruszenia przepisów postępowania (art. 378 § 1 k.p.c., art. 233 w zw. z art. 391 k.p.c., art. 328 § 2 w zw. z art. 391 k.p.c.) uznano za nieskuteczne ze względu na ich uzasadnienie.
Godne uwagi sformułowania
prawo własności budynku jest prawem związanym z prawem użytkowania wieczystego gruntu i zbycie prawa użytkowania wieczystego gruntu nie mogło nastąpić bez zbycia prawa własności budynku posadowionego na gruncie • przy wykładni umowy należy raczej badać jaki był zgodny zamiar stron, aniżeli opierać się na jej dosłownym brzmieniu • nie można ignorować wyraźnej treści umowy sformułowanej w postaci dokumentu • podstawą wykładni woli stron musi być treść tego aktu • wszystko to doprowadziło Sąd Apelacyjny do wniosku, że przedmiotowa umowa musi być interpretowana na podstawie obiektywnych, językowych reguł wykładni • wszystkie te postanowienia umowy zawarte w akcie notarialnym zostały pominięte przez Sąd Apelacyjny przy ustalaniu treści umowy i woli stron co do jej przedmiotu • Sąd przyjął, że darczyńca darował pozwanej tylko udział w użytkowaniu wieczystym, bez udziału we współwłasności budynku, oparł się wyłącznie na jednym fragmencie umowy, stanowiącym tylko część jednego jej paragrafu • Uzasadnia to kasacyjny zarzut naruszenia art. 65 k.c. […]
Skład orzekający
Irena Gromska-Szuster
przewodniczący, sprawozdawca
Teresa Bielska-Sobkowicz
członek
Michał Kłos
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wykładnia umów dotyczących użytkowania wieczystego gruntu zabudowanego, zwłaszcza aktów notarialnych, oraz zasada związania prawa własności budynków z prawem użytkowania wieczystego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z użytkowaniem wieczystym i własnością budynków, a jego zastosowanie może być ograniczone do podobnych stanów faktycznych i prawnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych zasad wykładni umów i prawa rzeczowego, pokazując, jak kluczowe jest analizowanie całego dokumentu, a nie tylko jego fragmentów. Pokazuje też, jak prawo własności budynków jest nierozerwalnie związane z użytkowaniem wieczystym gruntu.
“Akt notarialny to nie tylko słowa, ale cała historia: Sąd Najwyższy o wykładni umów i prawie własności budynków.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.