IV CSK 156/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w składzie sędziego Władysława Pawlaka rozpoznał skargę kasacyjną pozwanej A. Z. S. od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 8 października 2018 r., sygn. akt V ACa (…), w sprawie z powództwa T. M. o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli. Sąd Najwyższy, działając na podstawie art. 398^9 § 2 k.p.c., odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Uzasadnienie opiera się na przesłankach dopuszczalności skargi kasacyjnej, określonych w art. 398^9 § 1 k.p.c., wskazując, że nie występuje w sprawie istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów budzących wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie, nieważność postępowania, ani skarga nie jest oczywiście uzasadniona. Sąd Najwyższy podkreślił, że nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje sprawy, a jedynie skargę. Analizując argumenty skarżącej dotyczące rażącej niewdzięczności i naruszenia art. 902 k.c. oraz art. 98 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy stwierdził, że ocena sądów niższych instancji w przedmiocie rażącej niewdzięczności nie jest dowolna i nie stanowi oczywistego naruszenia prawa. Odnosząc się do kwestii kosztów, wskazano na właściwy tryb zaskarżenia postanowień w tym zakresie (zażalenie).
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania przez Sąd Najwyższy, a także definicja i kryteria oceny 'rażącej niewdzięczności' w kontekście odwołania darowizny.
Orzeczenie dotyczy odmowy przyjęcia skargi, a nie merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Interpretacja 'rażącej niewdzięczności' jest zawsze zależna od konkretnych okoliczności faktycznych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy zachowanie pozwanej stanowi rażącą niewdzięczność w rozumieniu art. 898 § 1 k.c., uzasadniającą odwołanie darowizny?
Odpowiedź sądu
Tak, sądy niższych instancji prawidłowo uznały zachowanie pozwanej za rażącą niewdzięczność.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołując się na swoje wcześniejsze orzecznictwo, wyjaśnił, że rażąca niewdzięczność musi cechować się znacznym nasileniem złej woli, być skierowana przeciwko darczyńcy świadomie i w nieprzyjaznym zamiarze, a nie być jedynie wynikiem niezamierzonych krzywd czy uniesienia. W analizowanej sprawie zachowanie pozwanej, polegające na rozpowszechnianiu uwłaczających informacji, pomawianiu o czyny przestępcze i dyskredytowaniu darczyńcy, zostało uznane za spełniające te kryteria.
Czy istnieją przesłanki do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania zgodnie z art. 398^9 § 1 k.p.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 398^9 § 1 k.p.c., w szczególności brak jest oczywistej zasadności skargi.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że skarga kasacyjna nie jest środkiem odwoławczym od każdej decyzji, a jej przyjęcie wymaga spełnienia konkretnych przesłanek, takich jak istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów, nieważność postępowania lub oczywista zasadność. W ocenie Sądu Najwyższego, argumentacja skarżącej nie wykazała oczywistej zasadności skargi, a ocena sądów niższych instancji nie nosi znamion dowolności.
Jaki jest właściwy tryb zaskarżenia postanowienia sądu drugiej instancji w przedmiocie kosztów procesu?
Odpowiedź sądu
Na postanowienie sądu drugiej instancji, którego przedmiotem jest zwrot kosztów procesu, przysługuje zażalenie do innego składu tego sądu, zgodnie z art. 394^2 § 1 k.p.c.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał na konkretny przepis proceduralny regulujący możliwość zaskarżenia postanowień o kosztach, co oznacza, że argumentacja skarżącej dotycząca kosztów nie mogła być skutecznie podniesiona w skardze kasacyjnej.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| T. M. | osoba_fizyczna | powód |
| A. Z. S. | spółka | pozwana |
Przepisy (6)
Główne
k.p.c. art. 398^9 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
k.c. art. 898 § § 1
Kodeks cywilny
Darczyńca może odwołać darowiznę nawet już wykonaną, jeżeli obdarowany dopuścił się względem niego rażącej niewdzięczności.
Pomocnicze
k.p.c. art. 398^9 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, jeżeli brak jest podstaw określonych w § 1.
k.c. art. 902
Kodeks cywilny
Nie można odwołać darowizny jeszcze niewykonanej, jeżeli obdarowany ze względu na jej wykonanie już zrzekł się prawa własności.
k.p.c. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Do niezbędnych kosztów procesu poniesionych przez jedną ze stron zalicza się koszty sądowe oraz koszty zastępstwa procesowego.
k.p.c. art. 394^2 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Na postanowienie sądu drugiej instancji, którego przedmiotem jest zwrot kosztów procesu, przysługuje zażalenie do innego składu tego sądu, z wyjątkiem postanowień wydanych w wyniku rozpoznania zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Sąd drugiej instancji dokonał rażąco błędnej wykładni przepisów prawa materialnego uznając, że pozwana dopuściła się niewdzięczności w stopniu dalece rażącym. • Sąd Apelacyjny pominął kwestię wyłączenia odwołania darowizny na podstawie art. 902 k.c. • Rozstrzygnięcie o kosztach naruszyło art. 98 § 1 k.p.c.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia. • Podstawowym celem postępowania kasacyjnego jest ochrona interesu publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego w rozwój prawa i jurysprudencji. • Oczywista zasadność skargi kasacyjnej zachodzi wówczas, gdy z jej treści, bez potrzeby głębszej analizy oraz szczegółowych rozważań, wynika, że przytoczone podstawy kasacyjne uzasadniają uwzględnienie skargi. • Rażąca niewdzięczność musi cechować znaczne nasilenie złej woli skierowanej na wyrządzenie darczyńcy krzywdy lub szkody majątkowej. • Każdy przypadek powinien być rozważony indywidualnie.
Skład orzekający
Władysław Pawlak
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania przez Sąd Najwyższy, a także definicja i kryteria oceny 'rażącej niewdzięczności' w kontekście odwołania darowizny."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy odmowy przyjęcia skargi, a nie merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Interpretacja 'rażącej niewdzięczności' jest zawsze zależna od konkretnych okoliczności faktycznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego zagadnienia odwołania darowizny z powodu niewdzięczności, a orzeczenie Sądu Najwyższego precyzuje kryteria oceny 'rażącej niewdzięczności', co jest istotne dla praktyki prawniczej.
“Czy obraza darczyńcy w trakcie rozwodu to 'rażąca niewdzięczność' pozwalająca odwołać darowiznę? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.