III UZP 3/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w uchwale z dnia 26 sierpnia 2021 r. rozstrzygnął zagadnienie prawne dotyczące interpretacji pojęcia "wykonuje pracę na rzecz pracodawcy" zawartego w art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Sprawa dotyczyła sytuacji, w której pracownicy spółki A. (zatrudnieni na umowę o pracę) zawierali umowy zlecenia z powiązaną spółką E., która prowadziła sprzedaż internetową towarów spółki A. Sąd Najwyższy uznał, że nawet jeśli umowa zlecenia jest realizowana poza godzinami pracy, w innym miejscu i dotyczy odmiennych obowiązków niż umowa o pracę, to jeśli pracodawca jest faktycznym beneficjentem pracy, umowa ta podlega składkom na ubezpieczenia społeczne. Kluczowe znaczenie ma fakt, że spółka E. sprzedawała wyłącznie towary spółki A., a przesunięcie towaru następowało dopiero po złożeniu zamówienia przez klienta. Sąd podkreślił, że powiązania kapitałowe i osobowe między spółkami oraz fakt, że spółka A. była właścicielem towaru, przemawiają za tym, że praca wykonywana w ramach umowy zlecenia była świadczona na rzecz pracodawcy. Uchwała ta ma na celu zapobieganie nadużyciom polegającym na omijaniu przepisów prawa pracy i ubezpieczeń społecznych poprzez zawieranie umów cywilnoprawnych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Zagadnienia prawne (1)
Czy interpretacja pojęcia "wykonuje pracę na rzecz pracodawcy" zawartego w przepisie art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych obejmuje realizację umowy zlecenia zawartej przez pracownika z przedsiębiorcą powiązanym osobowo i kapitałowo z jego pracodawcą, w sytuacji gdy zakres obowiązków wynikających z umowy zlecenia jest całkowicie odmienny od obowiązków objętych umową o pracę, umowa zlecenia jest realizowana poza godzinami pracy, a miejsce realizacji umowy zlecenia znajduje się poza miejscem świadczenia umowy o pracę?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, pojęcie "wykonuje pracę na rzecz pracodawcy" obejmuje wykonywanie umowy zlecenia zawartej przez pracownika z przedsiębiorcą prowadzącym sprzedaż towarów jego pracodawcy (z którym jest powiązany osobowo lub kapitałowo), nawet gdy zakres obowiązków jest odmienny, umowa jest realizowana poza godzinami pracy i w innym miejscu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że kluczowe jest to, czy pracodawca jest faktycznym beneficjentem pracy, niezależnie od formalnych więzi prawnych, rodzaju czynności czy miejsca ich wykonywania. W analizowanym przypadku spółka E. sprzedawała wyłącznie towary spółki A., a przesunięcie własności następowało po zamówieniu przez klienta, co wskazuje, że spółka A. była ostatecznym beneficjentem pracy zleceniobiorców.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. spółka z o.o. | spółka | odwołująca się |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w P. | instytucja | organ rentowy |
| M. W. | osoba_fizyczna | zainteresowana |
| M. J. | osoba_fizyczna | zainteresowana |
| M. M. | osoba_fizyczna | zainteresowana |
| A. K. | osoba_fizyczna | zainteresowana |
| J. D. | osoba_fizyczna | zainteresowana |
| I. M. | osoba_fizyczna | zainteresowana |
| E. spółka z o.o. S.K.A. | spółka | zainteresowana |
Przepisy (12)
Główne
u.s.u.s. art. 8 § ust. 2a
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Definicja pracownika dla celów ubezpieczeń społecznych obejmuje osoby wykonujące umowy cywilnoprawne na rzecz swojego pracodawcy, nawet jeśli umowa zawarta jest z podmiotem trzecim, a pracodawca jest faktycznym beneficjentem pracy.
Pomocnicze
u.s.u.s. art. 4 § pkt 2 lit. a
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Określa pracodawcę jako płatnika składek w przypadku zastosowania art. 8 ust. 2a.
u.s.u.s. art. 18 § ust. 1a
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Nakazuje uwzględnienie przychodu z umów cywilnoprawnych w podstawie wymiaru składek w przypadkach określonych w art. 8 ust. 2a.
u.s.u.s. art. 20 § ust. 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Określa podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe i wypadkowe.
u.ś.o.f.ś.p. art. 81 § ust. 1, 5 i 6
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Dotyczy naliczania składek na ubezpieczenie zdrowotne.
k.c.
Kodeks cywilny
Stosowany do umów o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy dotyczące zlecenia.
k.p. art. 3
Kodeks pracy
Definicja pracodawcy.
k.p. art. 42
Kodeks pracy
Zmiana warunków pracy.
k.s.h. art. 4 § § 1 pkt 4 lit. a, d i f oraz pkt 5
Kodeks spółek handlowych
Definicje spółki dominującej, zależnej i powiązanej.
k.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
Nieważność czynności prawnej.
u.p.p. art. 8
Ustawa Prawo przedsiębiorców
Zasada "co nie jest prawem zabronione, jest dozwolone".
Konstytucja RP art. 20
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Wolność działalności gospodarczej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Praca wykonywana w ramach umowy zlecenia przez pracownika na rzecz swojego pracodawcy, nawet jeśli umowa zawarta jest z podmiotem trzecim, podlega składkom na ubezpieczenia społeczne, jeśli pracodawca jest faktycznym beneficjentem tej pracy. • Powiązania kapitałowe i osobowe między pracodawcą a zleceniodawcą ułatwiają uznanie, że praca świadczona w ramach umowy cywilnoprawnej jest wykonywana na rzecz pracodawcy. • Nawet jeśli zakres obowiązków z umowy zlecenia jest odmienny od umowy o pracę, a praca wykonywana jest poza godzinami pracy i w innym miejscu, kluczowe jest korzystanie przez pracodawcę z wymiernych rezultatów pracy pracownika.
Odrzucone argumenty
Umowa zlecenia zawarta przez pracownika z inną spółką, nawet powiązaną, przy odmiennych obowiązkach i miejscu pracy, nie podlega składkom na ubezpieczenia społeczne, jeśli nie jest to umowa o podwykonawstwo. • Wyodrębnienie sprzedaży internetowej do osobnej spółki celowej jest uzasadnioną decyzją biznesową i nie stanowi obejścia prawa. • Formalna odrębność organizacyjna spółek i brak bezpośrednich przepływów finansowych między nimi wykluczają zastosowanie art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
Godne uwagi sformułowania
Pojęcie "wykonuje pracę na rzecz pracodawcy" obejmuje wykonywanie umowy zlecenia zawartej przez pracownika z przedsiębiorcą prowadzącym sprzedaż towarów jego pracodawcy. • Praca, której rzeczywistym beneficjentem jest pracodawca, niezależnie od formalnej więzi prawnej łączącej pracownika z osobą trzecią. • Ostateczne korzyści ekonomiczne ze sprzedaży towarów za pośrednictwem e-sklepu odnosiła odwołująca się spółka, bo to jej towar był oferowany do sprzedaży internetowej. • Nie można oceniać negatywnie decyzji o wyodrębnieniu sprzedaży internetowej – przeniesieniu tego kanału dystrybucji do innej spółki, specjalnie w tym celu tworzonej (spółki „celowej”). • W ramach swobody prowadzenia działalności gospodarczej odwołująca się miała pełne prawo podjąć taką decyzję biznesową – ze wszystkimi konsekwencjami, także w zakresie prawa ubezpieczeń społecznych.
Skład orzekający
Józef Iwulski
przewodniczący
Katarzyna Gonera
sprawozdawca
Dawid Miąsik
członek
Informacje dodatkowe
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego zjawiska zatrudniania pracowników na umowy cywilnoprawne w celu optymalizacji kosztów, co ma istotne znaczenie praktyczne dla wielu firm i pracowników.
“Czy praca na zleceniu dla firmy powiązanej z Twoim pracodawcą podlega składkom ZUS? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
e-commerce
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.