III SA/Wa 1524/19Uchylenie decyzji podatkowej pozorną umowa pożyczki
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał sprawę ze skargi E. R. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W., dotyczącą określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 r. Spór koncentrował się wokół zaliczenia przez podatniczkę skapitalizowanych odsetek od pożyczki udzielonej spółce komandytowej (w której posiadała udziały) do kosztów uzyskania przychodów. Organy podatkowe uznały umowę pożyczki za pozorną, twierdząc, że pod jej pozorem strony ukryły inną czynność prawną – odroczoną płatność za nieruchomości. Sąd administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że umowa pożyczki nie była pozorna, a jej skutki prawne powinny być wywodzone z jej treści. Sąd podkreślił, że przepisy dotyczące klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania (art. 119a Op), które mogłyby pozwolić na zakwestionowanie korzyści podatkowej, nie mogły być zastosowane do zdarzeń z 2012 roku, gdyż weszły w życie później. W związku z tym, skapitalizowane odsetki od pożyczki zostały uznane za koszt uzyskania przychodu dla skarżącej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących pozorności czynności prawnych w kontekście podatkowym, zastosowanie klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania oraz charakteru umowy pożyczki w prawie polskim.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i okresu sprzed wprowadzenia klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania. Interpretacja przepisów Ordynacji podatkowej i Kodeksu cywilnego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy skapitalizowane odsetki od pożyczki udzielonej spółce komandytowej przez powiązaną spółkę komandytowo-akcyjną mogą stanowić koszt uzyskania przychodu dla wspólnika tej pierwszej spółki, gdy umowa pożyczki została uznana przez organ podatkowy za pozorną?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, skapitalizowane odsetki mogą stanowić koszt uzyskania przychodu, jeśli umowa pożyczki nie była pozorna, a przepisy o obejściu prawa podatkowego nie mogą być zastosowane do zdarzeń z przeszłości.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że umowa pożyczki nie była pozorna, a jej skutki prawne powinny być wywodzone z jej treści. Ponadto, przepisy o klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania nie mogły być zastosowane do zdarzeń z 2012 roku, co uniemożliwiło organom zakwestionowanie korzyści podatkowej.
Czy przepisy o klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania (art. 119a Op) mogą być stosowane do zdarzeń prawnych, które miały miejsce przed wejściem w życie tych przepisów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy te nie mogą być stosowane do korzyści podatkowych uzyskanych przed dniem wejścia w życie noweli z 2016 roku, chyba że przepis przejściowy stanowi inaczej.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że klauzula przeciwko unikaniu opodatkowania weszła w życie 15 lipca 2016 r., a jej zastosowanie do korzyści podatkowych uzyskanych przed tą datą jest wykluczone, co potwierdza również przepis przejściowy noweli.
Czy umowa pożyczki, której celem jest sfinansowanie zakupu nieruchomości przez pożyczkobiorcę od pożyczkodawcy, a następnie potrącenie wierzytelności z tytułu pożyczki z należnością za nieruchomości, może być uznana za pozorną?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Niekoniecznie. Jeśli strony rzeczywiście zamierzały wywołać skutki prawne związane z pożyczką (np. naliczanie odsetek), nawet jeśli konstrukcja transakcji jest nietypowa i służy osiągnięciu korzyści podatkowych, umowa nie musi być uznana za pozorną.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że strony świadomie zawarły umowę pożyczki, która generowała odsetki, a nie tylko odraczała płatność. Brak było podstaw do uznania, że czynność była pozorna w celu ukrycia innej czynności prawnej.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (9)
Główne
Updof art. 23 § 1 pkt 8 lit. a
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Nie uważa się za koszty uzyskania przychodów wydatków na spłatę pożyczek (kredytów), z wyjątkiem skapitalizowanych odsetek od tych pożyczek (kredytów).
Updof art. 22 § ust. 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23.
Pomocnicze
Op art. 199a § § 1
Ordynacja podatkowa
Organ podatkowy dokonując ustalenia treści czynności prawnej, uwzględnia zgodny zamiar stron i cel czynności, a nie tylko dosłowne brzmienie oświadczeń woli złożonych przez strony czynności.
Op art. 199a § § 2
Ordynacja podatkowa
Jeżeli pod pozorem dokonania czynności prawnej dokonano innej czynności prawnej, skutki podatkowe wywodzi się z tej ukrytej czynności prawnej.
Op art. 119a § § 1
Ordynacja podatkowa
Czynność nie skutkuje osiągnięciem korzyści podatkowej, jeżeli osiągnięcie tej korzyści, sprzecznej w danych okolicznościach z przedmiotem lub celem ustawy podatkowej lub jej przepisu, było głównym lub jednym z głównych celów jej dokonania, a sposób działania był sztuczny (unikanie opodatkowania).
Kc art. 720
Kodeks cywilny
Przez umowę pożyczki dający przysparza biorącemu własność rzeczy oznaczonej co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości.
Kc art. 83 § § 1
Kodeks cywilny
Nieważne jest oświadczenie woli złożone drugiej stronie za jej zgodą dla pozoru. Jeżeli za pozorem ukrywa się inne oświadczenie woli, stosuje się przepisy dotyczące wad oświadczenia woli.
Updof art. 8 § ust. 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Przychody z udziału w spółce niebędącej osobą prawną określa się proporcjonalnie do prawa do udziału w zysku.
Updof art. 8 § ust. 2
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Zasady rozliczania przychodów z udziału w spółce stosuje się odpowiednio do rozliczania kosztów uzyskania przychodów, wydatków niestanowiących kosztów uzyskania przychodów i strat.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa pożyczki nie była pozorna, a jej skutki prawne powinny być wywodzone z jej treści. • Przepisy o klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania nie mogą być stosowane do zdarzeń z 2012 roku. • Samo zawarcie umowy pożyczki powoduje powstanie wierzytelności, a jej wykonanie może nastąpić w formie potrącenia.
Odrzucone argumenty
Umowa pożyczki była pozorna, a pod jej pozorem ukryto inną czynność prawną (odroczenie płatności za nieruchomości). • Konstrukcja transakcji była sztuczna i miała na celu osiągnięcie korzyści podatkowych, co uzasadnia zastosowanie przepisów o obejściu prawa podatkowego.
Godne uwagi sformułowania
organy posługując się w decyzji nieznanym na gruncie art. 720 Kc pojęciem "udzielenia pożyczki" zagubiły prawną konstrukcję tej umowy • nie można było wyprowadzić wniosku, iż nie doszło do zawarcia umowy pożyczki w rozumieniu art. 720 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny • nie było przeszkód, aby zobowiązanie pożyczkodawcy do wydania kwoty pieniężnej pożyczkobiorcy nastąpiło w formie potrącenia • pod pozorem zawarcia umowy pożyczki uzgodniono zapłatę za przeniesienie własności nieruchomości - w transzach, w częściach • nie można uznawać istnienia prawa nabytego do kontynuowania unikania opodatkowania pod rządami nowej ustawy tylko dlatego, że wcześniej zostały wykreowane sztuczne mechanizmy działania
Skład orzekający
Jacek Kaute
przewodniczący
Piotr Dębkowski
sprawozdawca
Waldemar Śledzik
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących pozorności czynności prawnych w kontekście podatkowym, zastosowanie klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania oraz charakteru umowy pożyczki w prawie polskim."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i okresu sprzed wprowadzenia klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania. Interpretacja przepisów Ordynacji podatkowej i Kodeksu cywilnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonej konstrukcji podatkowej, która choć uznana za sztuczną przez organy, została obroniona przez sąd ze względu na brak możliwości zastosowania przepisów o obejściu prawa podatkowego do zdarzeń z przeszłości. Pokazuje to lukę prawną i znaczenie daty wejścia w życie przepisów.
“Sztuczka podatkowa sprzed lat: sąd obronił prawo do kosztów, bo przepisy nie działały wstecz.”
Dane finansowe
WPS: 34 535 940 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.