III SA/Po 1062/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNarodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (skarżący, wierzyciel) złożył skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. obciążające wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie 6 839,44 zł. Postępowanie egzekucyjne dotyczyło należności głównej w wysokości 179 780,80 zł z tytułu opłaty podwyższonej za wydobycie kopalin bez koncesji. Organ I instancji umorzył postępowanie egzekucyjne z uwagi na brak możliwości uzyskania kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, a następnie obciążył wierzyciela kosztami, w tym opłatą manipulacyjną (100 zł), opłatą za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego (9 211,67 zł) oraz wydatkami egzekucyjnymi (10,17 zł). Skarżący zarzucał naruszenie art. 64 § 1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.) oraz art. 190 Konstytucji RP, wskazując na błędną wykładnię przepisów i pominięcie wytycznych z wyroku Trybunału Konstytucyjnego (sygn. SK 31/14). Argumentował, że opłata za zajęcie rachunku bankowego została naliczona w sposób nieadekwatny do faktycznie wyegzekwowanej kwoty (2 482,40 zł) i ma charakter sankcyjny. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji, wskazując, że przepisy u.p.e.a. po nowelizacji uwzględniają wyrok TK poprzez wprowadzenie limitów opłat, a sama opłata za zajęcie wierzytelności jest konsekwencją podjętych czynności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę. Sąd uznał, że organy prawidłowo zastosowały przepisy u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do dnia 19 lutego 2021 r., z uwzględnieniem przepisów przejściowych ustawy zmieniającej z dnia 4 lipca 2019 r. Sąd podkreślił, że zmiany wprowadzone po wyroku TK miały na celu ograniczenie wysokości opłat egzekucyjnych poprzez wprowadzenie limitów (100 zł dla opłaty manipulacyjnej i 40 000 zł dla opłaty za czynności egzekucyjne). W ocenie Sądu, naliczona opłata za zajęcie wierzytelności (9 211,67 zł) mieściła się w tych limitach i była zgodna z art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w brzmieniu dotychczasowym. Sąd podzielił stanowisko orzecznictwa, że miarkowanie opłat w oparciu o kryterium pracochłonności czy skuteczności nie ma uzasadnienia prawnego, a wprowadzenie górnych limitów przez ustawodawcę stanowiło realizację wyroku TK. Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów k.p.a. dotyczących ustalania stanu faktycznego i oceny dowodów.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących kosztów postępowania egzekucyjnego w administracji, zwłaszcza w kontekście zmian wprowadzonych po wyroku Trybunału Konstytucyjnego i stosowania przepisów przejściowych. Orzeczenie wyjaśnia, że wprowadzone limity opłat egzekucyjnych są wystarczające do zapewnienia zgodności z Konstytucją i eliminują potrzebę miarkowania opłat przez organy.
Dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego, w którym postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte przed wejściem w życie nowelizacji ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a koszty zostały naliczone po tej dacie. Interpretacja przepisów przejściowych może mieć znaczenie dla podobnych spraw.
Zagadnienia prawne (2)
Czy opłata za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego, naliczona na podstawie art. 64 § 1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, powinna być miarkowana w zależności od faktycznie wyegzekwowanej kwoty lub nakładu pracy organu egzekucyjnego, czy też jej wysokość jest determinowana wyłącznie procentową stawką od kwoty egzekwowanej należności, z uwzględnieniem ustawowych limitów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Wysokość opłaty za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego, naliczona zgodnie z art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do dnia 19 lutego 2021 r., z uwzględnieniem przepisów przejściowych ustawy zmieniającej z dnia 4 lipca 2019 r., jest prawidłowa, jeśli mieści się w ustawowych limitach (100 zł dla opłaty manipulacyjnej i 40 000 zł dla opłaty za czynności egzekucyjne). Miarkowanie opłat w oparciu o kryterium pracochłonności, skuteczności czy ekwiwalentności czynności egzekucyjnych nie ma uzasadnienia prawnego, a wprowadzenie górnych limitów przez ustawodawcę stanowiło realizację wyroku Trybunału Konstytucyjnego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy prawidłowo zastosowały przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, uwzględniając zmiany wprowadzone po wyroku Trybunału Konstytucyjnego, które polegają na wprowadzeniu maksymalnych limitów opłat. Wprowadzenie tych limitów przez ustawodawcę zostało uznane za wykonanie wyroku TK i wyeliminowało potrzebę weryfikowania wysokości opłat pod względem ich celowości czy nakładu pracy organu. Opłata naliczona w sprawie mieściła się w tych limitach i była zgodna z przepisami.
Czy przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dotyczące opłat egzekucyjnych, po nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 4 lipca 2019 r., w pełni zrealizowały wytyczne zawarte w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. SK 31/14?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wprowadzenie przez ustawodawcę limitów opłat egzekucyjnych (maksymalnie 100 zł dla opłaty manipulacyjnej i 40 000 zł dla opłaty za czynności egzekucyjne) w ustawie zmieniającej z dnia 4 lipca 2019 r. stanowiło wykonanie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. SK 31/14.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym wprowadzenie przez ustawodawcę limitów opłat egzekucyjnych w drodze ustawy zmieniającej z 4 lipca 2019 r. usunęło potrzebę weryfikowania wysokości opłat pod względem ich celowości czy nakładu pracy organu egzekucyjnego, co było główną przyczyną stwierdzenia niekonstytucyjności poprzednich przepisów przez TK.
Przepisy (12)
Główne
u.p.e.a. art. 64 § 1 pkt 4
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Opłata za zajęcie innych wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych wynosi 5% kwoty egzekwowanej należności, nie mniej niż 4,20 zł. W przypadku kolejnych czynności egzekucyjnych opłata jest pomniejszona, nie mniej niż 6,80 zł.
u.p.e.a. art. 64 § 5
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Za dokonanie kolejnej czynności egzekucyjnej pobiera się opłatę egzekucyjną pomniejszoną o opłatę za wcześniej dokonaną czynność egzekucyjną, nie mniej jednak niż 6,80 zł.
u.p.e.a. art. 64 § 6
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Organ egzekucyjny pobiera opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych. Opłata wynosi 1% kwoty egzekwowanych należności pieniężnych objętych każdym tytułem wykonawczym, nie mniej jednak niż 1 zł 40 gr.
u.p.e.a. art. 64c § 4
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego.
Ustawa z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw art. 7 § 1
Niewyegzekwowana lub niezapłacona przed dniem wejścia w życie ustawy opłata manipulacyjna naliczona w egzekucji należności pieniężnej w wysokości wyższej niż 100 zł pobiera się w wysokości 100 zł.
Ustawa z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw art. 8 § 1
Niewyegzekwowana lub niezapłacona przed dniem wejścia w życie ustawy opłata za czynności egzekucyjne naliczona w egzekucji należności pieniężnej w wysokości wyższej niż 40 000 zł pobiera się w wysokości 40 000 zł.
Pomocnicze
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Tekst jednolity z 2022 r. poz. 479
Ustawa z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw
Przepisy przejściowe (art. 6, 7, 8, 10) dotyczące stosowania przepisów dotychczasowych z modyfikacjami.
k.p.a. art. 138 § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji.
k.p.a. art. 144
Kodeks postępowania administracyjnego
Stosowanie przepisów k.p.a. do postępowania egzekucyjnego.
P.p.s.a. art. 119 § pkt 3
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.
P.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy prawidłowo zastosowały przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, uwzględniając zmiany wprowadzone po wyroku Trybunału Konstytucyjnego, w tym limity opłat. • Wprowadzenie przez ustawodawcę limitów opłat egzekucyjnych stanowiło wykonanie wyroku Trybunału Konstytucyjnego i wyeliminowało potrzebę miarkowania opłat w oparciu o kryterium pracochłonności czy skuteczności. • Opłata naliczona w sprawie mieściła się w ustawowych limitach i była zgodna z przepisami.
Odrzucone argumenty
Opłata za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego została naliczona w sposób nieadekwatny do faktycznie wyegzekwowanej kwoty i ma charakter sankcyjny. • Organy nie zastosowały miarkowania kosztów i nie wskazały argumentów na powiązanie naliczonej opłaty z adekwatnością podjętych czynności. • Działanie organów było niezgodne z przepisami oraz wytycznymi wynikającymi z orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego.
Godne uwagi sformułowania
mechanizm ustalania opłaty stosunkowej z wyznaczoną górną jej granicą chroni przed tego typu sytuacjami. • Wysokość tych opłat – zdaniem Trybunału – powinna pozostawać w "racjonalnej zależności" z czynnościami organów, za podjęcie których opłaty te zostały naliczone. • W ujęciu materialnym stają się więc obciążeniem podatkowym. • Wprowadzenie wskazanego limitu usunęło potrzebę weryfikowania wysokości opłat egzekucyjnych pod względem ich celowości czy nakładu pracy organu egzekucyjnego.
Skład orzekający
Arkadiusz Skomra
sprawozdawca
Izabela Paluszyńska
przewodniczący
Walentyna Długaszewska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących kosztów postępowania egzekucyjnego w administracji, zwłaszcza w kontekście zmian wprowadzonych po wyroku Trybunału Konstytucyjnego i stosowania przepisów przejściowych. Orzeczenie wyjaśnia, że wprowadzone limity opłat egzekucyjnych są wystarczające do zapewnienia zgodności z Konstytucją i eliminują potrzebę miarkowania opłat przez organy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego, w którym postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte przed wejściem w życie nowelizacji ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a koszty zostały naliczone po tej dacie. Interpretacja przepisów przejściowych może mieć znaczenie dla podobnych spraw.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia kosztów postępowania egzekucyjnego i ich zgodności z Konstytucją, co jest istotne dla wielu podmiotów. Wyjaśnia praktyczne zastosowanie przepisów po istotnych zmianach legislacyjnych i orzeczniczych.
“Koszty egzekucji administracyjnej: Czy limity opłat chronią przed nadmiernym fiskalizmem?”
Dane finansowe
WPS: 179 780,8 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.