III SA 233/00Zwrot nadpłaty podatkowej przedawnienie wniosek po terminie
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczy wniosku Jana S. o zwrot nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych za 1992 r., który został złożony w grudniu 1997 r. Podatnik wskazał, że płatnik (Wojskowe Biuro Emerytalne) pobrał od niego zaliczkę na podatek od należności związanej z przejściem na emeryturę, mimo że zgodnie z zarządzeniem Ministra Finansów z 1992 r. od tego rodzaju świadczeń podatek nie powinien być pobierany. Organy podatkowe, począwszy od Urzędu Skarbowego w Ś., a następnie Izba Skarbowa w B., odmówiły zwrotu nadpłaty, powołując się na art. 29 ust. 4 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, który w brzmieniu obowiązującym od 1.01.1994 r. przewidywał przedawnienie roszczenia o zwrot nadpłaty z upływem 3 lat od daty jej powstania. W ocenie organów, nadpłata powstała w 1992 r., a wniosek złożony w 1997 r. był po terminie. Następnie Jan S. wystąpił do Ministra Finansów o zmianę decyzji w trybie art. 154 Kpa (obecnie art. 253 Ordynacji podatkowej), argumentując ważnym interesem strony. Minister Finansów odmówił zmiany decyzji, wskazując, że postępowanie to ma charakter uznaniowy i nie służy badaniu prawidłowości decyzji ostatecznej. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę, potwierdzając, że nadpłaty powstałe przed 1.01.1994 r. podlegały zwrotowi tylko do końca 1996 r., a wniosek złożony w 1997 r. był przedawniony. Sąd podkreślił, że tryb z art. 253 Ordynacji podatkowej nie pozwala na ponowne badanie merytoryczne sprawy i uchylenie decyzji ostatecznej, jeśli nie narusza ona w sposób rażący prawa, a w tym przypadku przepis o przedawnieniu został zastosowany prawidłowo.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących przedawnienia zwrotu nadpłat podatkowych, a także ograniczeń postępowania w trybie zmiany decyzji ostatecznej (art. 253 Ordynacji podatkowej).
Orzeczenie dotyczy przepisów obowiązujących w latach 90. XX wieku, jednak zasady dotyczące przedawnienia i trybu nadzwyczajnego postępowania pozostają aktualne w swojej istocie.
Zagadnienia prawne (2)
Czy wniosek o zwrot nadpłaty podatku dochodowego za 1992 r., złożony w 1997 r., podlegał zwrotowi, czy też roszczenie uległo przedawnieniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Roszczenie uległo przedawnieniu, ponieważ nadpłaty powstałe przed 1.01.1994 r. podlegały zwrotowi jedynie do końca 1996 r.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na brzmieniu art. 29 ust. 4 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, który w wersji obowiązującej od 1.01.1994 r. określał 3-letni termin przedawnienia od daty powstania nadpłaty. W ocenie sądu, nadpłata powstała w 1992 r., a wniosek złożony w 1997 r. był po terminie.
Czy w postępowaniu o zmianę decyzji ostatecznej w trybie art. 154 Kpa (obecnie art. 253 Ordynacji podatkowej) można badać prawidłowość zastosowania przepisów prawa przez organy obu instancji przy wydawaniu decyzji ostatecznej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, badanie interesu publicznego i ważnego interesu strony w tym trybie nie może polegać na ocenie prawidłowości zastosowania przepisów prawa przez organy obu instancji przy wydawaniu decyzji ostatecznej.
Uzasadnienie
Sąd wyjaśnił, że decyzje podejmowane w trybie art. 154 Kpa (obecnie art. 253 Ordynacji podatkowej) mają charakter uznaniowy. Wszczęcie takiego postępowania nie otwiera drogi do ponownego rozpoznania sprawy w trzeciej instancji i nie może prowadzić do uchylenia decyzji ostatecznej, jeśli nie narusza ona w sposób rażący prawa. W przeciwnym razie naruszona zostałaby zasada dwuinstancyjności postępowania.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (17)
Główne
u.z.p. art. 29 § ust. 4
Ustawa o zobowiązaniach podatkowych
Roszczenie o zwrot nadpłaty przedawnia się z upływem 3 lat od daty jej powstania. Nadpłaty powstałe przed 1.01.1994 r. podlegały zwrotowi jedynie do końca 1996 r.
O.p. art. 253 § par. 1
Ordynacja podatkowa
Postępowanie szczególne dotyczące uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, na mocy której strona nie nabyła prawa, jeżeli przemawia za tym interes publiczny lub ważny interes podatnika.
Kpa art. 154 § par. 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznej przez organ administracji państwowej, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.
Pomocnicze
u.z.p. art. 29 § ust. 2 pkt 1
Ustawa o zobowiązaniach podatkowych
Nadpłata w podatku dochodowym od osób fizycznych powstała w dacie złożenia rocznego zeznania podatkowego.
u.o.NSA art. 22 § ust. 2 pkt 2
Ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym
Przesłanka uzasadniająca uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Finansów.
u.o.NSA art. 22 § ust. 2 pkt 3
Ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym
Uchylenie decyzji uznaniowej w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów procesowych, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
u.o.NSA art. 27 § ust. 1
Ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym
O.p. art. 240 § par. 1
Ordynacja podatkowa
Przesłanki wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną.
O.p. art. 120
Ordynacja podatkowa
Organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa.
O.p. art. 127
Ordynacja podatkowa
Zasada dwuinstancyjności postępowania.
Kpa art. 156 § par. 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Kpa art. 145 § par. 1 pkt 6
Kodeks postępowania administracyjnego
Kpa art. 15
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada dwuinstancyjności postępowania.
u.z.n.u. art. 4
Ustawa o zmianie niektórych ustaw regulujących zasady opodatkowania i niektórych innych ustaw
Zmiana brzmienia art. 29 ust. 4 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, obowiązująca od 1.01.1994 r.
u.p.d.o.f. art. 45 § ust. 6
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Z.M.F. art. 1 § pkt 1 lit. "a"
Zarządzenie Ministra Finansów z dnia 7 grudnia 1992 r.
Zaniechanie ustalania i poboru podatku dochodowego od niektórych przychodów osób fizycznych.
Konst. art. 32
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nadpłaty powstałe przed 1.01.1994 r. podlegały zwrotowi jedynie do końca 1996 r. • Wniosek o zwrot nadpłaty złożony w 1997 r. stanowiłby nieuzasadnione uszczuplenie publicznych środków finansowych. • Postępowanie z art. 253 Ordynacji podatkowej (dawniej art. 154 Kpa) ma charakter uznaniowy i nie służy badaniu prawidłowości decyzji ostatecznej. • Badanie interesu publicznego i ważnego interesu strony nie może polegać na ocenie prawidłowości zastosowania przepisów prawa przez organy obu instancji przy wydawaniu decyzji ostatecznej.
Odrzucone argumenty
Żądanie zwrotu nadpłaty podatku dochodowego za 1992 r. złożone w 1997 r. powinno zostać uwzględnione ze względu na ważny interes strony. • Organy podatkowe naruszyły art. 32 Konstytucji, art. 7, 8, 145 par. 1 pkt 6 Kpa oraz art. 4 ustawy o zobowiązaniach podatkowych. • Ministerstwo Finansów dokonywało interpretacji zarządzenia z 1992 r. w latach 1994 i 1995, co powinno mieć wpływ na datę powstania nadpłaty. • Ważny interes podatnika nie jest sprzeczny z interesem publicznym.
Godne uwagi sformułowania
Zwrot nadpłaty na wniosek złożony w 1997 r. stanowiłby nieuzasadnione uszczuplenie publicznych środków finansowych. • Ważnego interesu podatnika nie można utożsamiać z dążeniem do uzyskania z budżetu Państwa maksymalnych korzyści finansowych. • Ważny interes podatnika powinien być rozpatrywany również w aspekcie społecznym. • Decyzje podejmowane w wybranym przez skarżącego trybie mają charakter uznaniowy. • Badanie interesu publicznego i ważnego interesu strony nie może polegać na ocenie prawidłowości zastosowania przepisów prawa przez organy obu instancji przy wydawaniu decyzji ostatecznej. • W przeciwnym razie wszczęcie postępowania z art. 253 par. 1 Ordynacji podatkowej otwierałaby de facto drogę do rozpoznania sprawy w trzeciej, a nawet w czwartej instancji. • Decyzja uznaniowa, jaką jest również zaskarżona decyzja Ministra Finansów, może być przez Sąd uchylona w wypadku stwierdzenia, że została wydana z takim naruszeniem przepisów procesowych, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. • To oznacza, że w postępowaniu podatkowym nie ma zastosowania zasada, że dozwolone jest wszystko to co nie jest przez prawo zakazane. • Uchylenie tej decyzji ze względu na oczywisty ważny interes podatników naruszałoby w sposób rażący powołany przepis.
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przedawnienia zwrotu nadpłat podatkowych, a także ograniczeń postępowania w trybie zmiany decyzji ostatecznej (art. 253 Ordynacji podatkowej)."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy przepisów obowiązujących w latach 90. XX wieku, jednak zasady dotyczące przedawnienia i trybu nadzwyczajnego postępowania pozostają aktualne w swojej istocie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest przestrzeganie terminów w sprawach podatkowych i jakie są ograniczenia w dochodzeniu swoich praw, nawet jeśli wydaje się to uzasadnione. Pokazuje też ewolucję przepisów i procedur.
“Czy można odzyskać pieniądze z urzędu skarbowego po latach? Sąd wyjaśnia, kiedy jest za późno.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.