III RN 64/01Spółka cywilną podwójną sankcja VAT konstytucją
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa rozpatrywana przez Sąd Najwyższy dotyczyła nałożenia na spółkę cywilną „C.P.” dodatkowego zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za luty 1999 r. Urząd Skarbowy określił spółce zobowiązanie podatkowe, zaległość, odsetki oraz dodatkowe zobowiązanie w wysokości 1.188 zł, uznając, że spółka naruszyła przepisy VAT, wystawiając dwie faktury, a ewidencjonując tylko jedną. Izba Skarbowa utrzymała tę decyzję w mocy. Spółka zaskarżyła decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego, kwestionując zarówno prawidłowość ewidencji, jak i dopuszczalność zastosowania sankcji dodatkowego zobowiązania podatkowego w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 29 kwietnia 1998 r. (K 17/97). NSA uchylił decyzję w zakresie dodatkowego zobowiązania podatkowego, uznając, że spółka cywilna jest objęta wyrokiem TK. Minister Sprawiedliwości wniósł rewizję nadzwyczajną, zarzucając rażące naruszenie prawa i twierdząc, że wyrok TK nie odnosi się do spółek cywilnych jako jednostek organizacyjnych. Sąd Najwyższy oddalił rewizję nadzwyczajną. Sąd uznał, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niezgodność art. 27 ust. 5 i 6 ustawy o VAT z art. 2 Konstytucji RP w zakresie dopuszczania podwójnej sankcji (administracyjnej i karnoskarbowej) za ten sam czyn, jest w pełni zasadny. Sąd podkreślił, że spółka cywilna nie jest odrębnym podmiotem prawa, a za jej zobowiązania odpowiadają solidarnie wspólnicy (art. 864 KC). Nałożenie dodatkowego zobowiązania podatkowego na spółkę cywilną, za które wspólnicy ponoszą odpowiedzialność karnoskarbową, stanowiłoby naruszenie zasady państwa prawa (art. 2 Konstytucji RP). W związku z tym, art. 27 ust. 5 ustawy o VAT w tym zakresie nie miał mocy prawnej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie zasady państwa prawa (art. 2 Konstytucji RP) w kontekście podwójnego opodatkowania/sankcji za ten sam czyn, a także charakteru prawnego spółki cywilnej jako braku odrębnego podmiotu prawa.
Dotyczy specyficznej sytuacji nałożenia dodatkowego zobowiązania podatkowego w VAT i odpowiedzialności karnoskarbowej. Interpretacja charakteru prawnego spółki cywilnej może być rozwijana w kontekście innych przepisów.
Zagadnienia prawne (2)
Czy nałożenie na spółkę cywilną osób fizycznych dodatkowego zobowiązania podatkowego na podstawie art. 27 ust. 5 i 6 ustawy o VAT, za ten sam czyn, za który wspólnicy ponoszą odpowiedzialność za wykroczenie skarbowe, jest zgodne z Konstytucją RP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jest niezgodne z art. 2 Konstytucji RP (zasada państwa prawa), ponieważ dopuszcza stosowanie wobec tej samej osoby (wspólników spółki cywilnej) za ten sam czyn sankcji administracyjnej i odpowiedzialności za wykroczenie skarbowe.
Uzasadnienie
Spółka cywilna nie jest odrębnym podmiotem prawa, a za jej zobowiązania odpowiadają solidarnie wspólnicy. Nałożenie dodatkowego zobowiązania podatkowego na spółkę cywilną, za które wspólnicy ponoszą odpowiedzialność karnoskarbową, stanowiłoby naruszenie zasady państwa prawa poprzez podwójną sankcję za ten sam czyn.
Czy spółka cywilna jest odrębnym podmiotem prawa, do którego mogą być stosowane sankcje administracyjne niezależnie od odpowiedzialności wspólników?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, spółka cywilna nie jest odrębnym podmiotem prawa. Jest to jedynie całość wspólników będących podmiotami prawa cywilnego. Za zobowiązania spółki odpowiadają solidarnie wspólnicy.
Uzasadnienie
Nowsze orzecznictwo Sądu Najwyższego, w tym uchwała III CZP 111/95, utrwaliło stanowisko, że spółka cywilna oznacza całość wspólników. Ustawa Prawo działalności gospodarczej również nie uznaje spółki cywilnej za przedsiębiorcę, lecz jej wspólników.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| „C.P.” Spółka Cywilna - Andrzej C. i Piotr T. | spółka | skarżąca |
| Izba Skarbowa w G. | organ_państwowy | organ |
| Urząd Skarbowy w G. | organ_państwowy | organ |
| Minister Sprawiedliwości | organ_państwowy | wnoszący rewizję nadzwyczajną |
| Prokuratura Krajowa | organ_państwowy | prokurator |
Przepisy (7)
Główne
u.p.t.u. art. 27 § ust. 5 i 6
Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
Przepisy te w zakresie, w jakim dopuszczają stosowanie wobec tej samej osoby za ten sam czyn sankcji administracyjnej (dodatkowe zobowiązanie podatkowe) i odpowiedzialności za wykroczenia skarbowe, są niezgodne z art. 2 Konstytucji RP i w tym zakresie nie mają mocy prawnej.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada państwa prawa, która została naruszona poprzez dopuszczenie podwójnej sankcji za ten sam czyn.
Pomocnicze
KC art. 864
Kodeks cywilny
Przepis określający solidarną odpowiedzialność wspólników spółki cywilnej za zobowiązania spółki.
u.NSA art. 22 § ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1
Ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym
Podstawa prawna dla zarzutów w rewizji nadzwyczajnej dotyczących rażącego naruszenia prawa.
k.k.s. art. 54
Kodeks karny skarbowy
Przepis określający odpowiedzialność za wykroczenie skarbowe (kara grzywny).
Ustawa z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej
Ustawa wprowadzająca rozróżnienie na osoby prawne, fizyczne i jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, co wpłynęło na dyskusję o charakterze prawnym spółek cywilnych.
p.d.g. art. 2 § ust. 2
Ustawa z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej
Potwierdzenie, że spółka cywilna nie jest przedsiębiorcą, a jej wspólnicy są uznawani za przedsiębiorców w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nałożenie na spółkę cywilną dodatkowego zobowiązania podatkowego za ten sam czyn, za który wspólnicy ponoszą odpowiedzialność karnoskarbową, narusza zasadę państwa prawa (art. 2 Konstytucji RP). • Spółka cywilna nie jest odrębnym podmiotem prawa, a za jej zobowiązania odpowiadają solidarnie wspólnicy. • Wyrok Trybunału Konstytucyjnego K 17/97, stwierdzający niezgodność przepisów VAT z Konstytucją w zakresie podwójnej sankcji, ma zastosowanie również do spółek cywilnych.
Odrzucone argumenty
Argument Ministra Sprawiedliwości, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie dotyczy spółek cywilnych jako jednostek organizacyjnych.
Godne uwagi sformułowania
„dodatkowa należność podatkowa” w rozumieniu zaskarżonych przepisów tylko nominalnie jest podatkiem, a w istocie sankcją administracyjną • Odpowiedzialność administracyjna podatnika nie będącego osobą fizyczną, polegająca na obciążeniu go dodatkowym zobowiązaniem podatkowym nie jest konkurencyjna z odpowiedzialnością karno-skarbową ponoszoną przez osoby fizyczne. • spółka cywilna oznacza jedynie całość wspólników będących podmiotami prawa cywilnego
Skład orzekający
Andrzej Wasilewski
przewodniczący
Józef Iwulski
członek
Herbert Szurgacz
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasady państwa prawa (art. 2 Konstytucji RP) w kontekście podwójnego opodatkowania/sankcji za ten sam czyn, a także charakteru prawnego spółki cywilnej jako braku odrębnego podmiotu prawa."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji nałożenia dodatkowego zobowiązania podatkowego w VAT i odpowiedzialności karnoskarbowej. Interpretacja charakteru prawnego spółki cywilnej może być rozwijana w kontekście innych przepisów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnej zasady państwa prawa i podwójnego opodatkowania, a także wyjaśnia niejasności dotyczące statusu prawnego spółek cywilnych, co jest istotne dla wielu przedsiębiorców.
“Czy spółka cywilna może być dwukrotnie karana za ten sam błąd? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.