III RN 129/02Najemca nieruchomości zwrot wywłaszczenie interes prawny
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPierwszy Prezes Sądu Najwyższego wniósł rewizję nadzwyczajną od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) w Rzeszowie, który oddalił skargę Związku Harcerstwa Polskiego (ZHP) o wznowienie postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Zarzucono NSA rażące naruszenie prawa, w szczególności błędną interpretację pojęcia 'interesu prawnego' i nieuwzględnienie statusu ZHP jako najemcy budynku na tej nieruchomości. Argumentowano, że najemca powinien być uznany za stronę postępowania, a jego brak należytej reprezentacji stanowił podstawę do wznowienia. NSA oddalając skargę o wznowienie, uznał, że ZHP nie miał interesu prawnego w rozumieniu przepisów procesowych, ponieważ nabycie nieruchomości w wyniku zwrotu ma charakter pierwotny i nie powoduje wstąpienia nabywcy w stosunek najmu na podstawie art. 678 § 1 Kodeksu cywilnego. Sąd Najwyższy, analizując sprawę, zgodził się z poglądem, że zwrot wywłaszczonej nieruchomości ma charakter pierwotny i nie stosuje się do niego art. 678 § 1 Kc. Stwierdził jednak, że brak zastosowania tego przepisu nie powoduje ustania stosunku najmu, który trwa między najemcą a dotychczasowym wynajmującym. W konsekwencji, przewłaszczenie nieruchomości w wyniku orzeczenia jej zwrotu nie oddziałuje na sytuację prawną najemcy, a samo orzeczenie zwrotu nie wywiera wobec niego bezpośredniego skutku prawnego. Dlatego też, najemca nie miał interesu prawnego w postępowaniu sądowoadministracyjnym o zwrot nieruchomości, a rewizja nadzwyczajna została oddalona.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie kręgu stron i interesu prawnego w postępowaniach dotyczących zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, zwłaszcza w kontekście praw najemców.
Orzeczenie dotyczy stanu prawnego sprzed wejścia w życie art. 138 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami (po 1 stycznia 1998 r.). Interpretacja interesu prawnego może ewoluować.
Zagadnienia prawne (2)
Czy najemca wywłaszczonej nieruchomości, której dotyczy postępowanie o zwrot, posiada interes prawny w rozumieniu art. 41 ust. 2 ustawy o NSA, uzasadniający jego status strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, najemca nie posiada interesu prawnego w rozumieniu art. 41 ust. 2 ustawy o NSA, ponieważ przewłaszczenie nieruchomości w wyniku orzeczenia jej zwrotu nie oddziałuje na jego sytuację prawną, a samo orzeczenie zwrotu nie wywiera wobec niego bezpośredniego skutku prawnego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że nabycie nieruchomości w wyniku zwrotu ma charakter pierwotny, a art. 678 § 1 Kc (dotyczący wstąpienia nabywcy w stosunek najmu) nie ma zastosowania. Brak wstąpienia w stosunek najmu oznacza, że najem trwa nadal z dotychczasowym wynajmującym, który traci własność, ale nie wpływa to na sytuację prawną najemcy. Samo orzeczenie zwrotu nieruchomości nie wywiera bezpośredniego skutku prawnego dla najemcy.
Czy naruszenie przepisów o reprezentacji strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym, w którym strona nie miała interesu prawnego, może stanowić podstawę do uwzględnienia skargi o wznowienie postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nawet jeśli istniała podstawa do wznowienia postępowania z powodu braku należytej reprezentacji, to jeśli strona nie miała materialnoprawnej legitymacji (interesu prawnego) do udziału w postępowaniu, skarga o wznowienie postępowania powinna zostać oddalona.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że NSA prawidłowo oddalił skargę o wznowienie postępowania, uznając, że choć istniała podstawa wznowienia (brak należytej reprezentacji ZHP), to ZHP nie miał legitymacji materialnoprawnej do uczestniczenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W związku z tym, nawet po wznowieniu, sprawa powinna zostać rozstrzygnięta w taki sam sposób, jak poprzednio, uwzględniając brak interesu prawnego ZHP.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (5)
Główne
u. NSA art. 41 § ust. 2
Ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym
Osoby, których interesu prawnego dotyczy wynik postępowania sądowego, mogą wziąć w nim udział na prawach strony. Najemca wywłaszczonej nieruchomości nie ma takiego interesu prawnego w postępowaniu o jej zwrot.
Kpa art. 28
Kodeks postępowania administracyjnego
Definicja strony postępowania administracyjnego, która musi posiadać interes prawny oparty na prawie materialnym.
u.g.g. i n. art. 69 § ust. 1
Ustawa o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości
Podstawa prawna postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.
Pomocnicze
Kpc art. 412 § par. 2
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd stosownie do okoliczności bądź oddala skargę o wznowienie, bądź uwzględniając ją zmienia zaskarżony wyrok albo go uchyla i pozew odrzuca lub postępowanie umarza.
Kc art. 678 § par. 1
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący wstąpienia nabywcy w stosunek najmu w przypadku zbycia rzeczy najętej. Sąd uznał, że nie ma zastosowania do pierwotnego nabycia własności w wyniku zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Najemca wywłaszczonej nieruchomości nie posiada interesu prawnego w postępowaniu o jej zwrot, ponieważ orzeczenie zwrotu nie wpływa bezpośrednio na jego sytuację prawną. • Nabycie nieruchomości w wyniku zwrotu ma charakter pierwotny, co wyklucza zastosowanie art. 678 § 1 Kc.
Odrzucone argumenty
Najemca powinien być uznany za stronę postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. • Brak należytej reprezentacji ZHP w postępowaniu przed NSA stanowił podstawę do wznowienia postępowania. • NSA naruszył art. 30 ustawy o NSA, dokonując odmiennej oceny prawnej niż w poprzednim wyroku.
Godne uwagi sformułowania
Przewłaszczenie nieruchomości w wyniku orzeczenia jej zwrotu nie oddziałuje na sytuację prawną najemcy rzeczy, a w każdym razie orzeczenie zwrotu nieruchomości nie wywiera względem najemcy bezpośredniego skutku w znaczeniu prawnym. • W rozumieniu art. 41 ust. 2 ustawy o NSA najemca budynku stanowiącego część składową wywłaszczonej nieruchomości nie miał więc interesu prawnego dotyczącego wyniku postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie kręgu stron i interesu prawnego w postępowaniach dotyczących zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, zwłaszcza w kontekście praw najemców."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego sprzed wejścia w życie art. 138 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami (po 1 stycznia 1998 r.). Interpretacja interesu prawnego może ewoluować.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy złożonej kwestii prawnej związanej z interesem prawnym najemcy w postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, co jest istotne dla praktyków prawa nieruchomości i administracyjnego.
“Czy najemca wywłaszczonej nieruchomości ma prawo głosu w sprawie jej zwrotu? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.