III PZP 16/02
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpatrzył zagadnienie prawne przekazane przez Sąd Okręgowy w Elblągu, dotyczące zastosowania przepisów Kodeksu pracy (art. 68, art. 70 § 1 i 3 w zw. z art. 52 kp) do powołania i odwołania naczelnika urzędu skarbowego, który został mianowany na stanowisko na podstawie ustawy o pracownikach urzędów państwowych. Powód, Jan Z., został mianowany naczelnikiem Urzędu Skarbowego w D. w 1991 r. na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy o pracownikach urzędów państwowych oraz art. 9 ust. 3 ustawy o urzędzie Ministra Finansów. W 2001 r. został odwołany ze stanowiska przez Ministra Finansów bez zachowania okresu wypowiedzenia z powodu ciężkiego naruszenia obowiązków pracowniczych. Sąd Rejonowy oddalił powództwo, uznając rozwiązanie stosunku pracy za prawidłowe na mocy art. 52 § 1 pkt 1 KP. Sąd Okręgowy powziął wątpliwość prawną, czy przepisy Kodeksu pracy mają zastosowanie do odwołania naczelnika urzędu skarbowego, wskazując, że ustawa o urzędach i izbach skarbowych z 1996 r. zastąpiła pojęcie mianowania pojęciem powołania. Sąd Najwyższy, po analizie przepisów, stwierdził, że status pracowniczy powoda nie zmienił się wskutek wejścia w życie ustawy o urzędach i izbach skarbowych, a przepis art. 5 ust. 4 tej ustawy nie stanowił podstawy nawiązania stosunku pracy w rozumieniu Kodeksu pracy. Samo użycie sformułowania "powołanie i odwołanie" nie oznacza nawiązania stosunku pracy, a jedynie powierzenie funkcji lub metodę sprawowania kontroli. W związku z tym, uchwała stwierdza, że art. 68 i 70 KP nie mają zastosowania do powołania i odwołania naczelnika urzędu skarbowego w opisanym stanie prawnym.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących nawiązania i rozwiązania stosunku pracy na stanowiskach kierowniczych w administracji publicznej, w szczególności naczelników urzędów skarbowych, oraz relacji między ustawą Kodeks pracy a przepisami szczególnymi.
Dotyczy stanu prawnego obowiązującego w momencie wydania orzeczenia, z uwzględnieniem późniejszych zmian legislacyjnych w zakresie służby cywilnej i stosunków pracy w administracji.
Zagadnienia prawne (1)
Czy do powołania i odwołania naczelnika urzędu skarbowego w trybie art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 21 czerwca 1996 r. o urzędach i izbach skarbowych, mianowanego na to stanowisko na podstawie ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych, mają zastosowanie przepisy art. 68 oraz art. 70 § 1 i 3 w zw. z art. 52 kp dotyczące nawiązania i rozwiązania stosunku pracy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, do powołania i odwołania naczelnika urzędu skarbowego na podstawie art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 21 czerwca 1996 r. o urzędach i izbach skarbowych, mianowanego na to stanowisko na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych, nie mają zastosowania art. 68 i 70 KP.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że samo użycie sformułowania "powołanie i odwołanie" w ustawie o urzędach i izbach skarbowych nie oznacza nawiązania stosunku pracy w rozumieniu Kodeksu pracy. Przepis ten nie stanowił podstawy nawiązania stosunku pracy, a jedynie określał sposób powierzenia funkcji lub metodę sprawowania kontroli. Ponadto, wejście w życie ustawy o urzędach i izbach skarbowych nie spowodowało przekształcenia stosunku pracy z mianowania w stosunek pracy na podstawie powołania, gdyż brak było wyraźnego przepisu ustawowego nakazującego taką zmianę, a celem przepisów o służbie cywilnej było wzmocnienie pozycji urzędników.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Jan Z. | osoba_fizyczna | powód |
| Minister Finansów | organ_państwowy | pozwany |
| Urząd Skarbowy w D. | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (11)
Główne
u.u.i.s. art. 5 § ust. 4
Ustawa o urzędach i izbach skarbowych
Określa tryb powołania i odwołania naczelnika urzędu skarbowego, ale nie stanowi podstawy nawiązania stosunku pracy w rozumieniu Kodeksu pracy.
u.p.u.p. art. 4 § ust. 1
Ustawa o pracownikach urzędów państwowych
Stanowił podstawę mianowania na stanowisko naczelnika Urzędu Skarbowego w 1991 r.
u.u.M.F. art. 9 § ust. 3
Ustawa o urzędzie Ministra Finansów oraz o urzędach i izbach skarbowych
Dawał Ministrowi Finansów prawo mianowania naczelnika urzędu skarbowego.
k.p. art. 68 § § 1
Kodeks pracy
Określa przypadki nawiązania stosunku pracy na podstawie powołania.
k.p. art. 70 § § 1 i 3
Kodeks pracy
Dotyczy rozwiązania stosunku pracy na podstawie powołania.
Pomocnicze
u.p.u.p. art. 45 § ust. 1
Ustawa o pracownikach urzędów państwowych
Przepisy ustawy dotyczące nawiązywania i rozwiązywania stosunku pracy nie stosuje się do osób powoływanych do pełnienia funkcji organów administracji państwowej oraz na inne stanowiska kierownicze w administracji państwowej, w trybie określonym w przepisach szczególnych.
u.s.c. art. 67
Ustawa o służbie cywilnej
Określa obowiązki członka korpusu służby cywilnej.
u.s.c. art. 136 § ust. 1
Ustawa o służbie cywilnej
Powód stał się członkiem korpusu służby cywilnej.
u.s.c. art. 138 § ust. 1
Ustawa o służbie cywilnej
Dotyczy stosowania przepisów ustawy do pracowników zatrudnionych na podstawie mianowania.
k.p. art. 52 § § 1 pkt 1
Kodeks pracy
Dotyczy rozwiązania stosunku pracy bez wypowiedzenia z winy pracownika.
u.s.c. art. 145 § ust. 1
Ustawa o służbie cywilnej
Przykład przepisu nakazującego przekształcenie stosunku pracy z mianowania w stosunek pracy na podstawie powołania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ustawa o urzędach i izbach skarbowych z 1996 r. nie spowodowała przekształcenia stosunku pracy z mianowania w stosunek pracy na podstawie powołania, gdyż brak było wyraźnego przepisu ustawowego. • Samo użycie sformułowania "powołanie i odwołanie" w art. 5 ust. 4 ustawy o urzędach i izbach skarbowych nie oznacza nawiązania stosunku pracy w rozumieniu Kodeksu pracy. • Celem przepisów o służbie cywilnej było wzmocnienie pozycji urzędników państwowych, a przekształcenie stosunku pracy z mianowania w powołanie pogarszałoby ich sytuację prawną.
Odrzucone argumenty
Ustawa o urzędach i izbach skarbowych jako przepis szczególny ma pierwszeństwo w stosowaniu, co prowadzi do przekształcenia stosunku pracy z mianowania w stosunek pracy na podstawie powołania. • Powołanie i odwołanie naczelnika urzędu skarbowego na podstawie ustawy o urzędach i izbach skarbowych jest sposobem nawiązania i rozwiązania stosunku pracy.
Godne uwagi sformułowania
Do powołania i odwołania naczelnika urzędu skarbowego [...] nie mają zastosowania art. 68 i 70 KP. • Pojęcie powołania określone w art. 5 ust. 4 ustawy o urzędach i izbach skarbowych oznacza więc jedynie powierzenie określonej funkcji osobie, której stosunek pracy oparty jest wyłącznie na przepisach ustawy o służbie cywilnej. • Związane to jest z niekonsekwentnym używaniem w systemie prawnym sformułowań dotyczących "powołania i odwołania" (zwłaszcza w aktach prawnych sprzed 1996 r.), które często dotyczą powierzenia funkcji lub stanowiska, a nie podstawy nawiązania stosunku pracy.
Skład orzekający
Józef Iwulski
przewodniczący-sprawozdawca
Katarzyna Gonera
członek
Jadwiga Skibińska-Adamowicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących nawiązania i rozwiązania stosunku pracy na stanowiskach kierowniczych w administracji publicznej, w szczególności naczelników urzędów skarbowych, oraz relacji między ustawą Kodeks pracy a przepisami szczególnymi."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego obowiązującego w momencie wydania orzeczenia, z uwzględnieniem późniejszych zmian legislacyjnych w zakresie służby cywilnej i stosunków pracy w administracji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego ze statusem urzędników państwowych i stosowaniem przepisów Kodeksu pracy do stanowisk kierowniczych w administracji. Rozstrzygnięcie ma istotne znaczenie praktyczne dla interpretacji przepisów prawa pracy w kontekście specyficznych regulacji dotyczących służby cywilnej.
“Czy odwołanie naczelnika urzędu skarbowego zawsze podlega Kodeksowi pracy? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
administracja publiczna
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.