III PK 40/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia powódki A.P., pracownicy Domu Dziecka Nr (...) w Z., o wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych za okres od lutego 2012 r. do grudnia 2013 r. Początkowo Sąd Rejonowy w Z. zasądził na rzecz powódki kwotę 35.589,72 zł z odsetkami, a Sąd Okręgowy w Z. oddalił apelację pozwanego. Po uchyleniu wyroku przez Sąd Najwyższy i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania, Sąd Okręgowy zmienił swoje poprzednie stanowisko i wyrokiem z 29 września 2017 r. oddalił powództwo. Sąd Okręgowy stwierdził, że mimo prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, Sąd Rejonowy błędnie zastosował przepisy prawa materialnego. Wskazał, że nowelizacja przepisów dotyczących czasu pracy wychowawców w domach dziecka spowodowała automatyczną zmianę treści stosunku pracy powódki, dostosowując jej wymiar czasu pracy do powszechnie obowiązującej regulacji ustawowej, co wykluczyło potrzebę wypowiedzenia zmieniającego i podstawy do żądania wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe. Powódka wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów regulaminu organizacyjnego oraz przepisów Kodeksu pracy i Karty Nauczyciela. Sąd Najwyższy, opierając się na uchwale składu siedmiu sędziów z 11 września 2019 r. (III PZP 4/19), oddalił skargę kasacyjną. Stwierdził, że wychowawcy placówek opiekuńczo-wychowawczych typu socjalizacyjnego zatrudnieni przed 1 stycznia 2004 r. nie zachowali po 1 stycznia 2012 r. prawa do wynagrodzenia za godziny nadliczbowe na mocy art. 237 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny. Sąd Najwyższy wyjaśnił również, że regulacje regulaminowe mogą być korzystniejsze od ustawowych tylko wtedy, gdy stanowią oparte na ustawie źródło prawa pracy. W tym przypadku, regulamin organizacyjny uchwalony przez zarząd powiatu nie mógł być traktowany jako autonomiczne źródło prawa pracy kształtujące pensum wychowawców w sposób sprzeczny z ustawą. Ponadto, utrzymanie dotychczasowych uprawnień dla pracowników zatrudnionych przed 2004 r. naruszałoby zasadę równego traktowania w zatrudnieniu w stosunku do pracowników zatrudnionych później na podstawie ustawy o pracownikach samorządowych. W konsekwencji, skarga kasacyjna została oddalona jako niezasadna.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących czasu pracy i wynagrodzenia za godziny nadliczbowe dla pracowników placówek opiekuńczo-wychowawczych, zwłaszcza w kontekście zmian legislacyjnych i roli regulaminów wewnętrznych.
Dotyczy specyficznej grupy pracowników (wychowawcy placówek opiekuńczo-wychowawczych typu socjalizacyjnego) i okresu po zmianach przepisów (po 1 stycznia 2012 r.). Orzeczenie opiera się na uchwale Sądu Najwyższego, co wzmacnia jego wagę.
Zagadnienia prawne (3)
Czy pracownik domu dziecka zatrudniony przed 1 stycznia 2004 r. zachowuje prawo do wynagrodzenia za godziny nadliczbowe po 1 stycznia 2012 r. na mocy przepisów regulaminowych, jeśli przepisy ustawowe uległy zmianie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, pracownik nie zachowuje prawa do wynagrodzenia za godziny nadliczbowe na mocy przepisów regulaminowych, jeśli regulamin nie stanowi opartego na ustawie źródła prawa pracy kształtującego treść stosunku pracy w sposób korzystniejszy od przepisów powszechnie obowiązujących, a zmiana przepisów ustawowych dostosowała wymiar czasu pracy do nowych regulacji.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy oparł się na uchwale III PZP 4/19, stwierdzając, że pracownicy placówek opiekuńczo-wychowawczych typu socjalizacyjnego zatrudnieni przed 1 stycznia 2004 r. nie zachowali po 1 stycznia 2012 r. prawa do wynagrodzenia za godziny nadliczbowe na mocy art. 237 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny. Podkreślono, że regulaminy mogą być źródłem prawa pracy tylko w zakresie określonym przez Kodeks pracy, a regulamin organizacyjny uchwalony przez zarząd powiatu nie mógł autonomicznie kształtować pensum wychowawców w sposób sprzeczny z ustawą. Ponadto, utrzymanie dotychczasowych uprawnień naruszałoby zasadę równego traktowania.
Czy regulamin organizacyjny domu dziecka, uchwalony przez zarząd powiatu, może stanowić podstawę do przyznania pracownikowi wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe, jeśli jest korzystniejszy od przepisów ustawowych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli regulamin nie jest oparty na ustawie w zakresie normowania czasu pracy i praw pracowniczych, a jego postanowienia są sprzeczne z przepisami powszechnie obowiązującymi lub naruszają zasadę równego traktowania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że regulamin pracy jest źródłem prawa pracy tylko w zakresie określonym przez art. 104¹ k.p. Regulamin organizacyjny uchwalony przez zarząd powiatu nie jest pracodawcą i nie może autonomicznie kształtować pensum wychowawców w sposób sprzeczny z ustawą. Stosowanie przez dyrektora wymiaru czasu pracy odpowiadającego pensum sprzed nowelizacji nie tworzy prawa do godzin ponadwymiarowych, jeśli regulamin nie jest oparty na ustawie, a system prawny po 1 stycznia 2012 r. nie przewiduje roszczenia o wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe dla tej grupy pracowników.
Czy utrzymanie dotychczasowych uprawnień wynikających z Karty Nauczyciela dla pracowników pedagogicznych zatrudnionych przed 1 stycznia 2004 r. w placówkach opiekuńczo-wychowawczych typu socjalizacyjnego, po wejściu w życie ustawy o wspieraniu rodziny, narusza zasadę równego traktowania w zatrudnieniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, dalsze utrzymanie tych uprawnień powodowałoby kontynuację niedozwolonego uprzywilejowania wobec pracowników zatrudnionych od 1 stycznia 2004 r. na podstawie ustawy o pracownikach samorządowych.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że utrzymanie dla pracowników zatrudnionych przed 1 stycznia 2004 r. wszystkich uprawnień z Karty Nauczyciela, podczas gdy pracownicy zatrudnieni po tej dacie podlegają ustawie o pracownikach samorządowych, naruszałoby zasadę równego traktowania w zatrudnieniu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A.P. | osoba_fizyczna | powódka |
| Dom Dziecka Nr (...) w Z. | instytucja | pozwany |
Przepisy (13)
Główne
ustawa o wspieraniu rodziny art. 237 § ust. 1
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej
Nie zachowanie prawa do wynagrodzenia za godziny nadliczbowe po zmianie przepisów.
Pomocnicze
k.p. art. 9 § § 2
Kodeks pracy
Przepisy prawa pracy obejmują m.in. postanowienia regulaminów i statutów określających prawa i obowiązki stron stosunku pracy, ale tylko jeśli są oparte na ustawie.
k.p. art. 9 § § 1
Kodeks pracy
Definicja przepisów prawa pracy.
k.p. art. 104 § 1
Kodeks pracy
Przedmiot normowania w regulaminie pracy.
k.p. art. 18 § 1
Kodeks pracy
k.p. art. 9 § § 4
Kodeks pracy
Naruszenie zasady równego traktowania w zatrudnieniu.
KN art. 91c § ust. 1
Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela
KN art. 35 § ust. 2
Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela
Prawo do wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe.
KN art. 35 § ust. 3
Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela
Prawo do wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe.
KN art. 42 § ust. 3
Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela
Uchylony przepis dotyczący prawa do wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe.
ustawa o wspieraniu rodziny art. 204
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej
ustawa o wspieraniu rodziny art. 237 § ust. 2
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej
ustawa o samorządzie powiatowym art. 36 § ust. 1
Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym
Określanie organizacji i zasad funkcjonowania jednostek organizacyjnych powiatu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zmiana przepisów dotyczących czasu pracy wychowawców w domach dziecka skutkuje automatycznym dostosowaniem wymiaru czasu pracy do nowych regulacji, eliminując podstawy do wypłaty wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe. • Regulamin organizacyjny uchwalony przez zarząd powiatu nie jest autonomicznym źródłem prawa pracy kształtującym pensum wychowawców w sposób sprzeczny z ustawą. • Utrzymanie dotychczasowych uprawnień wynikających z Karty Nauczyciela dla pracowników zatrudnionych przed 2004 r. narusza zasadę równego traktowania w zatrudnieniu.
Odrzucone argumenty
Powódka argumentowała, że § 41 Regulaminu Organizacyjnego Domu Dziecka stanowił korzystniejszą regulację niż przepisy powszechnie obowiązujące, przyznając prawo do 26-godzinnego pensum i wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe.
Godne uwagi sformułowania
w wyniku nowelizacji przepisów dotyczących czasu pracy wychowawców w domach dziecka doszło do automatycznej zmiany treści stosunku pracy powódki. • Nie było zatem podstaw do dokonywania wypowiedzenia zmieniającego, gdyż wymiar czasu pracy powódki został dostosowany przez prawodawcę do powszechnie obowiązującej regulacji ustawowej. • uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 11 września 2019 r., III PZP 4/19 • regulamin pracy (...) jest źródłem prawa pracy opartym na ustawie tylko w takim zakresie, jaki wynika z art. 104¹ k.p. • postanowienia § 41 regulaminu organizacyjnego – uchwalonego przez zarząd powiatu - nie można traktować jako określającego w sposób autonomiczny od regulacji zawartej niegdyś w Karcie Nauczyciela pensum dla zatrudnionych w tej jednostce wychowawców, ponieważ postanowienie to nie zostało wprowadzone przez pracodawcę. • naruszające zasadę równego traktowania w zatrudnieniu.
Skład orzekający
Andrzej Wróbel
przewodniczący
Beata Gudowska
członek
Dawid Miąsik
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących czasu pracy i wynagrodzenia za godziny nadliczbowe dla pracowników placówek opiekuńczo-wychowawczych, zwłaszcza w kontekście zmian legislacyjnych i roli regulaminów wewnętrznych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej grupy pracowników (wychowawcy placówek opiekuńczo-wychowawczych typu socjalizacyjnego) i okresu po zmianach przepisów (po 1 stycznia 2012 r.). Orzeczenie opiera się na uchwale Sądu Najwyższego, co wzmacnia jego wagę.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawa pracy, jakim jest wynagrodzenie za godziny nadliczbowe i interpretacja przepisów w kontekście zmian legislacyjnych. Pokazuje, jak zmiany w prawie mogą wpływać na prawa pracownicze i jak sądy interpretują relacje między przepisami ustawowymi a regulaminami wewnętrznymi.
“Czy zmiana prawa pracy automatycznie odbiera Ci prawo do dodatkowego wynagrodzenia? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 35 589,72 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.