III OSK 49/25Kara pieniężna ochrona powietrza naruszenie terminów
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Prezydenta Miasta od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska. Sprawa dotyczyła wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej Prezydentowi za niedotrzymanie terminów realizacji działań określonych w Programie ochrony powietrza (POP) dla województwa na lata 2017-2019. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska ustalił, że Prezydent nie osiągnął zakładanego efektu ekologicznego w zakresie redukcji emisji pyłu PM10, PM2,5, benzo(a)pirenu i CO2, mimo likwidacji części kotłów na paliwo stałe. GIOŚ utrzymał w mocy decyzję WIOŚ o nałożeniu kary, wskazując na obowiązek jej wymierzenia w przypadku stwierdzenia naruszenia terminów realizacji działań. Prezydent zaskarżył decyzję do WSA, zarzucając naruszenie przepisów KPA i prawa materialnego, w tym błędne ustalenia faktyczne i niewłaściwe zastosowanie art. 315a P.o.ś. WSA w Warszawie oddalił skargę, podzielając stanowisko organów administracji. Sąd uznał, że nałożenie kary jest obligatoryjne, a jej wysokość została ustalona prawidłowo, uwzględniając m.in. niski uzyskany efekt ekologiczny. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną, odrzucił zarzuty dotyczące naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. (wady uzasadnienia) i art. 151 p.p.s.a. (nieuprawnione oddalenie skargi), uznając, że WSA prawidłowo ocenił materiał dowodowy i zastosował prawo. Sąd kasacyjny podkreślił, że dane z bazy inwentaryzacji źródeł ciepła, na podstawie których ustalono efekt ekologiczny, są wiarygodne, a kwestionowany przez skarżącego dokument zawierał błędne wskaźniki emisji. NSA oddalił również zarzut naruszenia prawa materialnego (art. 315a P.o.ś. w zw. z art. 189c KPA), stwierdzając, że kara została wymierzona zgodnie z zasadą względniejszej ustawy (obowiązującą do 31.12.2018 r.) i że jej wysokość była uzasadniona wagą naruszenia oraz celem ochrony środowiska i zdrowia ludzkiego. Sąd podkreślił, że nie stwierdzono przesłanek do odstąpienia od wymierzenia kary.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUzasadnienie wymierzenia kary pieniężnej za nieterminową realizację działań z zakresu ochrony powietrza, ocena materiału dowodowego w sprawach środowiskowych, stosowanie zasady względniejszej ustawy.
Dotyczy specyficznej sytuacji niedotrzymania terminów realizacji działań w ramach programu ochrony powietrza i nieosiągnięcia efektu ekologicznego.
Zagadnienia prawne (4)
Czy niedotrzymanie terminów realizacji działań określonych w programie ochrony powietrza, skutkujące nieosiągnięciem zakładanego efektu ekologicznego, uzasadnia nałożenie administracyjnej kary pieniężnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, niedotrzymanie terminów realizacji działań określonych w programie ochrony powietrza, skutkujące nieosiągnięciem zakładanego efektu ekologicznego, stanowi podstawę do wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej.
Uzasadnienie
Ustawa Prawo ochrony środowiska w art. 315a ust. 1 pkt 3 obliguje organ do wymierzenia kary pieniężnej w przypadku stwierdzenia naruszenia w postaci niedotrzymania terminów realizacji działań określonych w programach ochrony powietrza. Kara ta ma charakter sankcyjny i prewencyjny, a jej celem jest zmobilizowanie organów do terminowej realizacji zadań.
Czy organ administracji ma obowiązek odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, gdy naruszenie jest znikome lub zostało zaprzestane?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w niniejszej sprawie nie stwierdzono przesłanek do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, ponieważ naruszenie nie było znikome (miało negatywny wpływ na zdrowie i życie mieszkańców), a realizacja działań naprawczych w późniejszym terminie nie usuwa skutków pierwotnego naruszenia terminów.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że waga naruszenia nie była znikoma, gdyż niezrealizowanie działań naprawczych miało negatywny wpływ na jakość powietrza i zdrowie mieszkańców. Ponadto, naruszenie polegające na niezrealizowaniu działań w określonym terminie nie jest możliwe do usunięcia poprzez późniejszą realizację, co wyklucza zastosowanie art. 189f § 1 pkt 1 KPA. Brak było również podstaw do zastosowania art. 189f § 1 pkt 2 KPA.
Czy przy wymiarze kary pieniężnej za naruszenie terminów realizacji działań z zakresu ochrony powietrza należy stosować zasadę względniejszej ustawy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zgodnie z art. 189c KPA, jeżeli w czasie wydania decyzji obowiązuje ustawa inna niż w czasie naruszenia, stosuje się ustawę nową, jednakże stosuje się ustawę poprzednią, jeżeli jest ona względniejsza dla strony. W niniejszej sprawie zastosowano przepis P.o.ś. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2018 r., który był względniejszy dla strony ze względu na niższą dolną granicę kary.
Uzasadnienie
Sąd potwierdził, że zastosowanie względniejszego przepisu (niższa dolna granica kary) było prawidłowe. Wymierzona kara pieniężna w wysokości [...] zł mieściła się w granicach kary określonej w przepisach obowiązujących do 31.12.2018 r. i była uzasadniona niskim uzyskanym efektem ekologicznym oraz celem ochrony środowiska i zdrowia.
Czy organ administracji prawidłowo ocenił materiał dowodowy, odmawiając wiarygodności dokumentowi "Analiza wielkości emisji zanieczyszczeń na terenie Miasta [...]"?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ administracji i WSA prawidłowo odmówiły wiarygodności analizie, ponieważ zawierała ona błędne wskaźniki emisji, niezgodne z danymi zawartymi w Programie ochrony powietrza.
Uzasadnienie
Sąd I instancji i NSA uznali, że dokument "Analiza wielkości emisji zanieczyszczeń" zawierał błędne wartości w tabeli 1, niezgodne z Tabelą 55 POP, co podważało jego wiarygodność jako dowodu w sprawie oceny osiągnięcia efektu ekologicznego.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (14)
Główne
p.o.ś. art. 315a § ust. 1 pkt 3 i ust. 2
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska
Przepis obliguje do wymierzenia kary pieniężnej za niedotrzymanie terminów realizacji działań określonych w programach ochrony powietrza.
k.p.a. art. 189c
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada stosowania względniejszej ustawy przy wymiarze kary pieniężnej.
Pomocnicze
p.o.ś. art. 91 § ust. 7a pkt 4, 7 i 8
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska
Określa zawartość wojewódzkiego programu ochrony powietrza, w tym harmonogram działań, planowany efekt ekologiczny oraz podmioty odpowiedzialne.
p.o.ś. art. 96 § ust. 1 i 3
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska
Dotyczy uchwalania wojewódzkiego programu ochrony powietrza przez sejmik województwa.
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada praworządności, podejmowanie czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego.
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 76 § § 1 i 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Definicja dokumentu urzędowego i jego moc dowodowa.
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Ocena materiału dowodowego na podstawie całokształtu.
k.p.a. art. 189d
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Kryteria wymiaru administracyjnej kary pieniężnej.
k.p.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi przez sąd administracyjny.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzeczenie w przedmiocie skargi kasacyjnej.
u.s.w. art. 90
Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa
Możliwość zaskarżenia aktu prawa miejscowego.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów postępowania (art. 141 § 4 p.p.s.a., art. 151 p.p.s.a.) poprzez nieodniesienie się do zarzutów skargi i błędne oddalenie skargi. • Naruszenie prawa materialnego (art. 315a ust. 1 pkt 3 i ust. 2 p.o.ś. w zw. z art. 189c i art. 189d k.p.a.) poprzez niewłaściwe zastosowanie i wymierzenie kary z naruszeniem dyrektywy miarkowania.
Godne uwagi sformułowania
Kara pieniężna stanowi sankcję za niedotrzymanie terminów realizacji działań określonych w programach ochrony powietrza. • Waga naruszenia nie była znikoma, miało ono negatywny wpływ na ochronę zdrowia i życia mieszkańców. • Realizacja działań naprawczych w późniejszym terminie nie usuwa skutków pierwotnego naruszenia terminów. • Zastosowano względniejszy przepis prawa materialnego (obowiązujący do 31.12.2018 r.) ze względu na niższą dolną granicę kary. • Dokument "Analiza wielkości emisji zanieczyszczeń" zawierał błędne wskaźniki emisji, co podważa jego wiarygodność. • Program ochrony powietrza jest aktem prawa miejscowego, a strona nie może przyjmować innych wskaźników emisyjnych do obliczeń.
Skład orzekający
Olga Żurawska - Matusiak
sędzia
Sławomir Pauter
sprawozdawca
Zbigniew Ślusarczyk
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie wymierzenia kary pieniężnej za nieterminową realizację działań z zakresu ochrony powietrza, ocena materiału dowodowego w sprawach środowiskowych, stosowanie zasady względniejszej ustawy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji niedotrzymania terminów realizacji działań w ramach programu ochrony powietrza i nieosiągnięcia efektu ekologicznego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu ochrony środowiska – jakości powietrza i odpowiedzialności organów samorządowych. Pokazuje mechanizm nakładania kar za niewywiązywanie się z obowiązków prawnych w tym zakresie.
“Kara za smog: Prezydent Miasta przegrywa w NSA sprawę o niedotrzymanie terminów w programie ochrony powietrza.”
Sektor
ochrona środowiska
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.