III OSK 2607/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Miasta Katowice od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który oddalił skargę miasta na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Śląskiego. Wojewoda stwierdził nieważność § 1 pkt 2 uchwały Rady Miasta Katowice z dnia 29 lutego 2024 r. w sprawie zmian Statutu Dzielnicy, dotyczącej przyznania zryczałtowanej diety członkom okręgowej i obwodowej komisji wyborczej. WSA uznał, że sprawa była już prawomocnie rozstrzygnięta wyrokiem NSA z 2023 r. (sygn. akt III OSK 1798/22) i na tej podstawie oddalił skargę miasta. Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za zasadną. Sąd wskazał, że wyrok NSA z 2023 r. nie wiązał w niniejszej sprawie, ponieważ dotyczył innej uchwały i innego rozstrzygnięcia nadzorczego, mimo tożsamości stron. NSA podkreślił, że Rada Miasta Katowice miała prawo uregulować w statucie zasady i tryb wyborów do organów jednostki pomocniczej, w tym kwestię diet, zgodnie z zasadą samodzielności samorządu terytorialnego (art. 165 ust. 2 Konstytucji RP) i postanowieniami Europejskiej Karty Samorządu Lokalnego. Sąd uznał, że brak możliwości przyznania diet doprowadził do braku możliwości przeprowadzenia wyborów do rad dzielnic w Katowicach. W związku z tym NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA oraz uchylił rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Śląskiego. Orzeczono o kosztach postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie zakresu samodzielności samorządu terytorialnego w zakresie tworzenia statutów jednostek pomocniczych, w tym kwestii finansowania działań związanych z wyborami do organów tych jednostek.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej jednostek pomocniczych w gminach i możliwości finansowania ich organów wyborczych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy prawomocny wyrok NSA w sprawie dotyczącej uchwały w sprawie statutu jednostki pomocniczej wiąże w kolejnej sprawie, w której przedmiotem kontroli jest inne rozstrzygnięcie nadzorcze dotyczące innej uchwały, mimo tożsamości stron?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, prawomocny wyrok NSA nie wiąże w kolejnej sprawie, jeśli przedmiot kontroli obejmuje odrębne rozstrzygnięcie nadzorcze dotyczące innej uchwały, nawet przy tożsamości stron.
Uzasadnienie
Sąd pierwszej instancji wadliwie zastosował art. 170 P.p.s.a., uznając, że poprzedni wyrok NSA wiąże w tej sprawie. Sprawa dotyczyła innej uchwały i innego rozstrzygnięcia nadzorczego, co wyklucza tożsamość sprawy w rozumieniu art. 170 P.p.s.a.
Czy rada gminy ma uprawnienie do uregulowania w statucie jednostki pomocniczej kwestii przyznania diet członkom okręgowej i obwodowej komisji wyborczej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, rada gminy ma uprawnienie do uregulowania w statucie jednostki pomocniczej zasad i trybu wyborów organów jednostki pomocniczej, w tym kwestii diet dla członków komisji wyborczych.
Uzasadnienie
Ustawodawca wskazał, że statut jednostki pomocniczej ma zawierać regulacje 'w szczególności' dotyczące zasad i trybu wyborów, co oznacza otwarty katalog spraw. Brak wyraźnego zakazu w ustawie oraz potrzeba zapewnienia funkcjonowania jednostek pomocniczych uzasadniają możliwość przyznania diet.
Czy ingerencja organu nadzoru w uchwałę rady gminy w sprawie statutu jednostki pomocniczej, dotyczącej przyznania diet, stanowi nadmierną ingerencję w samodzielność samorządu terytorialnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ingerencja organu nadzoru, która nie opiera się na wyraźnej podstawie prawnej i stanowi nadmierną ingerencję w samodzielność samorządu, jest niezasadna.
Uzasadnienie
Konstytucyjna zasada samodzielności samorządu terytorialnego (art. 165 ust. 2 Konstytucji RP) oraz postanowienia Europejskiej Karty Samorządu Lokalnego wymagają, aby ingerencja w sprawy samorządu była ograniczona do przypadków przewidzianych prawem i proporcjonalna. Wojewoda niezasadnie stwierdził nieważność uchwały, nadmiernie ingerując w kompetencje rady gminy.
Przepisy (20)
Główne
u.s.g. art. 35 § ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Statut jednostki pomocniczej ma zawierać regulacje dotyczące m.in. nazwy i obszaru, zasad i trybu wyborów organów, organizacji i zadań organów, zakresu zadań przekazywanych przez gminę oraz kontroli i nadzoru.
u.s.g. art. 35 § ust. 3
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Statut jednostki pomocniczej ma zawierać regulacje obejmujące w szczególności: 1) nazwę i obszar jednostki pomocniczej; 2) zasady i tryb wyborów organów jednostki pomocniczej; 3) organizację i zadania organów jednostki pomocniczej; 4) zakres zadań przekazywanych jednostce przez gminę oraz sposób ich realizacji i 5) zakres i formy kontroli oraz nadzoru organów gminy nad działalnością organów jednostki pomocniczej. Wskazanie 'w szczególności' oznacza otwarty katalog spraw.
Konstytucja RP art. 165 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Statuuje zasadę samodzielności samorządu terytorialnego, która obejmuje m.in. samodzielność statutową.
Konstytucja RP art. 169 § ust. 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ustrój wewnętrzny jednostek samorządu terytorialnego określają, w granicach ustaw, ich organy stanowiące.
EKSL art. 3 § ust. 1
Europejska Karta Samorządu Lokalnego
Samorząd lokalny oznacza prawo i zdolność społeczności lokalnych, w granicach określonych prawem, do kierowania i zarządzania zasadniczą częścią spraw publicznych na ich własną odpowiedzialność i w interesie ich mieszkańców.
EKSL art. 4 § ust. 2
Europejska Karta Samorządu Lokalnego
Społeczności lokalne mają - w zakresie określonym prawem - pełną swobodę działania w każdej sprawie, która nie jest wyłączona z ich kompetencji lub nie wchodzi w zakres kompetencji innych organów władzy.
EKSL art. 4 § ust. 4
Europejska Karta Samorządu Lokalnego
Kompetencje przyznane społecznościom lokalnym powinny być w zasadzie całkowite i wyłączne i mogą zostać zakwestionowane lub ograniczone przez inny organ władzy, centralny lub regionalny, jedynie w zakresie przewidzianym prawem.
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 170
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Prawomocne orzeczenie wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Moc wiążąca prawomocnego wyroku sądu administracyjnego związana jest z tożsamością stosunku prawnego będącego przedmiotem sprawy.
P.p.s.a. art. 171
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do orzekania w zakresie wniesionej skargi kasacyjnej, gdy istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona.
P.p.s.a. art. 148
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia wyroku sądu pierwszej instancji.
P.p.s.a. art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia rozstrzygnięcia nadzorczego.
P.p.s.a. art. 203 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
u.s.g. art. 37b § ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Dotyczy diety dla przewodniczącego organu wykonawczego jednostki pomocniczej, pozostałych członków organu wykonawczego oraz członków rady dzielnicy (osiedla) i rady sołeckiej.
u.s.g. art. 5 § ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 5 § ust. 2
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Konstytucja RP art. 3 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Organizacja samorządu terytorialnego.
Konstytucja RP art. 4 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zakres działania organów władzy publicznej.
Konstytucja RP art. 4 § ust. 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zakres działania organów władzy publicznej.
EKSL art. 8 § ust. 3
Europejska Karta Samorządu Lokalnego
Kontrola administracyjna społeczności lokalnych powinna być sprawowana z zachowaniem proporcji między zakresem interwencji ze strony organu kontroli a znaczeniem interesów, które ma on chronić.
Argumenty
Skuteczne argumenty
WSA wadliwie zastosował art. 170 P.p.s.a., uznając, że poprzedni wyrok NSA wiąże w tej sprawie, podczas gdy dotyczyła ona innej uchwały i innego rozstrzygnięcia nadzorczego. • Miasto Katowice miało prawo uregulować w statucie jednostki pomocniczej zasady i tryb wyborów organów jednostki pomocniczej, w tym kwestię diet dla członków komisji wyborczych. • Rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Śląskiego stanowiło nadmierną ingerencję w samodzielność samorządu terytorialnego. • Brak możliwości przyznania diet doprowadził do braku możliwości przeprowadzenia wyborów do rad dzielnic w Katowicach.
Odrzucone argumenty
Argumentacja Wojewody Śląskiego, że praca w komisjach wyborczych ma charakter społeczny i nie przysługują za nią diety. • Argumentacja WSA, że sprawa była już prawomocnie rozstrzygnięta wyrokiem NSA z 2023 r.
Godne uwagi sformułowania
"prawomocne orzeczenie wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe" • "moc wiążąca prawomocnego wyroku sądu administracyjnego związana jest z tożsamością stosunku prawnego będącego przedmiotem sprawy" • "zasada związania prawomocnym wyrokiem musi być stosowana z dużą ostrożnością" • "samodzielność samorządu w aspekcie negatywnym oznacza wolność od arbitralnej ingerencji ze strony innych organów władzy publicznej" • "statut każdej jednostki pomocniczej ma zawierać regulację obejmującą w szczególności..." • "praca w komisjach wyborczych ma charakter społeczny i tylko taki" • "nie znaleziono chętnych do społecznej pracy w komisjach"
Skład orzekający
Mirosław Wincenciak
przewodniczący
Artur Kuś
członek
Kazimierz Bandarzewski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie zakresu samodzielności samorządu terytorialnego w zakresie tworzenia statutów jednostek pomocniczych, w tym kwestii finansowania działań związanych z wyborami do organów tych jednostek."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej jednostek pomocniczych w gminach i możliwości finansowania ich organów wyborczych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii samodzielności samorządów i ich możliwości finansowania działań, co ma znaczenie praktyczne dla funkcjonowania lokalnych struktur. Pokazuje konflikt między organem nadzoru a samorządem.
“Samorząd wygrał z wojewodą: Miasto Katowice może wypłacać diety radnym dzielnic.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.