III OSK 2601/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Miasta Katowice od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który oddalił skargę miasta na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Śląskiego. Wojewoda stwierdził nieważność § 1 pkt 2 uchwały Rady Miasta Katowice zmieniającej statut jednostki pomocniczej, dotyczącej przyznania diet członkom okręgowej i obwodowej komisji wyborczej. Sąd pierwszej instancji uznał, że sprawa była już prawomocnie rozstrzygnięta wyrokiem NSA z 2023 r. i zastosował art. 170 p.p.s.a., wiążąc się wcześniejszą oceną prawną. Naczelny Sąd Administracyjny uznał jednak, że Sąd pierwszej instancji wadliwie zastosował art. 170 p.p.s.a., ponieważ poprzedni wyrok NSA dotyczył innej uchwały (z 2021 r.) i innego rozstrzygnięcia nadzorczego (z 2021 r.), podczas gdy obecna sprawa dotyczy uchwały z 2024 r. i rozstrzygnięcia nadzorczego z 2024 r. NSA podkreślił, że mimo tożsamości stron, przedmiot kontroli sądowej obejmuje odrębne rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące różnych uchwał. W związku z tym NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA i rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody. Sąd uznał, że rada gminy ma prawo uregulować w statucie jednostki pomocniczej zasady i tryb wyborów jej organów, w tym kwestię diet dla członków komisji wyborczych, co jest zgodne z zasadą samodzielności samorządu terytorialnego (art. 165 ust. 2 Konstytucji RP) oraz postanowieniami Europejskiej Karty Samorządu Lokalnego. NSA wskazał, że brak chętnych do pełnienia funkcji społecznych w komisjach wyborczych uzasadnia możliwość przyznania zryczałtowanego wynagrodzenia. Sąd nie znalazł podstaw do wystąpienia z pytaniem prejudycjalnym do TSUE. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania nastąpiło na zasadach ogólnych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie zakresu samodzielności statutowej jednostek pomocniczych, dopuszczalności przyznawania diet członkom komisji wyborczych do organów jednostek pomocniczych, interpretacja art. 170 p.p.s.a. w kontekście tożsamości sprawy.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej jednostek pomocniczych w gminach i możliwości regulacji ich statutów.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sąd administracyjny jest związany wcześniejszym prawomocnym wyrokiem stwierdzającym nieważność przepisu aktu prawa miejscowego, w sytuacji, gdy kolejny akt prawa miejscowego, uchwalony po wydaniu wyroku i dotyczący tych samych stron, zawiera przepis regulujący materię objętą wcześniej unieważnionym przepisem?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd nie jest związany, jeśli kolejny akt prawa miejscowego dotyczy innej uchwały i innego rozstrzygnięcia nadzorczego, nawet jeśli strony są te same.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że poprzedni wyrok dotyczył innej uchwały i rozstrzygnięcia nadzorczego, a zatem nie można było zastosować art. 170 p.p.s.a. w sposób ograniczający merytoryczną kontrolę sądu.
Czy rada gminy może w statucie jednostki pomocniczej uregulować kwestię przyznawania diet członkom okręgowej i obwodowej komisji wyborczej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, rada gminy ma prawo uregulować w statucie jednostki pomocniczej zasady i tryb wyborów jej organów, w tym kwestię diet dla członków komisji wyborczych.
Uzasadnienie
NSA uznał, że delegacja ustawowa zawarta w art. 35 ust. 3 u.s.g. ma charakter otwarty, a samodzielność samorządu terytorialnego pozwala na takie uregulowania, o ile nie naruszają one prawa. Brak chętnych do pełnienia funkcji społecznych uzasadnia możliwość przyznania zryczałtowanego wynagrodzenia.
Czy rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody, stwierdzające nieważność uchwały rady gminy w sprawie diet dla członków komisji wyborczych, jest zgodne z zasadą samodzielności samorządu terytorialnego i Europejską Kartą Samorządu Lokalnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, rozstrzygnięcie nadzorcze było nadmierną ingerencją i naruszało zasadę samodzielności samorządu.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że ingerencja organu nadzoru musi być zgodna z Konstytucją i ustawami, a zasada samodzielności samorządu obejmuje także samodzielność statutową. Brak wyraźnej podstawy prawnej do zakazu przyznawania diet oraz konieczność zapewnienia funkcjonowania jednostek pomocniczych przemawiają za dopuszczalnością takich regulacji.
Przepisy (27)
Główne
u.s.g. art. 35 § 3
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Statut jednostki pomocniczej ma zawierać regulacje dotyczące m.in. zasad i trybu wyborów organów jednostki pomocniczej. Katalog spraw jest otwarty ('w szczególności').
Konstytucja RP art. 165 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Statuuje zasadę samodzielności samorządu terytorialnego.
Konstytucja RP art. 169 § 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ustrój wewnętrzny jednostek samorządu terytorialnego określają, w granicach ustaw, ich organy stanowiące.
EKSL art. 3 § 1
Europejska Karta Samorządu Lokalnego
Samorząd lokalny oznacza prawo i zdolność społeczności lokalnych do kierowania i zarządzania zasadniczą częścią spraw publicznych.
EKSL art. 4 § 2
Europejska Karta Samorządu Lokalnego
Społeczności lokalne mają pełną swobodę działania w sprawach nie wyłączonych z ich kompetencji.
EKSL art. 4 § 4
Europejska Karta Samorządu Lokalnego
Kompetencje przyznane społecznościom lokalnym mogą być zakwestionowane lub ograniczone tylko w zakresie przewidzianym prawem.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 170
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wadliwie zastosowany przez sąd pierwszej instancji, ponieważ nie dotyczył tożsamej sprawy.
p.p.s.a. art. 171
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wadliwie zastosowany przez sąd pierwszej instancji, ponieważ nie dotyczył tożsamej sprawy.
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do merytorycznego rozpoznania sprawy przez NSA po uchyleniu wyroku WSA.
p.p.s.a. art. 148
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia wyroku WSA.
p.p.s.a. art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do orzekania przez NSA.
p.p.s.a. art. 203 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
p.p.s.a. art. 58 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do odrzucenia skargi w przypadku powagi rzeczy osądzonej.
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA jest związany granicami skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 182 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.
p.p.s.a. art. 182 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.
u.s.g. art. 5 § 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Dotyczy zakresu spraw przekazywanych jednostce przez gminę.
u.s.g. art. 5 § 2
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Dotyczy zakresu spraw przekazywanych jednostce przez gminę.
u.s.g. art. 37b
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Dotyczy diet dla członków organu wykonawczego jednostki pomocniczej, rady dzielnicy/osiedla, rady sołeckiej.
u.s.g. art. 91 § 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Podstawa do stwierdzenia nieważności uchwały przez organ nadzoru.
u.s.g. art. 35a
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Fragmentaryczna regulacja zasad i trybu wyborów organów jednostki pomocniczej.
u.s.g. art. 36 § 2
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Fragmentaryczna regulacja zasad i trybu wyborów organów jednostki pomocniczej.
u.s.g. art. 37 § 4
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Fragmentaryczna regulacja zasad i trybu wyborów organów jednostki pomocniczej.
u.s.g. art. 7 § 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Zadanie własne samorządu polegające na wspieraniu i upowszechnianiu idei samorządowej.
Konstytucja RP art. 15 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada decentralizacji władzy publicznej.
Konstytucja RP art. 35
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy ochrony mniejszości narodowych i etnicznych, błędnie powołany w skardze kasacyjnej jako podstawa zasady równości.
Ustawa z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy art. 7 § 2
Wyjątek dotyczący wyborów w dzielnicach Warszawy, nie mający zastosowania w tej sprawie.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd pierwszej instancji wadliwie zastosował art. 170 p.p.s.a., ponieważ poprzedni wyrok NSA dotyczył innej sprawy (innej uchwały i innego rozstrzygnięcia nadzorczego). • Rada gminy ma prawo uregulować w statucie jednostki pomocniczej zasady i tryb wyborów jej organów, w tym kwestię diet dla członków komisji wyborczych. • Przyznanie diet członkom komisji wyborczych jest zgodne z zasadą samodzielności samorządu terytorialnego i Europejską Kartą Samorządu Lokalnego. • Brak chętnych do pełnienia funkcji społecznych w komisjach wyborczych uzasadnia możliwość przyznania zryczałtowanego wynagrodzenia.
Odrzucone argumenty
Sąd pierwszej instancji był związany wcześniejszym wyrokiem NSA z dnia 2 sierpnia 2023 r. sygn. akt III OSK 1787/22 i nie mógł dokonywać ponownej kontroli rozstrzygnięcia nadzorczego.
Godne uwagi sformułowania
Moc wiążąca prawomocnego wyroku sądu administracyjnego związana jest z tożsamością stosunku prawnego będącego przedmiotem sprawy. • Samodzielność samorządu w aspekcie negatywnym oznacza wolność od arbitralnej ingerencji ze strony innych organów władzy publicznej. • Wszelkie formy ingerencji w sferę działania jednostek samorządu terytorialnego muszą być zgodne z Konstytucją RP, określone przez ustawy i uzasadnione koniecznością zapewnienia ochrony wartości konstytucyjnych. • Praca w komisjach wyborczych ma charakter społeczny i tylko taki.
Skład orzekający
Mirosław Wincenciak
przewodniczący sprawozdawca
Artur Kuś
sędzia
Kazimierz Bandarzewski
sędzia del. WSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie zakresu samodzielności statutowej jednostek pomocniczych, dopuszczalności przyznawania diet członkom komisji wyborczych do organów jednostek pomocniczych, interpretacja art. 170 p.p.s.a. w kontekście tożsamości sprawy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej jednostek pomocniczych w gminach i możliwości regulacji ich statutów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej zasady samodzielności samorządu terytorialnego i możliwości jego działania w zakresie tworzenia prawa miejscowego, co jest istotne dla prawników administracyjnych i samorządowców.
“Samorząd kontra nadzór: Czy gmina może sama decydować o dietach dla swoich komisji wyborczych?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.