III OSK 2155/25Uchylenie wyroku WSA ponowne rozpoznanie sprawy administracyjnej
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny (NSA) uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Warszawie, który oddalił sprzeciw spółki A. Sp. z o.o. od decyzji Ministra Środowiska. Minister uchylił decyzję Marszałka stwierdzającą wygaśnięcie zezwolenia na wytwarzanie odpadów i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. WSA uznał, że w postępowaniu ze sprzeciwu od decyzji kasacyjnej sąd nie bada meritum sprawy, a jedynie formalną prawidłowość zastosowania art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.). NSA uznał to stanowisko za nieprawidłowe. Sąd kasacyjny podkreślił, że sąd administracyjny, rozpoznając sprzeciw, ocenia istnienie przesłanek do wydania decyzji kasacyjnej w świetle przepisów prawa materialnego. W tej sprawie WSA powinien był zbadać zarzut spółki dotyczący naruszenia zasady zakazu reformationis in peius (art. 139 k.p.a.) przez Ministra, który poprzez zastosowanie art. 138 § 2a k.p.a. i przesądzenie daty wygaśnięcia decyzji, mógł pogorszyć sytuację prawną spółki. NSA zwrócił uwagę, że choć art. 139 k.p.a. zazwyczaj nie ma zastosowania do decyzji kasacyjnych, to jednak art. 138 § 2a k.p.a. pozwala organowi odwoławczemu na określenie wytycznych w zakresie wykładni przepisów, co może wiązać organ pierwszej instancji i wpływać na sytuację strony. Z tego powodu NSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając, że uzasadnienie wyroku WSA nie spełniało wymogów art. 141 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.).
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja zakresu kontroli sądowej decyzji kasacyjnych organów administracji (art. 138 § 2 k.p.a.) oraz stosowania zasady zakazu reformationis in peius w kontekście tych decyzji.
Dotyczy specyfiki postępowania ze sprzeciwu od decyzji kasacyjnej w polskim prawie administracyjnym.
Zagadnienia prawne (2)
Czy sąd administracyjny, rozpoznając sprzeciw od decyzji kasacyjnej organu odwoławczego (art. 138 § 2 k.p.a.), jest związany zakresem kontroli określonym w art. 64e P.p.s.a. i nie może badać kwestii materialnoprawnych, w tym zarzutu naruszenia zasady zakazu reformationis in peius?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd administracyjny, rozpoznając sprzeciw, ocenia istnienie przesłanek do wydania decyzji kasacyjnej w świetle przepisów prawa materialnego, a także powinien zbadać zarzuty dotyczące naruszenia zasady zakazu reformationis in peius, jeśli organ odwoławczy poprzez decyzję kasacyjną mógł pogorszyć sytuację strony.
Uzasadnienie
NSA uznał, że art. 64e P.p.s.a. nie wyłącza badania kwestii materialnoprawnych, zwłaszcza gdy organ odwoławczy, stosując art. 138 § 2a k.p.a., określa wytyczne wykładni prawa, co może wiązać organ niższej instancji i wpływać na sytuację strony. Sąd pierwszej instancji nieprawidłowo uznał, że zarzut naruszenia zasady reformationis in peius pozostaje poza zakresem rozpoznania sprzeciwu.
Czy organ odwoławczy, uchylając decyzję organu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., może jednocześnie przesądzić o dacie wygaśnięcia decyzji organu pierwszej instancji, co może prowadzić do pogorszenia sytuacji prawnej strony?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ odwoławczy może określić wytyczne w zakresie wykładni przepisów prawa materialnego (art. 138 § 2a k.p.a.), co może wiązać organ pierwszej instancji. Jednakże, jeśli takie działanie prowadzi do pogorszenia sytuacji prawnej strony, sąd administracyjny w ramach kontroli decyzji kasacyjnej powinien to zbadać, szczególnie w kontekście zasady zakazu reformationis in peius.
Uzasadnienie
NSA wskazał, że choć art. 139 k.p.a. zazwyczaj nie ma zastosowania do decyzji kasacyjnych, to jednak art. 138 § 2a k.p.a. pozwala organowi odwoławczemu na określenie wytycznych, które mogą wiązać organ pierwszej instancji. Jeśli takie wytyczne prowadzą do pogorszenia sytuacji prawnej strony, sąd powinien to zbadać w ramach kontroli decyzji kasacyjnej.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (35)
Główne
k.p.a. art. 138 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Powinien wskazać okoliczności do uwzględnienia przy ponownym rozpatrzeniu.
k.p.a. art. 138 § § 2a
Kodeks postępowania administracyjnego
Jeżeli organ pierwszej instancji dokonał w zaskarżonej decyzji błędnej wykładni przepisów prawa, które mogą znaleźć zastosowanie w sprawie, w decyzji, o której mowa w § 2, organ odwoławczy określa także wytyczne w zakresie wykładni tych przepisów.
k.p.a. art. 139
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny.
u.o. art. 47 § ust. 3 i 5 w zw. z art. 47 ust. 8 oraz art. 48 ust. 2
Ustawa o odpadach
Przepisy dotyczące zakończenia działalności objętej zezwoleniem i usunięcia odpadów oraz negatywnych skutków w środowisku.
u.o. art. 47 § ust. 8
Ustawa o odpadach
Konsekwencja braku wniosku o zmianę zezwolenia – zakończenie działalności i usunięcie odpadów.
u.o. art. 193 § ust. 1 pkt 2
Ustawa o odpadach
Podstawa do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji.
p.o.ś. art. 193 § ust. 1 pkt 2
Prawo ochrony środowiska
Podstawa do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji.
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw art. 14 § ust. 1
Obowiązek złożenia wniosku o zmianę posiadanego pozwolenia w celu dostosowania do nowych wymogów prawnych.
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw art. 14 § ust. 4
Konsekwencje braku złożenia wniosku o zmianę zezwolenia.
k.p.a. art. 138 § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Powinien wskazać okoliczności do uwzględnienia przy ponownym rozpatrzeniu.
k.p.a. art. 138 § § 2a
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Jeżeli organ pierwszej instancji dokonał w zaskarżonej decyzji błędnej wykładni przepisów prawa, które mogą znaleźć zastosowanie w sprawie, w decyzji, o której mowa w § 2, organ odwoławczy określa także wytyczne w zakresie wykładni tych przepisów.
k.p.a. art. 139
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny.
p.o.ś. art. 193 § ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska
Podstawa do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji.
u.o. art. 47 § ust. 3 i 5 w zw. z art. 47 ust. 8 oraz art. 48 ust. 2
Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach
Przepisy dotyczące zakończenia działalności objętej zezwoleniem i usunięcia odpadów oraz negatywnych skutków w środowisku.
u.o. art. 47 § ust. 8
Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach
Konsekwencje braku złożenia wniosku o zmianę zezwolenia – zakończenie działalności i usunięcie odpadów.
Pomocnicze
k.p.a. art. 64a
Kodeks postępowania administracyjnego
Od decyzji kasacyjnej organu odwoławczego (art. 138 § 2 k.p.a.) skarga nie przysługuje, ale strona może wnieść sprzeciw.
k.p.a. art. 64e
Kodeks postępowania administracyjnego
Sąd administracyjny, rozpoznając sprzeciw od decyzji kasacyjnej, ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania tej decyzji.
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów, stanowisk stron, podstawę prawną i jej wyjaśnienie. W przypadku przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, powinno zawierać wskazania co do dalszego postępowania.
p.p.s.a. art. 151a § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uwzględniając sprzeciw od decyzji kasacyjnej, sąd uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.
k.p.a. art. 64 § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Wezwanie do uzupełnienia braków formalnych wniosku.
k.p.a. art. 162
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Przepisy dotyczące stwierdzenia wygaśnięcia decyzji.
k.p.a. art. 110
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Przepisy dotyczące uzasadnienia decyzji.
k.p.a. art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów państwa.
k.p.a. art. 6
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organów administracji publicznej działania na podstawie przepisów prawa.
k.p.a. art. 41
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Przepisy dotyczące czynnego udziału strony w postępowaniu.
Ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie
Definicja negatywnych skutków w środowisku lub szkód w środowisku.
p.p.s.a. art. 64a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Od decyzji kasacyjnej organu odwoławczego (art. 138 § 2 k.p.a.) skarga nie przysługuje, ale strona może wnieść sprzeciw.
p.p.s.a. art. 64e
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd administracyjny, rozpoznając sprzeciw od decyzji kasacyjnej, ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania tej decyzji.
p.p.s.a. art. 151a § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uwzględniając sprzeciw od decyzji kasacyjnej, sąd uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a.
p.p.s.a. art. 151a § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W przypadku uchylenia decyzji kasacyjnej, sprawa wraca do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji.
p.p.s.a. art. 64d § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd orzeka jak w sentencji wyroku.
p.p.s.a. art. 185 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA orzeka jak w pkt 1 sentencji wyroku.
p.p.s.a. art. 207 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości w przypadkach szczególnie uzasadnionych.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia, które nie pozwala na kontrolę instancyjną i nie odnosi się do kluczowych zarzutów skargi kasacyjnej, w szczególności dotyczących naruszenia zasady zakazu reformationis in peius. • Niewłaściwa ocena przez WSA zakresu kontroli decyzji kasacyjnej, która powinna uwzględniać przepisy prawa materialnego i zarzuty dotyczące pogorszenia sytuacji prawnej strony.
Godne uwagi sformułowania
uzasadnienie wyroku nie spełnia wymogów określonych w art. 141 § 4 p.p.s.a. • nieprawidłowa ocena zakresu kontroli decyzji kasacyjnej • nie zbadał zarzutu naruszenia zasady zakazu reformationis in peius • sąd administracyjny, rozpoznając sprzeciw, ocenia istnienie przesłanek do wydania decyzji kasacyjnej w świetle przepisów prawa materialnego
Skład orzekający
Mirosław Wincenciak
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zakresu kontroli sądowej decyzji kasacyjnych organów administracji (art. 138 § 2 k.p.a.) oraz stosowania zasady zakazu reformationis in peius w kontekście tych decyzji."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowania ze sprzeciwu od decyzji kasacyjnej w polskim prawie administracyjnym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej w prawie administracyjnym – zakresu kontroli sądowej decyzji kasacyjnych. Pokazuje, jak ważne jest prawidłowe uzasadnienie wyroku i jak sąd kasacyjny może korygować błędy sądów niższej instancji.
“Sąd Najwyższy: Jak kontrolować decyzje administracyjne, gdy sąd pierwszej instancji popełnia błąd?”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.