Orzeczenie · 2026-03-19

III OSK 1220/25

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data
2026-03-19
NSAAdministracyjneŚredniansa
prawo samorządowewybory sołtysauchwała rady gminyprotest wyborczypostępowanie sądowoadministracyjneuczestnik postępowaniaorganizacja społecznainteres społecznyNSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność uchwały Rady Gminy dotyczącej rozstrzygnięcia protestu wyborczego i unieważnienia wyborów sołtysa. Od tego wyroku Rada Gminy wniosła skargę kasacyjną. Stowarzyszenie na rzecz rozwoju Gminy [...] zgłosiło wolę udziału w postępowaniu jako uczestnik, powołując się na art. 25 § 4 P.p.s.a. i wskazując, że sprawa dotyczy jego statutowej działalności, a jego udział przyczyni się do wyjaśnienia okoliczności i ochrony interesu społecznego, w tym przejrzystości działania organów Gminy. Naczelny Sąd Administracyjny, analizując art. 33 § 2 P.p.s.a., uznał, że organizacja społeczna może być dopuszczona do udziału w postępowaniu, jeśli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności i realizuje interes społeczny. W ocenie NSA, cel Stowarzyszenia, jakim jest dbałość o przejrzystość funkcjonowania Gminy, został spełniony, a sprawa dotycząca wyborów sołtysa mieści się w jego statutowej działalności. Sąd podkreślił, że interes społeczny nie jest synonimem interesu prawnego i obejmuje również dbałość o legalny przebieg postępowań dotyczących przejrzystości działań instytucji publicznych. W związku z tym NSA postanowił dopuścić Stowarzyszenie do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Średnia
Do czego można powołać

Interpretacja przepisów dotyczących dopuszczania organizacji społecznych do udziału w postępowaniach sądowoadministracyjnych jako uczestników, zwłaszcza w sprawach dotyczących wyborów lokalnych i przejrzystości działań organów samorządowych.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy organizacja społeczna wykazuje związek sprawy z jej statutową działalnością i interesem społecznym.

Zagadnienia prawne (1)

Czy organizacja społeczna, której statutowa działalność obejmuje dbałość o przejrzystość funkcjonowania gminy, może zostać dopuszczona do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym w charakterze uczestnika w sprawie dotyczącej uchwały rady gminy w przedmiocie wyborów sołtysa?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, organizacja społeczna może zostać dopuszczona do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym w charakterze uczestnika, jeśli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności i realizuje interes społeczny.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że sprawa dotycząca wyborów sołtysa mieści się w statutowej działalności Stowarzyszenia, które ma na celu dbałość o przejrzystość funkcjonowania Gminy. Ponadto, udział Stowarzyszenia w postępowaniu służy interesowi społecznemu, polegającemu na czuwaniu nad legalnym przebiegiem postępowań dotyczących przejrzystości działań instytucji publicznych.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Inne
Dopuszczono Stowarzyszenie [...] do udziału w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w charakterze uczestnika postępowania.

Przepisy (5)

Główne

P.p.s.a. art. 33 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Udział w charakterze uczestnika postępowania sądowoadministracyjnego może zgłosić organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4 P.p.s.a., w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności.

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 25 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przyznaje zdolność sądową organizacjom społecznym, choćby nie posiadały one osobowości prawnej, w zakresie ich statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób.

Prawo o stowarzyszeniach art. 1 § ust. 3

Ustawa z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach

Stowarzyszenia mają prawo wypowiadania się w sprawach publicznych, co jest formą realizacji wolności zrzeszania się oraz prawa czynnego uczestniczenia w życiu publicznym.

P.p.s.a. art. 50 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy możliwości występowania organizacji społecznych jako skarżący.

P.p.s.a. art. 193

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do orzekania przez NSA.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sprawa dotyczy zakresu statutowej działalności Stowarzyszenia. • Udział Stowarzyszenia w sprawie służy interesowi społecznemu, przyczyniając się do przejrzystości działań organów Gminy i informowania mieszkańców.

Godne uwagi sformułowania

nie jest dopuszczalna taka wykładnia art. 33 § 2 P.p.s.a., według której sąd administracyjny byłby zobowiązany do uwzględnienia wniosku organizacji społecznej tylko z tego powodu, że jest ona formalnie organizacją społeczną, a charakter rozpoznawanej sprawy sądowoadministracyjnej jest zgodny z zakresem jej statutowej działalności • interes społeczny to nie tylko interes społeczności lokalnej, ale również interes państwa, obywateli jako całej zbiorowości oraz ich poszczególnych grup • W interesie społecznym jest, aby organizacje społeczne czuwały nad legalnym przebiegiem postępowań administracyjnych i sądowoadministracyjnych dotyczących kwestii przejrzystości działań instytucji publicznych

Skład orzekający

Przemysław Szustakiewicz

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących dopuszczania organizacji społecznych do udziału w postępowaniach sądowoadministracyjnych jako uczestników, zwłaszcza w sprawach dotyczących wyborów lokalnych i przejrzystości działań organów samorządowych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy organizacja społeczna wykazuje związek sprawy z jej statutową działalnością i interesem społecznym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa pokazuje, jak organizacje społeczne mogą wpływać na postępowania sądowe w sprawach publicznych, co jest istotne dla prawników zajmujących się prawem administracyjnym i samorządowym.

Organizacje społeczne w sądzie: NSA dopuszcza Stowarzyszenie do sprawy o wybory sołtysa.

Sektor

administracja publiczna

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst