III KS 21/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuDo Sądu Najwyższego wpłynęła skarga na wyrok Sądu Okręgowego w Krakowie, który uchylił wyrok Sądu Rejonowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt III KS 21/25 i przydzielona sędziemu SN Ryszardowi Witkowskiemu. Obrońca oskarżonego złożył wniosek o wyłączenie sędziego, powołując się na orzeczenie TSUE z dnia 15 lipca 2021 r. w sprawie C-791/19, które stwierdziło, że Izba Dyscyplinarna SN nie mogła być uznana za niezależny i bezstronny sąd. Obrońca wskazał również na wcześniejsze postanowienie SN o wyłączeniu sędziego Ryszarda Witkowskiego od rozpoznawania innej sprawy kasacyjnej oraz podkreślił, że „wada nominacyjna” wynikająca z udziału w procesie powołania na urząd sędziego przez wadliwie ukształtowaną KRS prowadzi do nienależytej obsady sądu. Dodatkowo, zwrócono uwagę na polityczny charakter sprawy. Sąd Najwyższy uznał wniosek za zasadny, stwierdzając, że udział sędziego Ryszarda Witkowskiego w składzie orzekającym skutkowałby nienależytą obsadą sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Powołano się na uchwałę połączonych Izb SN z dnia 23 stycznia 2020 r. (BSA 1-4110-1/20), która stwierdza, że nienależyta obsada sądu zachodzi również wtedy, gdy bierze udział osoba powołana na urząd sędziego SN na wniosek KRS ukształtowanej w trybie z 2017 r. Sąd podkreślił, że wyłączenie sędziego jest uzasadnione nie tylko w przypadku wątpliwości co do jego bezstronności, ale także gdy jego orzekanie mogłoby prowadzić do naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 EKPC.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie wyłączenia sędziego w przypadku wątpliwości co do jego statusu prawnego wynikających z wadliwej procedury nominacyjnej oraz orzecznictwa TSUE i SN dotyczącego niezależności sądownictwa.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z reformami wymiaru sprawiedliwości w Polsce i orzecznictwem TSUE.
Zagadnienia prawne (2)
Czy udział sędziego powołanego na urząd na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. prowadzi do nienależytej obsady sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, udział sędziego powołanego na urząd na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. prowadzi do nienależytej obsady sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na uchwałę połączonych Izb SN z dnia 23 stycznia 2020 r. (BSA 1-4110-1/20), która jednoznacznie stwierdza, że nienależyta obsada sądu zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego SN na wniosek KRS ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r.
Czy orzekanie przez sędziego, co do którego istnieją wątpliwości co do jego niezależności i bezstronności (np. w związku z orzeczeniem TSUE dotyczącym Izby Dyscyplinarnej SN), może prowadzić do naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 EKPC?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, orzekanie przez sędziego, co do którego istnieją wątpliwości co do jego niezależności i bezstronności, może prowadzić do naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 EKPC i uznania, że skład orzekający nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że wyłączenie sędziego powinno nastąpić nie tylko wtedy, gdy istnieje okoliczność mogąca wywołać wątpliwości co do jego bezstronności, ale również wówczas, gdy orzekanie w sprawie przez tego sędziego mogłoby realnie prowadzić do naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 EKPC.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. O. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| obrońca oskarżonego | inne | wnioskodawca |
Przepisy (4)
Główne
k.p.k. art. 41 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do wniosku o wyłączenie sędziego.
k.p.k. art. 42 § § 1 i 4
Kodeks postępowania karnego
Określa przesłanki wyłączenia sędziego.
k.p.k. art. 439 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania karnego
Określa nienależytą obsadę sądu jako bezwzględną przyczynę odwoławczą.
Pomocnicze
Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw
Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r., która ukształtowała KRS w sposób budzący wątpliwości co do nominacji sędziowskich.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Udział sędziego Ryszarda Witkowskiego w składzie orzekającym Sądu Najwyższego skutkowałby nienależytą obsadą tego Sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. • Postępowanie konkursowe prowadzone przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. było nacelowane na obsadzenie Izby Dyscyplinarnej SN, która miała cechy sądu specjalnego. • Uchwała składu połączonych Izb SN z dnia 23 stycznia 2020 r. (BSA 1-4110-1/20) stwierdza, że nienależyta obsada sądu zachodzi także wtedy, gdy bierze udział osoba powołana na urząd sędziego SN na wniosek KRS ukształtowanej w trybie ustawy z 2017 r. • Orzekanie przez sędziego Ryszarda Witkowskiego mogłoby realnie prowadzić do naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 EKPC i uznania, że skład orzekający nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą.
Godne uwagi sformułowania
wada nominacyjna, wynikająca z udziału w procesie powołania na urząd sędziego wadliwie ukształtowanej KRS, odgrywa szczególne znaczenie w przypadku sędziów Sądu Najwyższego • niniejsza sprawa ma silne konotacje polityczne • nie mogła być uznana za niezależny i bezstronny sąd • nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (...) zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r.
Skład orzekający
Zbigniew Puszkarski
przewodniczący
Ryszard Witkowski
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie wyłączenia sędziego w przypadku wątpliwości co do jego statusu prawnego wynikających z wadliwej procedury nominacyjnej oraz orzecznictwa TSUE i SN dotyczącego niezależności sądownictwa."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z reformami wymiaru sprawiedliwości w Polsce i orzecznictwem TSUE.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii praworządności, niezależności sądownictwa i wpływu polityki na proces sądowy, co jest tematem o dużym znaczeniu społecznym i prawniczym.
“Sędzia SN wyłączony z powodu wadliwej nominacji. Czy polskie sądy spełniają standardy UE?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.