III KO 4/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy postanowieniem z dnia 26 marca 2025 r. wznowił postępowanie kasacyjne zakończone postanowieniem z dnia 18 stycznia 2024 r. (sygn. akt III KK 355/23), które oddaliło kasacje obrońców skazanych A.C. i R.T. jako oczywiście bezzasadne. Wznowienie nastąpiło z urzędu na podstawie art. 542 § 3 k.p.k. w zw. z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. z powodu nienależytej obsady sądu. Jako przyczynę wadliwości wskazano udział w składzie orzekającym sędziego SN R.W., powołanego na podstawie uchwały KRS ukształtowanej ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r., co zdaniem Sądu Najwyższego stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Podkreślono, że wadliwość powołania sędziego SN na podstawie ustawy z 2017 r. nie wymaga badania naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności, a także odwołano się do orzecznictwa TSUE i ETPC.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie dopuszczalności wznowienia postępowania kasacyjnego z powodu nienależytej obsady sądu wynikającej z wadliwego powołania sędziego SN na podstawie ustawy z 2017 r. oraz odwołanie do orzecznictwa TSUE i ETPC w kontekście prawa do sądu.
Dotyczy specyficznej sytuacji wadliwego powołania sędziego SN na podstawie ustawy z 2017 r. i może być stosowane do podobnych przypadków.
Zagadnienia prawne (3)
Czy dopuszczalne jest wznowienie postępowania kasacyjnego zakończonego oddaleniem kasacji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, dopuszczalne jest wznowienie postępowania kasacyjnego oddalającego kasację, zarówno na wniosek strony, jak i z urzędu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podziela najnowszy pogląd judykatury, zgodnie z którym procedura wznowieniowa może być stosowana do postępowań po uprawomocnieniu się orzeczenia, w tym do postępowań kasacyjnych zakończonych oddaleniem kasacji.
Czy udział sędziego powołanego na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. stanowi nienależytą obsadę sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, udział takiego sędziego stanowi nienależytą obsadę sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odwołuje się do uchwały trzech połączonych Izb SN z dnia 23 stycznia 2020 r., zgodnie z którą sędziowie powołani na podstawie ustawy z 2017 r. nie spełniają wymogów konstytucyjnych, co prowadzi do nienależytej obsady sądu. Podkreślono, że nie bada się indywidualnej niezawisłości i bezstronności takich sędziów, a także odwołano się do orzecznictwa TSUE i ETPC.
Czy wadliwość procedury nominacyjnej sędziów Sądu Najwyższego może stanowić podstawę wznowienia postępowania na podstawie art. 540 § 3 k.p.k.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, stwierdzone uchybienie może rodzić odpowiedzialność odszkodowawczą Skarbu Państwa za naruszenie art. 6 EKPC i stanowić podstawę wznowienia postępowania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazuje na orzeczenia ETPC, które stwierdzały naruszenie art. 6 ust. 1 EKPC wobec wadliwości procedury nominacyjnej sędziów SN. Podkreślono potrzebę zapewnienia standardu prawa do sądu także w postępowaniach po uprawomocnieniu się orzeczenia i możliwość polubownego zakończenia spraw w związku z takimi skargami.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A.C. | osoba_fizyczna | skazany |
| R.T. | osoba_fizyczna | skazany |
Przepisy (13)
Główne
k.p.k. art. 542 § § 3
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do wznowienia postępowania kasacyjnego z urzędu.
k.p.k. art. 439 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Wskazanie bezwzględnej przyczyny odwoławczej - nienależyta obsada sądu.
Pomocnicze
k.p.k. art. 439 § § 1
Kodeks postępowania karnego
pkt 2 - nienależyta obsada sądu.
Ustawa o Krajowej Radzie Sądownictwa
Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r. (Dz. U. z 2018 r. poz. 3) określająca skład KRS, którego kształt jest kwestionowany.
k.p.k. art. 179
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Warunki powołania sędziego Sądu Najwyższego.
k.p.k. art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sądu.
k.k. art. 189 § § 3
Kodeks karny
Przepis, z którego skazano jednego ze skazanych.
k.k. art. 158 § § 1
Kodeks karny
Przepis, z którego skazano jednego ze skazanych.
k.k. art. 11 § § 2
Kodeks karny
Zbieg przepisów.
k.p.c. art. 379
Kodeks postępowania cywilnego
Wspomniany w kontekście wadliwości składu sądu.
Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej art. 47 § akapit drugi
Prawo do rzetelnego procesu.
EKPC art. 6 § ust. 1
Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności
Prawo do rzetelnego procesu.
TFUE art. 267
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Kwestia pytań prejudycjalnych do TSUE.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nienależyta obsada sądu z uwagi na udział sędziego SN powołanego na podstawie wadliwej ustawy KRS. • Wadliwość procedury nominacyjnej sędziego SN jako bezwzględna przyczyna odwoławcza. • Możliwość wznowienia postępowania kasacyjnego zakończonego oddaleniem kasacji.
Godne uwagi sformułowania
dopuszczalne jest wznowienie postępowania kasacyjnego oddalającego kasację • nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. albo sprzeczność składu sądu z przepisami prawa w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c. zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. • nie został spełniony drugi warunek wskazany w art. 179 Konstytucji RP, co oznacza, że wspomniany sędzia nie uzyskał statusu sędziego Sądu Najwyższego w rozumieniu Konstytucji RP • wszystkie składy orzekające Sądu Najwyższego z udziałem sędziów powołanych we wspomnianym trybie nie stanowią również sądu niezawisłego i bezstronnego w rozumieniu art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE w zw. z art. 47 akapit drugi Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 267 TFUE • wydane przez Sąd Najwyższy postanowienie o oddaleniu kasacji w składzie, w którym zasiadał SSN R.W., powołany na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego wadliwie – z rekomendacji Krajowej Rady Sądownictwa w składzie określonym ustawą z 2017 r. – dotknięte jest uchybieniem rangi bezwzględnej przyczyny odwoławczej, określonej w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. • Europejski Trybunał Praw Człowieka (ETPC) już kilkukrotnie stwierdzał bowiem naruszenie art. 6 ust. 1 EKPC wobec wadliwości procedury nominacyjnej sędziów Sądu Najwyższego z uwagi tryb ustalania składu Krajowej Rady Sądownictwa
Skład orzekający
Kazimierz Klugiewicz
przewodniczący-sprawozdawca
Małgorzata Gierszon
członek
Jerzy Grubba
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie dopuszczalności wznowienia postępowania kasacyjnego z powodu nienależytej obsady sądu wynikającej z wadliwego powołania sędziego SN na podstawie ustawy z 2017 r. oraz odwołanie do orzecznictwa TSUE i ETPC w kontekście prawa do sądu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wadliwego powołania sędziego SN na podstawie ustawy z 2017 r. i może być stosowane do podobnych przypadków.
Wartość merytoryczna
Ocena: 9/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii praworządności, niezależności sądownictwa i wpływu zmian legislacyjnych na proces sądowy, co jest tematem o dużym znaczeniu publicznym i prawniczym.
“Sąd Najwyższy otwiera drzwi do ponownego rozpoznania spraw przez wadliwie powołanych sędziów!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.