III KO 128/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim rozpoznał sprawę z wniosku J.D. o odszkodowanie i zadośćuczynienie związane z tymczasowym aresztowaniem w okresie stanu wojennego, które było konsekwencją jego działalności opozycyjnej. J.D. był zatrzymany i tymczasowo aresztowany w 1982 roku, a następnie skazany za działalność związkową. Po latach, w 1994 roku, został uniewinniony na mocy rewizji nadzwyczajnej. W 1995 roku Sąd Wojewódzki zasądził na jego rzecz 3 315 zł odszkodowania i zadośćuczynienia za niesłuszne tymczasowe aresztowanie. Obecne postępowanie zostało wszczęte na podstawie ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego (tzw. ustawa lutowa). Sąd uznał, że mimo wcześniejszego orzeczenia, przepis art. 8 ust. 4 ustawy lutowej dopuszcza ponowne rozpoznanie sprawy, jeśli przemawiają za tym względy słuszności. Sąd podkreślił szczególny charakter roszczeń wynikających z tej ustawy, które wiążą szkodę i krzywdę z działalnością niepodległościową. W ocenie sądu, poprzednio zasądzone zadośćuczynienie w kwocie 1 350 zł było rażąco niskie i symboliczne, nie odzwierciedlając w pełni doznanej krzywdy. Zasądzono zatem kwotę 995,78 zł tytułem odszkodowania za poniesione koszty sądowe (które nie były uwzględnione w poprzednim postępowaniu) oraz 25 000 zł tytułem uzupełniającego zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, uznając tę kwotę za adekwatną i sprawiedliwą. Sąd oddalił wniosek w pozostałej części i zasądził koszty zastępstwa procesowego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie możliwości ponownego dochodzenia roszczeń odszkodowawczych na podstawie ustawy lutowej mimo wcześniejszych orzeczeń, a także ocena wysokości zadośćuczynienia za represje polityczne w PRL.
Dotyczy specyficznej sytuacji osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego.
Zagadnienia prawne (2)
Czy możliwe jest ponowne dochodzenie odszkodowania i zadośćuczynienia na podstawie ustawy lutowej, jeśli wcześniej zasądzono je na podstawie przepisów kpk za niesłuszne tymczasowe aresztowanie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, możliwe jest ponowne dochodzenie roszczeń na podstawie ustawy lutowej, nawet jeśli wcześniej zasądzono odszkodowanie na podstawie kpk, jeśli przemawiają za tym względy słuszności, a poprzednie orzeczenie nie uwzględniało w pełni specyfiki represji związanych z działalnością na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na art. 8 ust. 4 ustawy lutowej, który stanowi wyłom w zasadzie res iudicata, dopuszczając ponowne rozpoznanie sprawy w określonych warunkach. Podkreślono szczególny charakter roszczeń z ustawy lutowej, które wiążą szkodę i krzywdę z działalnością niepodległościową, a nie tylko z samym pozbawieniem wolności. W tym przypadku, poprzednie zadośćuczynienie było rażąco niskie i nie uwzględniało pełnej skali doznanej krzywdy.
Jaka jest wysokość odszkodowania i zadośćuczynienia należnego za tymczasowe aresztowanie i represje w okresie PRL związane z działalnością opozycyjną?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd zasądził 995,78 zł odszkodowania (za koszty sądowe) i 25 000 zł zadośćuczynienia, uznając te kwoty za adekwatne i sprawiedliwe, uwzględniając doznaną krzywdę, warunki aresztowania oraz fakt, że poprzednie orzeczenie było rażąco niskie.
Uzasadnienie
Sąd ocenił całokształt okoliczności, w tym czas trwania aresztu, warunki sanitarne i żywieniowe, oderwanie od życia rodzinnego i zawodowego, a także fakt kontynuowania działalności opozycyjnej mimo represji. Kwota 25 000 zł została uznana za słuszną i odpowiednią do złagodzenia doznanej krzywdy, nie będąc jednocześnie źródłem wzbogacenia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. D. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Skarb Państwa - Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim | organ_państwowy | pozwanym |
Przepisy (11)
Główne
ustawa lutowa art. 8 § 1
Ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego
Osobie, wobec której stwierdzono nieważność orzeczenia, przysługuje od Skarbu Państwa odszkodowanie za poniesioną szkodę i zadośćuczynienie za doznaną krzywdę wynikłe z wykonania orzeczenia.
ustawa lutowa art. 11 § 1
Ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego
Przepis art. 8 ust. 1 ma odpowiednie zastosowanie również wobec osób, co do których zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności, jeżeli oskarżonego uniewinniono lub postępowanie umorzono z powodów, o których mowa w art. 17 § 1 pkt 1 i 2 kpk i nie zostało prawomocnie zasądzone odszkodowanie i zadośćuczynienie, a osoby te były zatrzymane lub tymczasowo aresztowane.
Pomocnicze
ustawa lutowa art. 8 § 4
Ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego
Nie ma zastosowania art. 8 ust. 1, jeżeli w wyniku rewizji nadzwyczajnej, kasacji lub wznowienia postępowania prawomocnie zasądzono odszkodowanie, chyba że za jego zastosowaniem przemawiają względy słuszności.
k.p.k. art. 17 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 487
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 552 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 554 § 4
Kodeks postępowania karnego
k.c. art. 445 § 1
Kodeks cywilny
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 11 § 6
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 15 § 3
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 16
Argumenty
Skuteczne argumenty
Możliwość ponownego dochodzenia roszczeń na podstawie ustawy lutowej mimo wcześniejszego orzeczenia na podstawie kpk (art. 8 ust. 4 ustawy lutowej). • Szczególny charakter represji związanych z działalnością niepodległościową uzasadniający wyższe zadośćuczynienie. • Niewystarczająca wysokość poprzednio zasądzonego zadośćuczynienia. • Konieczność uwzględnienia kosztów sądowych poniesionych w poprzednim postępowaniu.
Odrzucone argumenty
Argument o powadze rzeczy osądzonej (res iudicata) w odniesieniu do poprzedniego orzeczenia o odszkodowaniu i zadośćuczynieniu.
Godne uwagi sformułowania
ustawa lutowa stanowi wyłom w zasadzie res iudicata. • nie zachodzi powaga rzeczy osądzonej w przypadku, gdy wnioskodawca... wystąpił na podstawie przepisów „ustawy lutowej” o przyznanie dalszej rekompensaty za szkodę i krzywdę wynikłe z wykonania orzeczenia, którym przypisano mu czyn związany z jego działalnością na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego. • zasądzona w postępowaniu w sprawie (...) kwota zadośćuczynienia 1.350 złotych... jest kwotą bardzo symboliczną i rażąco niską. • zasądzenie tak ustalonej kwoty zadośćuczynienia stanowiłoby źródło wzbogacenia się, a nie sposób na złagodzenie doznanej przez wnioskodawcę krzywdy. • kwota 25.000 złotych z tytułu zadośćuczynienia jest kwotą adekwatną do rozmiaru krzywd J. D. jednocześnie jest kwotą sprawiedliwą i „wyrównującą” przyznaną wcześniej kwotę zadośćuczynienia.
Skład orzekający
Grzegorz Krogulec
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie możliwości ponownego dochodzenia roszczeń odszkodowawczych na podstawie ustawy lutowej mimo wcześniejszych orzeczeń, a także ocena wysokości zadośćuczynienia za represje polityczne w PRL."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy represji politycznych w PRL, tymczasowego aresztowania i walki o sprawiedliwość po latach, co ma duży ładunek emocjonalny i historyczny.
“Po 38 latach walki o sprawiedliwość: Sąd zasądził zadośćuczynienie za aresztowanie w stanie wojennym.”
Dane finansowe
odszkodowanie: 995,78 PLN
zadośćuczynienie: 25 000 PLN
zwrot kosztów zastępstwa procesowego: 1440 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.