III KKN 261/98Naruszenie zasady ne peius sąd najwyższy
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła kasacji wniesionej przez Prokuratora Wojewódzkiego w Z. na niekorzyść skazanego M. G. od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Z. z dnia 21 stycznia 1998 r., który zmieniał wyrok Sądu Rejonowego w B. z dnia 22 października 1997 r. Sąd Rejonowy pierwotnie uznał M. G. za winnego popełnienia przestępstwa z art. 210 § 11 kk z 1969 r. (pobicie i kradzież) i skazał go na karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania kary oraz grzywnę. Apelację wniósł oskarżyciel publiczny, zarzucając błędną ocenę trybu życia skazanego, co skutkowało niesłusznym zastosowaniem warunkowego zawieszenia kary. Sąd Wojewódzki, rozpoznając apelację, zmienił wyrok w części dotyczącej M. G., uznając go za winnego przestępstwa z art. 215 § 1 kk z 1969 r. (paserstwo) i skazał na karę 1 roku pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia, zaliczając okres tymczasowego aresztowania. Prokurator Wojewódzki w kasacji zarzucił rażące naruszenie art. 383 § 3 kpk (obecnie art. 454 § 2 kpk) poprzez orzeczenie surowszej kary pozbawienia wolności, mimo zmiany ustaleń faktycznych. Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną, stwierdzając, że Sąd Wojewódzki naruszył zasadę ne peius, orzekając bezwarunkową karę pozbawienia wolności, która, mimo niższego wymiaru, była surowsza od kary warunkowo zawieszonej orzeczonej przez sąd I instancji. W związku z tym Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w B.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja zasady ne peius (zakazu orzekania surowszej kary przez sąd odwoławczy przy zmianie ustaleń faktycznych) oraz granic apelacji w postępowaniu karnym.
Dotyczy przepisów Kodeksu karnego i Kodeksu postępowania karnego w brzmieniu obowiązującym w 1998 r. (choć zasada ne peius jest nadal aktualna).
Zagadnienia prawne (1)
Czy sąd odwoławczy może orzec surowszą karę pozbawienia wolności, gdy jednocześnie zmienia ustalenia faktyczne przyjęte za podstawę wyroku sądu pierwszej instancji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd odwoławczy nie może orzec surowszej kary pozbawienia wolności, gdy zmienia ustalenia faktyczne przyjęte za podstawę zaskarżonego wyroku.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał na rażące naruszenie zasady ne peius (art. 454 § 2 kpk, dawniej art. 383 § 3 kpk), która zabrania orzekania przez sąd odwoławczy surowszej kary pozbawienia wolności w sytuacji zmiany ustaleń faktycznych. Sąd odwoławczy wyszedł poza granice apelacji, dokonał odmiennych ustaleń i orzekł karę bezwarunkową, która była surowsza od kary warunkowo zawieszonej orzeczonej przez sąd I instancji.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. G. | osoba_fizyczna | skazany |
| S. P. | osoba_fizyczna | współskazany |
| X. Y. | osoba_fizyczna | współskazany |
| A. W. | osoba_fizyczna | współskazany |
| M. W. | osoba_fizyczna | pokrzywdzony |
| Prokurator Wojewódzki w Z. | organ_państwowy | skarżący (kasacja) |
| Prokuratura Krajowa | organ_państwowy | prokurator |
Przepisy (8)
Główne
k.p.k. art. 454 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Zasada ne peius - sąd odwoławczy nie może orzec surowszej kary pozbawienia wolności, gdy zmienia ustalenia faktyczne.
kk art. 215 § § 1
Kodeks karny
Przestępstwo paserstwa (w wersji z 1969 r.).
Pomocnicze
kpk art. 383 § § 3
Kodeks postępowania karnego
Starsza wersja przepisu o zakazie orzekania surowszej kary przez sąd odwoławczy przy zmianie ustaleń faktycznych.
kk art. 210 § § 11
Kodeks karny
Przestępstwo pobicia i kradzieży (w wersji z 1969 r.).
kk art. 36 § § 2 i 3
Kodeks karny
Przepisy dotyczące kary łącznej i jej wykonania (w wersji z 1969 r.).
kpk art. 389
Kodeks postępowania karnego
Przepis dotyczący granic apelacji.
kpk art. 386 § § 1 i 2
Kodeks postępowania karnego
Przepisy dotyczące uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
kpk art. 462
Kodeks postępowania karnego
Przepis dotyczący kosztów postępowania kasacyjnego (w wersji z 1969 r.).
Argumenty
Skuteczne argumenty
Rażące naruszenie art. 383 § 3 kpk (obecnie art. 454 § 2 kpk) polegające na orzeczeniu przez sąd odwoławczy surowszej kary pozbawienia wolności, mimo zmiany ustaleń faktycznych. • Wyjście przez Sąd Wojewódzki poza granice apelacji oskarżyciela publicznego.
Godne uwagi sformułowania
rażące naruszenie zasady ne peius • sąd odwoławczy wyszedł poza granice apelacji • orzeczona bezwarunkowa kara pozbawienia wolności pomimo, iż w niższym wymiarze jest surowsza od kary pozbawienia wolności orzeczonej przez Sąd Rejonowy
Skład orzekający
Józef Szewczyk
przewodniczący-sprawozdawca
Marian Buliński
sędzia
Józef Skwierawski
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zasady ne peius (zakazu orzekania surowszej kary przez sąd odwoławczy przy zmianie ustaleń faktycznych) oraz granic apelacji w postępowaniu karnym."
Ograniczenia: Dotyczy przepisów Kodeksu karnego i Kodeksu postępowania karnego w brzmieniu obowiązującym w 1998 r. (choć zasada ne peius jest nadal aktualna).
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa ilustruje fundamentalną zasadę postępowania karnego dotyczącą zakazu orzekania na niekorzyść oskarżonego przez sąd odwoławczy, co jest kluczowe dla prawników procesowych.
“Sąd Najwyższy: Sąd odwoławczy nie może karać surowiej, nawet zmieniając fakty!”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.