III KB 173/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczy wniosku M. D. o wyłączenie sędziów Sądu Najwyższego od rozpoznania sprawy III KB 173/25, która dotyczyła ponownego zbadania wymogów niezawisłości i bezstronności sędziego Sądu Apelacyjnego. M. D. argumentował, że sędziowie powołani na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej przepisami ustawy z 2017 r. prowadzą do nienależytej obsady sądu. Sąd Najwyższy, rozpoznając wniosek o wyłączenie sędziego Antoniego Bojańczyka od rozpoznania wniosku o wyłączenie innych sędziów, uznał ten wniosek za zasadny. Sąd powołał się na uchwałę składu siedmiu sędziów SN (I KZP 22/22) oraz uchwałę połączonych Izb SN (BSA I-4110-1/2020), które stwierdzają nienależytą obsadę sądu w przypadku udziału sędziów powołanych w wadliwej procedurze. Podkreślono również orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (Reczkowicz przeciwko Polsce, Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce), wskazujące na naruszenie art. 6 ust. 1 EKPC w przypadku sądów z udziałem sędziów powołanych w wadliwej procedurze. Sąd uznał, że SSN Antoni Bojańczyk został powołany w wadliwej procedurze, a jego udział w sprawie naruszyłby zakaz nemo iudex in causa sua. W celu zagwarantowania M. D. prawa do sądu niezależnego, bezstronnego i ustanowionego ustawą, postanowiono o wyłączeniu SSN Antoniego Bojańczyka.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie wyłączenia sędziego ze względu na wadliwość procedury powołania oraz naruszenie standardów niezależnego i bezstronnego sądu.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z powoływaniem sędziów SN po zmianach w ustawie o KRS z 2017 r. i orzecznictwem ETPC.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sędzia Sądu Najwyższego, powołany na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., może orzekać w sprawie, a jego udział prowadzi do nienależytej obsady sądu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, udział sędziego powołanego w wadliwej procedurze prowadzi do nienależytej obsady sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. oraz narusza standardy niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na uchwały połączonych Izb SN oraz uchwałę składu siedmiu sędziów SN, które jednoznacznie stwierdzają, że sędziowie powołani na wniosek KRS ukształtowanej po zmianach z 2017 r. są powołani w wadliwej procedurze, co skutkuje nienależytą obsadą sądu. Dodatkowo, orzecznictwo ETPC potwierdza, że taki skład sądu narusza standardy art. 6 ust. 1 EKPC.
Czy wniosek o wyłączenie sędziego może dotyczyć postępowań incydentalnych, takich jak wniosek o wyłączenie innych sędziów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, pojęcie 'sprawy' w rozumieniu przepisów o wyłączeniu sędziego (art. 40 i 41 § 1 k.p.k.) odnosi się zarówno do sprawy głównej, jak i postępowań incydentalnych.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy oparł się na uchwale składu siedmiu sędziów SN (I KZP 22/22), która potwierdza, że postępowania incydentalne, w tym wnioski o wyłączenie sędziego, są objęte zakresem stosowania przepisów o wyłączeniu.
Czy sędzia, którego dotyczy argumentacja wnioskodawcy o wadliwości procedury powołania, może rozpoznawać wniosek o wyłączenie innych sędziów, którzy również zostali powołani w podobnej procedurze?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, rozpoznanie takiego wniosku przez sędziego, którego argumentacja wnioskodawcy dotyczy w tym samym stopniu, naruszałoby zakaz nemo iudex in causa sua.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że argumenty M. D. na rzecz wyłączenia wskazanej piątki sędziów odnosiły się w takim samym stopniu do SSN Antoniego Bojańczyka, co czyniło jego udział w rozpoznaniu wniosku o wyłączenie tych sędziów naruszeniem zasady nemo iudex in causa sua.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. D. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
Przepisy (5)
Główne
k.p.k. art. 41 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy wniosku o wyłączenie sędziego.
k.p.k. art. 42 § § 1 i 4
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy przesłanek wyłączenia sędziego.
Pomocnicze
k.p.k. art. 439 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Określa bezwzględne przyczyny uchylenia orzeczenia, w tym nienależytą obsadę sądu.
u.SN art. 87 § § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Sąd Najwyższy pozostaje związany uchwałą połączonych Izb Sądu Najwyższego.
ustawa nowelizująca KRS
Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw
Przepisy dotyczące ukształtowania Krajowej Rady Sądownictwa, na podstawie których powoływani byli sędziowie.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sędziowie SN powołani na wniosek KRS ukształtowanej po zmianach z 2017 r. są powołani w wadliwej procedurze. • Udział sędziego powołanego w wadliwej procedurze prowadzi do nienależytej obsady sądu (art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.). • Sąd z udziałem tak powołanego sędziego nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC. • Argumentacja wnioskodawcy o wadliwości procedury powołania sędziów odnosi się w tym samym stopniu do sędziego rozpoznającego wniosek o wyłączenie, co narusza zakaz nemo iudex in causa sua.
Godne uwagi sformułowania
pojęcie „sprawy”, o jakim mowa w art. 40 i 41 § 1 k.p.k., odnosi się zarówno do sprawy głównej, rozumianej jako orzekanie w głównym przedmiocie procesu, jak również postępowań incydentalnych • nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. […] zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. • nie stanowi w konkretnej sprawie niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC • naruszyłby zakaz nemo iudex in causa sua
Skład orzekający
Małgorzata Wąsek-Wiaderek
przewodniczący
Antoni Bojańczyk
członek
Jacek Grela
członek
Małgorzata Bednarek
członek
Paweł Kołodziejski
członek
Adam Redzik
członek
Marek Dobrowolski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie wyłączenia sędziego ze względu na wadliwość procedury powołania oraz naruszenie standardów niezależnego i bezstronnego sądu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z powoływaniem sędziów SN po zmianach w ustawie o KRS z 2017 r. i orzecznictwem ETPC.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii praworządności, niezależności sądownictwa i wpływu zmian legislacyjnych na funkcjonowanie sądów, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie.
“Sąd Najwyższy wyłącza sędziego! Kluczowa decyzja w sprawie praworządności i niezależności sądów.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.