III FSK 761/25Oddalenie skargi kasacyjnej odpowiedzialność podatkowa osob trzecich
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną J. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który oddalił skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu orzekającą o solidarnej odpowiedzialności skarżącego jako członka zarządu za zaległości podatkowe spółki z tytułu VAT. Sąd pierwszej instancji uznał, że organy podatkowe prawidłowo zastosowały art. 116 Ordynacji podatkowej, wykazując istnienie zaległości, bezskuteczność egzekucji wobec spółki oraz fakt pełnienia funkcji przez skarżącego w odpowiednim czasie. Sąd odrzucił argumenty skarżącego dotyczące istnienia majątku spółki, wskazując na jego nieudokumentowany i sporny charakter. WSA we Wrocławiu stwierdził również, że skarżący nie wykazał braku winy w niezłożeniu wniosku o upadłość we właściwym czasie, a stan niewypłacalności spółki obiektywnie zaistniał. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, zajął się zarzutami naruszenia prawa materialnego (art. 116 § 1 O.p.) i przepisów postępowania (m.in. art. 151 p.p.s.a. w zw. z przepisami O.p.). NSA uznał, że przesłanki pozytywne odpowiedzialności członka zarządu zostały spełnione, a egzekucja wobec spółki była bezskuteczna. Sąd podkreślił, że wskazany przez skarżącego majątek nie był wystarczający do zaspokojenia wierzyciela. Odnosząc się do momentu niewypłacalności, NSA potwierdził, że ustalenie tego momentu nie wymaga matematycznej precyzji, a wystarczające jest wykazanie obiektywnych przesłanek niewypłacalności, takich jak trwałe niewykonywanie wymagalnych zobowiązań przez okres dłuższy niż trzy miesiące. Sąd oddalił zarzut dotyczący braku przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, uznając, że ustalenie stanu niewypłacalności nie wymagało wiadomości specjalnych. Zarzut naruszenia art. 199 O.p. (przesłuchanie strony) uznano za chybiony, wskazując, że przesłuchanie nie jest obligatoryjne, a podnoszone okoliczności nie miałyby wpływu na obiektywną odpowiedzialność. Również zarzut naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. (oddalenie wniosków dowodowych) uznano za bezzasadny, gdyż wnioski te nie były niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i mogłyby prowadzić do nadmiernego przedłużenia postępowania. Ostatecznie, NSA oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw i zasądził od skarżącego koszty postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie momentu niewypłacalności spółki, przesłanki odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe, wymogi dotyczące wskazania majątku do egzekucji, potrzeba dowodu z opinii biegłego w sprawach podatkowych.
Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji odpowiedzialności członka zarządu i może wymagać dostosowania do odmiennych stanów faktycznych.
Zagadnienia prawne (4)
Czy w przypadku zaległości podatkowych spółki, członek zarządu może ponosić solidarną odpowiedzialność, jeśli egzekucja wobec spółki okazała się bezskuteczna, a zobowiązanie powstało w czasie pełnienia funkcji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, członek zarządu ponosi odpowiedzialność, jeśli nie wykaże zaistnienia przesłanek egzoneracyjnych.
Uzasadnienie
Sąd potwierdził, że przesłanki pozytywne odpowiedzialności członka zarządu (zaległość, bezskuteczność egzekucji, powstanie zobowiązania w czasie pełnienia funkcji) zostały spełnione. Ciężar dowodu przenosi się na członka zarządu, który musi wykazać przesłanki egzoneracyjne.
Jakie są kryteria ustalenia momentu powstania stanu niewypłacalności spółki i obowiązku złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości na gruncie art. 116 Ordynacji podatkowej i Prawa upadłościowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Stan niewypłacalności powstaje obiektywnie, gdy spółka trwale nie wykonuje wymagalnych zobowiązań, zwłaszcza gdy opóźnienie przekracza trzy miesiące, niezależnie od subiektywnej oceny zarządu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że dla stwierdzenia niewypłacalności wystarczające jest ustalenie trwałego niewykonywania wymagalnych zobowiązań pieniężnych, w tym publicznoprawnych, przez okres przekraczający trzy miesiące. Obowiązek złożenia wniosku o upadłość powstaje automatycznie po ziszczeniu się tych przesłanek.
Czy wskazanie przez członka zarządu hipotetycznego lub spornego majątku spółki wystarcza do uwolnienia się od odpowiedzialności za zaległości podatkowe?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wskazany majątek musi być realnie istniejący, możliwy do przymusowej sprzedaży i nadający się do efektywnej egzekucji, umożliwiający zaspokojenie zaległości w znacznej części.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że nie wystarczy wskazanie jakiegokolwiek mienia, lecz musi to być majątek, który faktycznie i realnie umożliwia zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części i istnieje w czasie prowadzenia postępowania.
Czy ustalenie stanu niewypłacalności spółki wymaga przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego z zakresu rachunkowości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ustalenie stanu niewypłacalności nie wymaga wiadomości specjalnych, jeśli można je oprzeć na weryfikowalnych danych z akt sprawy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że ustalenie, czy spółka wykonywała wymagalne zobowiązania pieniężne i czy opóźnienie przekraczało ustawowy próg, można dokonać na podstawie dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, bez potrzeby angażowania biegłego.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (23)
Główne
O.p. art. 116 § 1
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 116 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j.)
Reguluje odpowiedzialność członków zarządu spółek kapitałowych za zaległości podatkowe tych podmiotów.
Pr. upadł. art. 11
Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe
Definiuje przesłanki niewypłacalności spółki.
Pr. upadł. art. 11 § 1
Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe
Pr. upadł. art. 11 § 1a
Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe
Pomocnicze
O.p. art. 122
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 187
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 188
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 191
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 197
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 199
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 210 § 4
Ordynacja podatkowa
p.p.s.a. art. 106 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
p.p.s.a. art. 173 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
p.p.s.a. art. 173 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
p.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
p.p.s.a. art. 183 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
p.p.s.a. art. 204 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie prawa materialnego (art. 116 § 1 O.p.) poprzez niezastosowanie i błędne uznanie, że nie zachodzą przesłanki wyłączające odpowiedzialność członka zarządu. • Naruszenie przepisów postępowania (art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 122, 187, 188, 191, 210 § 4 O.p.) poprzez bezzasadne oddalenie skargi, niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego. • Naruszenie przepisów postępowania (art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 191 O.p.) poprzez pobieżną i jednostronną ocenę materiału dowodowego, nieprawidłowe ustalenie daty niewypłacalności spółki. • Naruszenie przepisów postępowania (art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 197 O.p.) poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego. • Naruszenie przepisów postępowania (art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 199 O.p.) poprzez nieprzesłuchanie strony. • Naruszenie art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez bezzasadne oddalenie wniosków dowodowych z dokumentów.
Godne uwagi sformułowania
bezskuteczność egzekucji prowadzona wobec spółki została całkowicie wyczerpana • nie wystarczy wskazanie mienia czysto hipotetycznego, spornego czy trudnego do identyfikacji • stan niewypłacalności Spółki zaistniał dnia 21 czerwca 2017 r., kiedy to spółka zaczęła uporczywie zalegać z regulowaniem wymagalnych zobowiązań publicznoprawnych, a opóźnienia przekroczyły trzy miesiące • niewypłacalność w rozumieniu art. 11 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe ma charakter obiektywny i nie zależy ani od wysokości zaległości, ani od subiektywnej oceny członka zarządu • brak winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość musi być wykazany w sposób jednoznaczny i nie może polegać na dowolnej interpretacji obowiązków zarządczych • wynikające z art. 116 O.p. przesłanki odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości podatkowe spółki mają charakter pozytywny oraz negatywny • bezskuteczność egzekucji w rozumieniu art. 116 § 1 O.p. oznacza, że w wyniku wszczęcia i przeprowadzenia przez organ egzekucyjny egzekucji skierowanej do majątku dłużnika (spółki) nie doszło do przymusowego zaspokojenia wierzyciela • dla wypełnienia przesłanki, o której mowa w art. 116 § 1 pkt 2 O.p., nie jest wystarczające wskazanie jakiegokolwiek mienia, co do którego istnieje potencjalna możliwość jego przejęcia • pojęcie "właściwego czasu" na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości na gruncie art. 116 § 1 pkt 1 lit. […]
Skład orzekający
Agnieszka Olesińska
sprawozdawca
Bogusław Woźniak
członek
Stanisław Bogucki
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie momentu niewypłacalności spółki, przesłanki odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe, wymogi dotyczące wskazania majątku do egzekucji, potrzeba dowodu z opinii biegłego w sprawach podatkowych."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji odpowiedzialności członka zarządu i może wymagać dostosowania do odmiennych stanów faktycznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy odpowiedzialności osobistej członków zarządu za długi spółki, co jest częstym problemem w biznesie. Interpretacja przepisów dotyczących niewypłacalności i egzekucji jest kluczowa dla przedsiębiorców.
“Czy możesz stracić majątek przez długi swojej spółki? NSA wyjaśnia zasady odpowiedzialności członków zarządu.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.