Orzeczenie · 2026-06-03

III FSK 513/25Nieskuteczne doręczenie odpowiedzialność podatkowa osoby trzeciej 2

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data

2026-06-03

NSAPodatkoweWysokansa

odpowiedzialność podatkowaosoby trzeciedoręczeniefikcja doręczeniaOrdynacja podatkowaadresskarga kasacyjnaNSAVAT

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną D. M. od wyroku WSA w Gdańsku, który oddalił skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. Postanowieniem tym organ stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji o solidarnej odpowiedzialności Skarżącego jako byłego członka zarządu spółki za zaległości w VAT. Organ odwoławczy uznał decyzję organu pierwszej instancji za skutecznie doręczoną w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej (fikcja doręczenia), ponieważ przesyłka została dwukrotnie awizowana i niepodjęta. WSA w Gdańsku podzielił to stanowisko, uznając, że obowiązek aktualizacji adresu spoczywa na stronie, a organ nie miał informacji o zmianie adresu. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA i postanowienie organu odwoławczego. Sąd kasacyjny podkreślił, że w przypadku odpowiedzialności osoby trzeciej, obowiązek aktualizacji danych adresowych na podstawie ustawy o zasadach ewidencji nie jest tak rygorystyczny jak w przypadku podatnika odpowiadającego za własne zobowiązania. NSA wskazał, że organ powinien dochować szczególnej staranności w ustaleniu prawidłowego adresu doręczenia, weryfikując dane w dostępnych rejestrach, a nie polegać wyłącznie na adnotacji o niepodjęciu przesyłki. Uznał, że błędne było przyjęcie skuteczności doręczenia bez wykazania, że pismo zostało skierowane na adres zgodny z art. 148 § 1 Ordynacji podatkowej. W konsekwencji, skoro doręczenie było nieskuteczne, termin do wniesienia odwołania nie rozpoczął biegu, a postanowienie o uchybieniu terminu było wadliwe. Sąd zasądził zwrot kosztów postępowania.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Ustalenie, że w postępowaniu dotyczącym odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, organ ma obowiązek dochowania szczególnej staranności w ustaleniu prawidłowego adresu doręczenia, a sama fikcja doręczenia nie jest wystarczająca, jeśli pismo nie zostało skierowane na adres zgodny z art. 148 § 1 O.p.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji odpowiedzialności osoby trzeciej za cudzy dług podatkowy i może wymagać analizy w kontekście innych przepisów dotyczących doręczeń.

Zagadnienia prawne (2)

Czy osoba fizyczna, wobec której orzeczono odpowiedzialność za zaległości podatkowe spółki jako osoba trzecia, jest zobowiązana do niezwłocznego aktualizowania adresu zamieszkania na podstawie ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników, pod rygorem skutecznego doręczenia pism w postępowaniu dotyczącym tej odpowiedzialności na adres historycznie ujawniony w ewidencji?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, osoby trzecie odpowiadające za zaległości podatkowe podatnika nie są zobowiązane do aktualizowania danych adresowych w takim zakresie, aby można było obciążyć je skutkami braku aktualizacji danych w zakresie doręczania im pism w postępowaniu dotyczącym odpowiedzialności za cudzy dług podatkowy.

Uzasadnienie

Obowiązki wynikające z ustawy o zasadach ewidencji odnoszą się do podatników, płatników lub inkasentów w zakresie objętym regulacją. W przypadku osoby trzeciej, odpowiedzialność ta nie jest jej własnym zobowiązaniem podatkowym, a zatem nie można automatycznie przypisywać jej obowiązku aktualizacji adresu na podstawie przepisów dotyczących podatników, co mogłoby prowadzić do ograniczenia prawa do zaskarżenia decyzji.

Czy doręczenie zastępcze decyzji organu pierwszej instancji w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej jest skuteczne, jeśli pismo zostało skierowane na adres, pod którym strona nie zamieszkuje, a organ nie wykazał należytej staranności w ustaleniu prawidłowego adresu doręczenia?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, doręczenie zastępcze jest skuteczne tylko wtedy, gdy pismo zostało uprzednio skierowane na prawidłowy adres (miejsce zamieszkania lub adres do doręczeń), a organ wykazał, że miał podstawy do uznania go za aktualny. Samo dwukrotne awizowanie i zwrot przesyłki nie przesądza o skuteczności doręczenia, jeśli organ nie dochował szczególnej staranności w ustaleniu adresu.

Uzasadnienie

Warunki zastosowania instytucji doręczenia zastępczego muszą być wykładane ściśle. Organ powinien dochować szczególnej staranności, weryfikując dane w dostępnych rejestrach, aby upewnić się, że pismo trafia na właściwy adres, zwłaszcza w sprawach o doniosłych konsekwencjach majątkowych, jak odpowiedzialność osoby trzeciej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Uchylono decyzję

Zaskarżony wyrok WSA w Gdańsku oraz postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku zostały uchylone. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania organowi odwoławczemu.

Przepisy (24)

Główne

O.p. art. 223 § § 2 pkt 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 148 § § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 150 § § 1-4

Ordynacja podatkowa

ustawa o zasadach ewidencji art. 9 § ust. 1d

Ustawa o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników

Przepis ten nie nakłada na osoby trzecie obowiązku aktualizowania danych adresowych w takim zakresie, aby można było obciążyć je skutkami braku aktualizacji w postępowaniu dotyczącym odpowiedzialności za cudzy dług podatkowy.

Pomocnicze

ustawa o zasadach ewidencji art. 3 § ust. 1

Ustawa o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników

ustawa o zasadach ewidencji art. 6 § ust. 1

Ustawa o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników

ustawa o zasadach ewidencji art. 9 § ust. 1

Ustawa o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników

p.p.s.a. art. 174 § pkt 1 i 2