III FSK 3152/21Uchylenie kosztów egzekucyjnych po wyroku TK 9
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła skargi kasacyjnej Prezydenta Miasta R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który oddalił skargę Prezydenta na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (DIAS). Przedmiotem sporu było ustalenie wysokości kosztów egzekucyjnych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przeciwko K. S.A. przez organ egzekucyjny z wniosku Prezydenta. Organ egzekucyjny określił koszty na kwotę 13.720,40 zł. DIAS utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego, uznając, że prawidłowo zastosowano górne limity opłat, odnosząc je proporcjonalnie do opłaty za zajęcie nieruchomości. WSA w Gliwicach podzielił to stanowisko. Prezydent Miasta R. w skardze kasacyjnej zarzucił naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 64 § 1 pkt 1 i 6 oraz § 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.), a także naruszenie zasad konstytucyjnych (art. 2 i 84 Konstytucji RP) w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r. (sygn. SK 31/14). NSA uwzględnił skargę kasacyjną, uchylając zaskarżony wyrok i postanowienie DIAS. Sąd wskazał, że uzasadnienie skargi kasacyjnej nie spełniało wymogów formalnych, jednakże merytorycznie sprawa dotyczyła istotnego problemu prawnego. NSA podkreślił, że po wyroku TK SK 31/14, który uznał przepisy u.p.e.a. za niezgodne z Konstytucją w zakresie braku określenia maksymalnej wysokości opłat egzekucyjnych i manipulacyjnych, organy egzekucyjne powinny obciążać strony jedynie faktycznie poniesionymi i udokumentowanymi wydatkami. NSA uznał, że sposób naliczenia kosztów w niniejszej sprawie był pozbawiony racjonalnego związku z czynnościami organu egzekucyjnego i stanowił swoistą karę za niewykonanie obowiązku, co jest sprzeczne z Konstytucją. W konsekwencji, NSA uchylił zaskarżone postanowienie i wyrok, zasądzając od DIAS na rzecz Prezydenta zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie kosztów egzekucyjnych w administracji po wyroku Trybunału Konstytucyjnego SK 31/14, zasada proporcjonalności i adekwatności kosztów do poniesionych wydatków.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji po wyroku TK, gdy ustawodawca nie podjął jeszcze stosownych działań legislacyjnych. Może być mniej bezpośrednio stosowalne po ewentualnej nowelizacji przepisów.
Zagadnienia prawne (2)
Czy sposób ustalenia wysokości kosztów egzekucyjnych, w tym opłat za czynności egzekucyjne i opłaty manipulacyjnej, jest zgodny z prawem po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r. (sygn. SK 31/14), który uznał przepisy u.p.e.a. za niezgodne z Konstytucją w zakresie braku określenia maksymalnych stawek?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sposób ustalenia kosztów egzekucyjnych w niniejszej sprawie był pozbawiony racjonalnego związku między wysokością opłat a czynnościami organu egzekucyjnego i stanowił swoistą karę za niewykonanie obowiązku, co jest sprzeczne z Konstytucją.
Uzasadnienie
Po wyroku TK SK 31/14, który wskazał na potrzebę interwencji ustawodawcy w zakresie maksymalnych stawek opłat egzekucyjnych, organy egzekucyjne powinny obciążać strony jedynie faktycznie poniesionymi i udokumentowanymi wydatkami. Zastosowanie maksymalnych stawek opłat za zajęcie nieruchomości do prostych czynności egzekucyjnych, takich jak pobranie pieniędzy, jest nieuzasadnione i narusza zasady konstytucyjne.
Czy organ egzekucyjny, w sytuacji braku interwencji ustawodawcy po wyroku Trybunału Konstytucyjnego, może samodzielnie ustalać wysokość kosztów egzekucyjnych w oparciu o górne limity opłat przewidziane dla bardziej skomplikowanych czynności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w sytuacji braku ustawowej regulacji, organy egzekucyjne mogą obciążać zobowiązanych jedynie faktycznie poniesionymi i udokumentowanymi wydatkami w postępowaniu egzekucyjnym.
Uzasadnienie
Trybunał Konstytucyjny w wyroku SK 31/14 wskazał na konieczność interwencji ustawodawcy. Do czasu tej interwencji, organy egzekucyjne nie mają podstaw prawnych do samodzielnego ustalania kosztów w oparciu o nieaktualne lub nieadekwatne stawki, a powinny opierać się na rzeczywistych wydatkach.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (11)
Główne
u.p.e.a. art. 64 § § 1 pkt 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Przepis ten określa opłaty za czynności egzekucyjne, w tym za pobranie pieniędzy u zobowiązanego. Sąd uznał, że stosowanie maksymalnych stawek przewidzianych dla zajęcia nieruchomości do tej czynności jest nieuzasadnione.
u.p.e.a. art. 64 § § 1 pkt 6
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Przepis ten określa opłaty za zajęcie nieruchomości. Sąd odniósł się do niego jako do punktu odniesienia dla ustalenia maksymalnej wysokości opłat, wskazując na nieadekwatność takiego rozwiązania dla prostszych czynności.
u.p.e.a. art. 64 § § 6
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Przepis ten dotyczy opłaty manipulacyjnej. Sąd uznał, że nie ma podstaw prawnych do stosowania do tej opłaty stawek przewidzianych dla opłaty za czynności egzekucyjne.
P.p.s.a. art. 188
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna uchylenia zaskarżonego wyroku w całości.
P.p.s.a. art. 203 § pkt 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna orzeczenia o kosztach postępowania sądowego.
Pomocnicze
K.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
W związku z art. 18 K.p.a. zarzucono naruszenie zasady prawdy obiektywnej i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
P.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zarzut naruszenia poprzez oddalenie skargi mimo istnienia podstaw do jej uwzględnienia.
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit c)
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zarzut naruszenia przepisów postępowania przez błędną ocenę zaskarżonego postanowienia.
P.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa kasacyjna dotycząca naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zarzut naruszenia zasady demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej.
Konstytucja RP art. 84
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zarzut naruszenia zasady ponoszenia ciężarów publicznych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przez organ egzekucyjny przepisów postępowania, w tym art. 64 § 1 pkt 1 i 6 oraz § 6 u.p.e.a., poprzez ustalenie kosztów egzekucyjnych bez uwzględnienia wyroku TK SK 31/14 i bez związku z rzeczywistymi wydatkami. • Naruszenie zasad konstytucyjnych (art. 2 i 84 Konstytucji RP) poprzez ustalenie kosztów egzekucyjnych bez podstawy prawnej i proporcjonalności.
Godne uwagi sformułowania
ustalenie kosztów egzekucyjnych odbyło się bez względu na uzasadniony nakład pracy organu egzekucyjnego oraz wzięcia pod uwagę rzeczywistych wydatków i kosztów • ustalone w niniejszej sprawie koszty egzekucyjne [...] bez ustawowej podstawy prawnej, a więc według kryterium przyjętego samowolnie przez organ, stanowią swoistą karę za niewykonanie obowiązku • wobec zaniechania ustawodawczego [...] organy mogły co najwyżej obciążać wydatkami faktycznie poniesionymi w postępowaniu egzekucyjnym
Skład orzekający
Bogusław Dauter
przewodniczący
Jolanta Sokołowska
sprawozdawca
Paweł Dąbek
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie kosztów egzekucyjnych w administracji po wyroku Trybunału Konstytucyjnego SK 31/14, zasada proporcjonalności i adekwatności kosztów do poniesionych wydatków."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji po wyroku TK, gdy ustawodawca nie podjął jeszcze stosownych działań legislacyjnych. Może być mniej bezpośrednio stosowalne po ewentualnej nowelizacji przepisów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia finansowego w postępowaniu administracyjnym, które ma bezpośredni wpływ na zobowiązanych. Wyrok NSA wyjaśnia, jak organy powinny postępować w sytuacji luki prawnej po orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego.
“Koszty egzekucji administracyjnej: Jak sądy interpretują wyrok TK w obliczu luki prawnej?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.