III FSK 1636/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej P. S.A. od wyroku WSA w Białymstoku, który oddalił skargę spółki na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2019 r. Spółka kwestionowała sposób opodatkowania swojej infrastruktury kolejowej, domagając się zastosowania obniżonej stawki lub zwolnienia podatkowego. W skardze kasacyjnej podniesiono szereg zarzutów, w tym naruszenie przepisów postępowania (m.in. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 127 o.p., art. 145 § 2 o.p., art. 200 § 1 o.p.) oraz prawa materialnego (m.in. art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a u.p.o.l., art. 2 ust. 3 pkt 4 u.p.o.l., art. 190 ust. 1 Konstytucji RP). Kluczowym zagadnieniem była interpretacja przepisu art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (u.p.o.l.), który przewiduje zwolnienie dla infrastruktury kolejowej udostępnianej przewoźnikom kolejowym. Spółka argumentowała, że nawet nieczynna infrastruktura powinna korzystać ze zwolnienia, a także podnosiła kwestie związane z brakiem możliwości prowadzenia działalności gospodarczej na spornych gruntach oraz błędnym doręczeniem decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że zwolnienie podatkowe wymaga faktycznego udostępnienia infrastruktury przewoźnikom kolejowym, a nie tylko potencjalnej możliwości jej wykorzystania. Sąd podkreślił, że wykładnia przepisów dotyczących ulg i zwolnień podatkowych powinna być literalna. NSA odniósł się również do pozostałych zarzutów, uznając je za niezasadne, w tym zarzuty dotyczące naruszenia zasady dwuinstancyjności, braku czynnego udziału strony w postępowaniu, nieprawidłowego doręczenia decyzji oraz błędnej wykładni Konstytucji RP w kontekście orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Sąd nie uwzględnił również wniosków dowodowych strony, wskazując na ograniczenia postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja pojęcia 'udostępniania' infrastruktury kolejowej w kontekście zwolnienia z podatku od nieruchomości, wymogi formalne dla dróg publicznych, skutki naruszeń proceduralnych w postępowaniu podatkowym.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego związanego z infrastrukturą kolejową i podatkiem od nieruchomości.
Zagadnienia prawne (6)
Czy zwolnienie z podatku od nieruchomości dotyczące infrastruktury kolejowej, określone w art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a u.p.o.l., obejmuje również infrastrukturę, która nie jest faktycznie udostępniana przewoźnikom kolejowym, np. z powodu zawieszenia ruchu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zwolnienie to wymaga faktycznego udostępnienia infrastruktury kolejowej przewoźnikowi kolejowemu, a nie tylko potencjalnej możliwości jej wykorzystania. Wykładnia przepisu powinna być literalna.
Uzasadnienie
NSA oparł się na literalnym brzmieniu art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a u.p.o.l. i orzecznictwie, zgodnie z którym zwrot 'jest udostępniana' oznacza faktyczne umożliwienie korzystania z infrastruktury przez przewoźnika kolejowego. Podkreślono, że jest to zmiana w stosunku do stanu prawnego sprzed 2017 r., kiedy obowiązek udostępnienia mógł mieć charakter potencjalny.
Czy nieczynna infrastruktura kolejowa może być uznana za 'udostępnianą przewoźnikom kolejowym' w rozumieniu przepisów o zwolnieniu z podatku od nieruchomości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, linia kolejowa, na której ruch jest nierealizowany i nie jest wykorzystywana przez przewoźnika kolejowego, nie może być uznana za objętą zwolnieniem z art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a u.p.o.l.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że brak faktycznego ruchu i wykorzystania infrastruktury przez przewoźnika kolejowego wyklucza możliwość zastosowania zwolnienia podatkowego.
Czy grunty zajęte pod pasy drogowe dróg publicznych, które nie zostały formalnie zaliczone do kategorii dróg publicznych w drodze aktu prawnego, mogą korzystać ze zwolnienia z podatku od nieruchomości na podstawie art. 2 ust. 3 pkt 4 u.p.o.l.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, aby droga była uznana za publiczną w świetle prawa, musi stanowić własność organu publicznoprawnego i zostać zaliczona do danej kategorii dróg w drodze aktu prawnego. Samo oznaczenie w ewidencji gruntów jako 'drogi' nie jest wystarczające.
Uzasadnienie
NSA odwołał się do definicji drogi publicznej z ustawy o drogach publicznych, podkreślając konieczność formalnego zaliczenia drogi do odpowiedniej kategorii przez właściwy organ.
Czy naruszenie przez organ podatkowy obowiązku wyznaczenia stronie terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego (art. 200 § 1 o.p.) miało istotny wpływ na wynik sprawy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w tym konkretnym przypadku naruszenie to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, ponieważ strona miała możliwość zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, a wnioski dowodowe nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że strona nie wykazała związku przyczynowego między naruszeniem a wynikiem sprawy, a materiał dowodowy był wystarczający do rozstrzygnięcia. Dodatkowo, organ pierwszej instancji wyznaczył termin do wypowiedzenia się, z którego strona nie skorzystała.
Czy doręczenie decyzji administracyjnej na adres spółki, wskazany przez pełnomocnika jako adres do doręczeń, osobie upoważnionej do odbioru korespondencji dla spółki, jest skuteczne, gdy pełnomocnik nie wskazał adresu swojej kancelarii?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, takie doręczenie jest skuteczne, jeśli pełnomocnik sam wskazał adres spółki jako adres do doręczeń i przyjął tego konsekwencje.
Uzasadnienie
NSA oparł się na orzecznictwie, zgodnie z którym art. 145 § 2 o.p. nie zawsze wymaga doręczenia do rąk własnych pełnomocnika, jeśli ten wskazał adres spółki, a doręczenie nastąpiło osobie upoważnionej do odbioru korespondencji pod tym adresem.
Czy wniosek o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu językoznawstwa w celu interpretacji zwrotu 'jest udostępniana' stanowił konieczny dowód specjalistyczny?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, interpretacja językowa przepisu nie stanowi wiadomości specjalnych, a jest elementem wykładni prawa, do której uprawnione są organy i sądy.
Uzasadnienie
NSA uznał, że językowe rozumienie pojęcia 'udostępniana' nie wymaga opinii biegłego, a jest kwestią wykładni prawa, która jest jednoznaczna w orzecznictwie.
Przepisy (70)
Główne
u.t.k. art. 66 § ust. 1
Ustawa z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym
u.t.k. art. 66 § ust. 2
Ustawa z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym
u.t.k. art. 53 § ust. 2
Ustawa z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym
o.p. art. 7 § ust. 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
o.p. art. 7 § ust. 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
lit. a) - zwolnienie z podatku od nieruchomości obejmuje grunty, budynki oraz budowle wchodzące w skład infrastruktury kolejowej w rozumieniu przepisów o transporcie kolejowym, która jest udostępniana przewoźnikom kolejowym.
u.t.k.
Ustawa z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym
w zakresie zwrotu "grunty, budynki i budowle wchodzące w skład infrastruktury kolejowej"
o.p. art. 2 § ust. 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
ustawa CIT art. 5 § ust. 1
Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych
ustawa CIT art. 7 § ust. 1
Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych
lit. a - zwolnienie z opodatkowania
ustawa CIT art. 2 § ust. 3
Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych
pkt 4 - zwolnienie gruntów zajętych pod pasy drogowe dróg publicznych
Pomocnicze
o.p. art. 123 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
o.p. art. 192
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
o.p. art. 200 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
o.p. art. 121
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
o.p. art. 188
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
o.p. art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
o.p. art. 2a
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
o.p. art. 145 § § 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
o.p. art. 210 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
o.p. art. 127
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
o.p. art. 233 § § 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
ustawa CIT art. 16c § pkt 1
Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych
p.p. art. 3 § pkt 4
Ustawa z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe
ustawa X art. 17 § ust. 5
Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"
ustawa X art. 17 § ust. 6
Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"
Konstytucja RP art. 190 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.
p.p.s.a. art. 173 § § 1
Ustawa z dnia 12 kwietnia 2010 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 173 § § 2
Ustawa z dnia 12 kwietnia 2010 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 175 § § 1
Ustawa z dnia 12 kwietnia 2010 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 176 § § 1
Ustawa z dnia 12 kwietnia 2010 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 176 § § 2
Ustawa z dnia 12 kwietnia 2010 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 177 § § 1
Ustawa z dnia 12 kwietnia 2010 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 12 kwietnia 2010 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Ustawa z dnia 12 kwietnia 2010 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 185 § § 1
Ustawa z dnia 12 kwietnia 2010 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 193
Ustawa z dnia 12 kwietnia 2010 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 12 kwietnia 2010 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 12 kwietnia 2010 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 203 § pkt 1
Ustawa z dnia 12 kwietnia 2010 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 106 § § 3
Ustawa z dnia 12 kwietnia 2010 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 12 kwietnia 2010 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 2
Ustawa z dnia 12 kwietnia 2010 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 12 kwietnia 2010 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 12 kwietnia 2010 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 269 § § 1
Ustawa z dnia 12 kwietnia 2010 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 216 § § 1
Ustawa z dnia 12 kwietnia 2010 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1
Ustawa z dnia 12 kwietnia 2010 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1
Ustawa z dnia 12 kwietnia 2010 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
pkt 1 lit. c) - naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy
p.p.s.a. art. 145 § § 2
Ustawa z dnia 12 kwietnia 2010 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Konstytucja RP art. 2
Ustawa z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 7
Ustawa z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 32
Ustawa z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 45
Ustawa z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 176 § ust. 1
Ustawa z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 190 § ust. 1
Ustawa z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o transporcie kolejowym oraz niektórych innych ustaw
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 12 kwietnia 2010 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
o.p. art. 2 § ust. 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
pkt 4 - opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości nie podlegają również grunty zajęte pod pasy drogowe dróg publicznych w rozumieniu przepisów o drogach publicznych oraz zlokalizowane w nich budowle - z wyjątkiem związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej innej niż utrzymanie dróg publicznych lub eksploatacja autostrad płatnych.
u.d.p. art. 1
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych
u.d.p. art. 2 § ust. 1
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych
u.d.p. art. 2a § ust. 1
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych
u.d.p. art. 2a § ust. 2
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych
u.d.p. art. 5 § ust. 2
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych
u.d.p. art. 6 § ust. 2
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych
u.d.p. art. 6a § ust. 2
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych
u.d.p. art. 7 § ust. 2
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych
o.p. art. 2a
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
zasada in dubio pro tributario
ustawa CIT art. 3 § pkt 4
Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych
ustawa CIT art. 5 § ust. 1
Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych
lit. a - stawka związana z prowadzeniem działalności gospodarczej
ustawa CIT art. 5 § ust. 1
Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych
lit. c - stawka dla gruntów pozostałych
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów postępowania dotyczących m.in. oddalenia skargi mimo niejednolitego stanu faktycznego, pominięcia zarzutów, nieprawidłowego podpisania decyzji, wadliwego doręczenia, nieuwzględnienia wniosku dowodowego, braku czynnego udziału strony. • Naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów dotyczących zwolnienia z podatku od nieruchomości (art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a u.p.o.l.), opodatkowania gruntów zajętych pod pasy drogowe (art. 2 ust. 3 pkt 4 u.p.o.l.), oraz Konstytucji RP w kontekście orzeczenia TK. • Niewłaściwa interpretacja zwrotu 'jest udostępniana' w kontekście zwolnienia podatkowego. • Brak zastosowania zasady in dubio pro tributario. • Niewłaściwe zastosowanie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP w związku z orzeczeniem TK. • Brak uwzględnienia statusu nieczynnej infrastruktury kolejowej. • Brak możliwości prowadzenia działalności gospodarczej na spornych gruntach. • Brak racjonalnych podstaw do opodatkowania z zastosowaniem najwyższej stawki. • Niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego. • Niewłaściwe doręczenie decyzji administracyjnej. • Brak należytego wyjaśnienia rozstrzygnięcia przez Sąd pierwszej instancji.
Godne uwagi sformułowania
zwrot 'jest udostępniana' oznacza faktyczne umożliwienie korzystania z infrastruktury przez przewoźnika kolejowego • wykładni przepisów dotyczących ulg i zwolnień od podatku nie należy dokonywać rozszerzająco - co do zasady winna być stosowana ich wykładania literalna • zasada 'in dubio pro tributario' ma zastosowanie wyłącznie wtedy, gdy interpretacja przepisu prawa przy zastosowaniu wszystkich jej kontekstów (językowego, systemowego, funkcjonalnego) nie daje zadawalających rezultatów • konstrukcja podatku od nieruchomości ma charakter majątkowy (rzeczowy), a nie przychodowy • aby droga była uznana w świetle prawa za publiczną musi stanowić własność organu publicznoprawnego i musi zostać zaliczona w drodze aktu prawnego do danej kategorii dróg • językowe rozumienie tego pojęcia nie stanowi wiadomości specjalnych, a jest jedynie elementem wykładni art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a u.p.o.l., do której uprawnione są organy podatkowe, a nie językoznawcy
Skład orzekający
Jacek Brolik
przewodniczący
Jacek Pruszyński
sprawozdawca
Dominik Gajewski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'udostępniania' infrastruktury kolejowej w kontekście zwolnienia z podatku od nieruchomości, wymogi formalne dla dróg publicznych, skutki naruszeń proceduralnych w postępowaniu podatkowym."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego związanego z infrastrukturą kolejową i podatkiem od nieruchomości.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia interpretacji przepisów podatkowych w specyficznym sektorze (transport kolejowy) i zawiera szczegółową analizę przepisów proceduralnych i materialnych, co jest cenne dla prawników specjalizujących się w tych dziedzinach.
“Kluczowa interpretacja NSA: Kiedy infrastruktura kolejowa jest 'udostępniana' na potrzeby zwolnienia z podatku od nieruchomości?”
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.