Orzeczenie · 2025-12-11

III FSK 1326/24Oddalenie skargi kasacyjnej egzekucja świadczeń pieniężnych

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data
2025-12-11
NSAPodatkoweWysokansa
egzekucja administracyjnazajęcie wierzytelnościprzekazobowiązek przekazania środkówbezpodstawne uchylanie sięorgan egzekucyjnydłużnik zajętej wierzytelnościskarga kasacyjnapostępowanie egzekucyjne

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną spółki I. sp. z o.o. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, który oddalił skargę spółki na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku dotyczące egzekucji świadczeń pieniężnych. Spółka zarzucała naruszenie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.) oraz Kodeksu cywilnego (k.c.), twierdząc, że nie uchylała się bezpodstawnie od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu. Argumentowała, że zawarła dwie umowy przekazu, na mocy których wierzytelności przysługujące jej od P. sp. z o.o. zostały przekazane na rzecz innych podmiotów, co miało spowodować, że przestała być dłużnikiem P. sp. z o.o. i nie ciążył na niej obowiązek wykonania zajęcia. Sąd pierwszej instancji uznał, że organy egzekucyjne prawidłowo ustaliły, iż spółka uchylała się od przekazania środków, a zawarte porozumienia nie mogły stanowić usprawiedliwienia dla takiego zaniechania. NSA podzielił stanowisko WSA, podkreślając, że zajęcie wierzytelności jest skuteczne z chwilą doręczenia zawiadomienia dłużnikowi zajętej wierzytelności, a wszelkie rozporządzenia nią po tym terminie są bezskuteczne wobec organu egzekucyjnego. Sąd wskazał, że spółka aktywnie uczestniczyła w porozumieniach, które miały na celu obejście zajęcia, co naruszyło jej obowiązek wynikający z art. 89 § 1 u.p.e.a. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną jako bezzasadną.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Interpretacja przepisów dotyczących skuteczności zajęcia wierzytelności w postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz skutków prawnych umów przekazu w kontekście tych przepisów.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której dłużnik zajętej wierzytelności próbuje uniknąć obowiązku przekazania środków poprzez zawarcie umów przekazu po dokonaniu zajęcia.

Zagadnienia prawne (2)

Czy zawarcie umowy przekazu przez wierzyciela pierwotnego (P. sp. z o.o.) na rzecz innych podmiotów, po dokonaniu zajęcia wierzytelności przez organ egzekucyjny wobec dłużnika zajętej wierzytelności (I. sp. z o.o.), zwalnia dłużnika zajętej wierzytelności z obowiązku przekazania zajętej kwoty organowi egzekucyjnemu?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, zawarcie umowy przekazu przez wierzyciela pierwotnego po dokonaniu zajęcia wierzytelności nie zwalnia dłużnika zajętej wierzytelności z obowiązku przekazania zajętej kwoty organowi egzekucyjnemu, jeśli dłużnik aktywnie uczestniczył w porozumieniu mającym na celu obejście zajęcia.

Uzasadnienie

Zajęcie wierzytelności jest skuteczne od momentu doręczenia zawiadomienia dłużnikowi zajętej wierzytelności. Wszelkie rozporządzenia zajętą wierzytelnością po tym terminie są bezskuteczne wobec organu egzekucyjnego. Dłużnik zajętej wierzytelności nie może zasłaniać się umowami zawartymi po zajęciu, jeśli aktywnie uczestniczył w porozumieniach mających na celu obejście zajęcia.

Czy dłużnik zajętej wierzytelności może zasłaniać się zawartymi po zajęciu porozumieniami, twierdząc, że przestał być dłużnikiem pierwotnego wierzyciela i w związku z tym nie ciąży na nim obowiązek przekazania zajętej kwoty organowi egzekucyjnemu?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, dłużnik zajętej wierzytelności nie może zasłaniać się zawartymi po zajęciu porozumieniami, jeśli aktywnie uczestniczył w działaniach mających na celu obejście skuteczności zajęcia.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że spółka I. sp. z o.o. nie była jedynie biernym wykonawcą 'jednostronnego rozporządzenia' dokonanego przez P. sp. z o.o., lecz aktywnie uczestniczyła w porozumieniu, którego celem było uczynienie zajęcia nieskutecznym. Przyjęcie przekazu przez spółkę wbrew dokonanym zajęciom naruszyło obowiązek wynikający z art. 89 § 1 u.p.e.a.

Rozstrzygnięcie

Decyzja
Oddalono skargę
Oddalono skargę kasacyjną I. sp. z o.o. od wyroku WSA w Białymstoku.

Przepisy (12)

Główne

u.p.e.a. art. 71a § § 9

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 89 § § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

k.c. art. 921[1]

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny

Instytucja przekazu nie powoduje automatycznie wygaśnięcia zobowiązania przekazującego wobec przekazanego. Dopiero przyjęcie przekazu przez odbiorcę rodzi obowiązek spełnienia świadczenia.

u.p.e.a. art. 71a § § 9

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Jeżeli dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu, organ ten wydaje postanowienie określające wysokość nieprzekazanej kwoty.

u.p.e.a. art. 89 § § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Dłużnikowi zajętej wierzytelności nie wolno odebrać zajętej kwoty ani rozporządzać nią lub ustanowionym dla niej zabezpieczeniem. Powinien on przekazać zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu.

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 89 § § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Skuteczność zajęcia wierzytelności następuje z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu. Dotyczy to również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po jego dokonaniu.

u.p.e.a. art. 89 § § 3

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 71b

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

k.c. art. 921[1]

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny

p.p.s.a. art. 173 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Odrzucone argumenty

Argument skarżącej, że zawarcie umów przekazu zwolniło ją z obowiązku przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu, ponieważ przestała być dłużnikiem P. sp. z o.o. • Argument skarżącej, że nie doszło do ziszczenia się podstawowej przesłanki do stwierdzenia bezpodstawności nieprzekazania wierzytelności, z uwagi na zawarcie umów przekazu.

Godne uwagi sformułowania

organ egzekucyjny wstępuje w miejsce zobowiązanego wobec jego dłużnika i tym samym uzyskuje status wierzyciela zajętej należności • nie wolno mu zajętej kwoty odebrać ani też rozporządzać nią lub ustanowionym dla niej zabezpieczeniem • bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności • nie była uprawniona do przekazania środków podmiotowi innemu niż organ egzekucyjny • nie była jedynie biernym wykonawcą 'jednostronnego rozporządzenia' dokonanego przez P., lecz aktywnie uczestniczyła w porozumieniu

Skład orzekający

Agnieszka Olesińska

sprawozdawca

Dominik Gajewski

członek

Wojciech Stachurski

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących skuteczności zajęcia wierzytelności w postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz skutków prawnych umów przekazu w kontekście tych przepisów."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której dłużnik zajętej wierzytelności próbuje uniknąć obowiązku przekazania środków poprzez zawarcie umów przekazu po dokonaniu zajęcia.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak spółki próbują obejść procedury egzekucyjne, a sąd jasno określa granice dopuszczalnych działań. Jest to praktyczny przykład zastosowania przepisów egzekucyjnych.

“Spółka próbowała obejść zajęcie wierzytelności. Sąd administracyjny wyjaśnia, dlaczego się nie udało.”

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane przepisy

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst