III FSK 1273/23

III FSK 1273/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-02-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-03
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Bogusław Dauter /przewodniczący/
Dominik Gajewski /sprawozdawca/
Jolanta Sokołowska
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Sygn. powiązane
I SA/Gd 334/23 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2023-06-23
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 134 par. 1, 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia NSA Dominik Gajewski (sprawozdawca), Protokolant Piotr Stępień, po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Spółdzielni M. "[...]" z siedzibą w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 23 czerwca 2023 r., sygn. akt I SA/Gd 334/23 w sprawie ze skargi Spółdzielni M. "[...]" z siedzibą w G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 15 lutego 2023 r., nr 2201-IEW.720.2.2023.ARS w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Spółdzielni M. "[...]" z siedzibą w G. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 23 czerwca 2023 r., sygn. akt I SA/Gd 334/23 oddalił skargę Spółdzielni M. [...] w G. (dalej: skarżąca, Spółdzielnia) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej: DIAS, organ) z 15 lutego 2023 r., w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia.
Skargę kasacyjną na ww. wyrok wniósł pełnomocnik skarżącej, zaskarżając go w całości, na podstawie art. 173 § 1, art. 174 pkt 1 i 2, art. 175 § 3 pkt 1, art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej p.p.s.a.). Zarzucając wyrokowi naruszenie: prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; naruszeniu przepisów postępowania, gdyż uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Naruszenie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c), art. 141 § 4 i art. 151 p.p.s.a. w związku z:
- naruszeniem art. 134 § 1, art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 104 § 1, § 2 lub 123 § 2 Kodeksu, postępowania administracyjnego w zw. z art. 15 § 1 - § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz w zw. z art. 60 pkt 7, art. 64 ust. 1 pkt 1 i pkt 2, art. 67 ust. 1 ustawy o finansach publicznych, nie będąc związanych zarzutami skargi, poprzez jego błędną wykładnię w szczególności w zakresie, w jakim przepis prawa wymaga w zakresie załatwienia sprawy wydania orzeczenia w postaci decyzji bądź postanowienia poprzez wydanie nieznanego prawu orzeczenia w postaci zwykłego pisma niezawierającego wymaganych prawym elementów orzeczenia tj. pouczenia o przysługującym środku zaskarżenia,
- naruszeniem art. 134 § 1, art. 135 p.p.s.a. w zw. z art.127 lub art. 141 § 2, art. 112 w zw. z art. 126, art. 134 lub art. 134 w zw. z art. 144 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, nie będąc związanych zarzutami skargi, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w szczególności zakresie, w jakim stwierdzono niedopuszczalność zażalenia/odwołania w sytuacji wymagającej wydania orzeczenia rozstrzygającego o uprawnieniach i obowiązkach Skarżącej Spółdzielni,
- naruszeniem art. 134 § 1, art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 15 § 1 - § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz w zw. z art. 60 pkt 7, art. 64 ust. 1 pkt 1 i pkt 2, art. 67 ust. 1 ustawy o finansach publicznych, nie będąc związanych zarzutami skargi, poprzez jego błędną wykładnię (brak zastosowania wskazanych przepisów), w szczególności w zakresie, w jakim przepis prawa wymaga załatwienia sprawy poprzez wydanie orzeczenia w postaci decyzji bądź postanowienia w zakresie umorzenie kosztów upomnienia, które powstały w dacie doręczenia upomnienia, aby nie mogły one być dochodzone od Skarżącej Spółdzielni.
Ponadto wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych.
Jednocześnie wniesiono o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Odpowiedź na skargę kasacyjną złożył organ, w trybie art. 179 p.p.s.a., wnosząc o oddalenie skargi kasacyjnej w całości, zasądzenie od skarżącego na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna wobec braku usprawiedliwionych podstaw nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Analiza akt sprawy wskazuje, że nie zachodzi żadna z przesłanek wskazanych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Rozważania Naczelnego Sądu Administracyjnego mogą zatem dotyczyć jedynie naruszeń przepisów wskazanych w skardze kasacyjnej.
Przystępując do rozważań na tle podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia należało wspomnieć, że zgodnie art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku, gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a.
Skarga kasacyjna została oparta na zarzucie naruszenia prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na naruszeniu przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy.
Z uwagi na sposób sformułowania zarzutów w skardze kasacyjnej (szereg wymienionych zbiorczo przepisów (niektóre w formie alternatywnej) należy w tym miejscu podkreślić, że skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem zaskarżenia i Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej i nie może za stronę formułować zarzutów ani ich uzupełniać. Zarzuty skargi kasacyjnej winny być tak sformułowane aby Naczelny Sąd Administracyjny mógł się do nich odnieść. Zgrupowanie tych przepisów i uogólniając ich sposób naruszenia i uzasadnienia uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu odniesienie się do poszczególnych przepisów.
W pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny odniesie się do zarzutu najdalej idącego tj. zarzutu naruszenia szeregu przepisów postepowania tj. naruszenia art. 134 § 1, art.135 p.p.s.a w zw. z art. 104 § 1 i § 2 lub art. 123 § 2 k.p.a. w zw. z art. 15 § 1 do § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz w zw. z art. 60 pkt 7,art. 64 ust.1 pkt 1 i pkt 2, art.67 ust.1 ustawy o finansach publicznych poprzez jego błędną wykładnię w szczególności w zakresie w jakim przepis prawa wymaga załatwienia sprawy wydania orzeczenia w postaci decyzji bądź postanowienia poprzez wydanie nieznanego prawu orzeczenia w postaci zwykłego pisma niezawierającego wymaganych prawem elementów orzeczenia tj. pouczenia o przysługującym środku zaskarżenia.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny czy stronie Skarżącej przysługiwało prawo wniesienia zażalenia na pismo Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Gdańsku z 11.02.2023 r.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji słusznie uznał, że w zaskarżonym postanowieniu organ II instancji prawidłowo przyjął, iż w niniejszej sprawie występuje przyczyna niedopuszczalności zażalenia, a przede wszystkim – wbrew twierdzeniom Skarżącej – pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego w Gdańsku z 11 stycznia 2023 r. nie można uznać za postanowienie. Prawidłowo Sąd I instancji uznał, że wbrew twierdzeniom Spółdzielni, pismo to nie zawiera tych elementów, które umożliwiałyby uznanie go za postanowienie, a w szczególności – rozstrzygnięcia.
W przedmiotowym piśmie Naczelnik US, w odpowiedzi na pismo Skarżącej z dnia 13 grudnia 2022 r., zawierające wniosek o anulowanie upomnienia i kosztów upomnienia, wyjaśnia stronie, dlaczego zdaniem organu upomnienie zostało prawidłowo wystawione, a koszty nie będą pobrane. Pismo to nie rozstrzyga we władczy sposób o prawach lub obowiązkach jego adresata. Jak wskazuje się w piśmiennictwie, decydujące znaczenie dla kwalifikacji danego pisma ma odpowiedź na pytanie, czy zawiera ono stanowiące wyraz woli organu rozstrzygnięcie konkretnego zagadnienia procesowego, które, co należy podkreślić, ma podstawę w przepisach prawa, czy też jego rola sprowadza się jedynie do realizacji obowiązków informacyjnych, tj. wyczerpuje się w zakomunikowaniu określonemu podmiotowi pewnych informacji dotyczących zdarzeń procesowych. Brak rozstrzygnięcia w treści decyzji, czy postanowienia pozbawia dane pismo charakteru postanowienia (decyzji). Bez rozstrzygnięcia nie ma postanowienia, czy decyzji. O ile, bowiem można mówić o wydaniu postanowienia, czy decyzji bez uzasadnienia, o tyle nie można mówić o wydaniu postanowienia bez jej osnowy. Osnowa postanowienia jest jednym z zasadniczych i najistotniejszych elementów decyzji administracyjnej, czy postanowienia. Jest ich kwintesencją, gdyż wyraża rezultat stosowania normy prawa materialnego czy procesowego w stosunku do konkretnej sytuacji, w kontekście konkretnych okoliczności faktycznych i materiału dowodowego. Treść rozstrzygnięcia jest równoznaczna z udzieleniem bądź nie stronie uprawnienia, albo nałożonym na nią obowiązkiem lub nie. Treści rozstrzygnięcia nie można bowiem domniemywać.
W konsekwencji brak jest podstaw do uznania za zasadne zawartych w skardze kasacyjnej zarzutów Skarżącej w zakresie naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w związku z nieprawidłowym – według Skarżącej – zastosowaniem w/w przepisów w niniejszej sprawie.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego za nieuzasadnione uznać należało także zarzuty Skarżącej dotyczące braku pouczenia w powyższym piśmie o możliwości jego zaskarżenia. Jak trafnie zauważył w zaskarżonym wyroku Sąd I instancji pominięcie pouczenia jak sugeruje strona Skarżąca nie jest wynikiem błędu organu, bowiem wystosowane do Skarżącej pismo nie podlegało zaskarżeniu. Nie miał zatem w sprawie zastosowania art.112 k.p.a. Dodatkowo Sąd I instancji abstrahując od charakteru spornego pisma z 11.01.2023 r., które jak prawidłowo stwierdził nie nosiło cech postanowienia powołał się na treść art. 141 § 1 k.p.a., zgodnie z którym na wydane w toku postepowania postanowienia zażalenie służy stronie, gdy kodeksu tak stanowi. Zatem jak stwierdził w zaskarżonym wyroku Sąd I instancji, nawet gdyby uznać pismo z dnia 11.01.2023 r. za postanowienie – co jest stanowiskiem nieprawidłowym – to nadal nie podlegałoby ono zaskarżeniu, jako niewymienione w wyżej powołanych przepisach kodeksu postępowania administracyjnego.
W konsekwencji mając na uwadze fakt, że pismo Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Gdańsku miało charakter informacyjny za niezasadne należało uznać podnoszone przez Skarżącą zarzuty naruszenia przepisów proceduralnych określonych w k.p.a. oraz u.p.e.a.
Wobec niezasadności podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów, mając na uwadze, że zaskarżony wyrok nie narusza prawa, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 oraz art. 209 p.p.s.a.
SNSA Jolanta Sokołowska SNSA Bogusław Dauter SNSA Dominik Gajewski