III CZP 51/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 7 grudnia 2018 r. odmówił podjęcia uchwały w odpowiedzi na zagadnienie prawne przedstawione przez Sąd Okręgowy w S. Dotyczyło ono sposobu ustalenia odszkodowania za szkodę częściową w pojeździe mechanicznym, który został już naprawiony przywracający go do stanu sprzed szkody. Sąd Okręgowy pytał, czy odszkodowanie powinno być ograniczone do równowartości faktycznie poniesionych wydatków na naprawę, czy też do hipotetycznych kosztów przywrócenia pojazdu do stanu poprzedniego. Sąd Najwyższy uznał, że zagadnienie prawne nie spełnia wymogów formalnych. Po pierwsze, opierało się na błędnym założeniu, że pojazd został w pełni przywrócony do stanu sprzed szkody, podczas gdy opinia biegłego wskazywała jedynie na przywrócenie sprawności technicznej. Po drugie, Sąd Najwyższy stwierdził, że zagadnienie nie budzi poważnych wątpliwości prawnych, gdyż utrwalone orzecznictwo SN jasno stanowi, że odszkodowanie za uszkodzenie pojazdu nie ogranicza się do faktycznie poniesionych kosztów naprawy, lecz obejmuje niezbędne i ekonomicznie uzasadnione koszty przywrócenia pojazdu do stanu poprzedniego. Nawet jeśli pojazd został już naprawiony, poszkodowany może domagać się odszkodowania w wysokości hipotetycznych kosztów naprawy, o ile nie przekraczają one wartości pojazdu sprzed szkody. Sąd podkreślił, że nie ma obowiązku udowadniania konkretnych wydatków poniesionych na naprawę, a ustalenie wysokości szkody powinno uwzględniać różnicę między stanem majątku przed i po zdarzeniu, z uwzględnieniem zasady compensatio lucri cum damno. Sąd Najwyższy wskazał, że ustalenie ostatecznej wysokości odszkodowania, czy to na podstawie kosztów faktycznie poniesionych, czy kosztorysowych, należy do sądu i wymaga weryfikacji, czy koszty te są niezbędne i ekonomicznie uzasadnione. Odmowa podjęcia uchwały wynikała z faktu, że sąd niższej instancji nieprawidłowo zinterpretował stan faktyczny i nie dostrzegł utrwalonej linii orzeczniczej w tej kwestii.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie wysokości odszkodowania za szkodę częściową w pojeździe, który został już naprawiony, w kontekście ubezpieczeń komunikacyjnych. Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego w zakresie kosztów naprawy i ich związku z wartością pojazdu.
Orzeczenie dotyczy odmowy podjęcia uchwały, ale zawiera obszerne uzasadnienie odwołujące się do utrwalonego orzecznictwa, co nadaje mu znaczenie praktyczne. Kluczowe jest, że nie zawsze faktycznie poniesione koszty naprawy determinują wysokość odszkodowania.
Zagadnienia prawne (1)
Czy w przypadku wyrządzenia szkody w pojeździe mechanicznym, stanowiącej szkodę częściową, w przypadku, gdy przed ustaleniem wysokości odszkodowania dojdzie do naprawy pojazdu przywracającej ten pojazd do stanu sprzed powstania szkody, odszkodowanie należne poszkodowanemu w ramach ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu mechanicznego ograniczone jest do równowartości wydatków faktycznie poniesionych celem naprawy pojazdu, czy też powinno być ustalone jako równowartość hipotetycznie określonych kosztów przywrócenia pojazdu do stanu poprzedniego?
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy odmówił podjęcia uchwały, jednakże w uzasadnieniu wskazał, że utrwalone orzecznictwo dopuszcza ustalenie odszkodowania jako równowartości hipotetycznie określonych kosztów przywrócenia pojazdu do stanu poprzedniego, nawet jeśli pojazd został już naprawiony, pod warunkiem, że koszty te są niezbędne, ekonomicznie uzasadnione i nie przekraczają wartości pojazdu sprzed szkody.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odmówił podjęcia uchwały z powodu niespełnienia wymogów formalnych zagadnienia prawnego oraz braku poważnych wątpliwości prawnych w świetle utrwalonego orzecznictwa. Podkreślono, że odszkodowanie nie jest ograniczone do faktycznie poniesionych kosztów naprawy, a poszkodowany może domagać się zwrotu kosztów hipotetycznych, jeśli są one ekonomicznie uzasadnione i nie przewyższają wartości pojazdu sprzed szkody.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. B. | osoba_fizyczna | powód |
| (…) Zakład Ubezpieczeń S.A. w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (8)
Główne
k.p.c. art. 390 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna przedstawienia zagadnienia prawnego Sądowi Najwyższemu.
Pomocnicze
k.c. art. 363 § 1
Kodeks cywilny
Koszty naprawy uszkodzonego w wypadku komunikacyjnym pojazdu, nieprzewyższające jego wartości sprzed wypadku, nie są nadmierne w rozumieniu art. 363 § 1 k.c.
k.c. art. 363 § 2
Kodeks cywilny
Odszkodowanie ustala się z jednej strony respektując zasadę pełnego odszkodowania, a z drugiej strony nie przekraczając wysokości faktycznie doznanej przez poszkodowanego szkody.
k.c. art. 361 § 2
Kodeks cywilny
Szkodą jest różnica między stanem majątku poszkodowanego jaki zaistniał po zdarzeniu wywołującym szkodę, a stanem tego majątku, jaki istniałby, gdyby nie nastąpiło to zdarzenie.
k.c. art. 822 § 1
Kodeks cywilny
Ubezpieczyciel odpowiedzialności cywilnej ponosi odpowiedzialność w granicach odpowiedzialności cywilnej sprawcy szkody.
u.u.o. art. 36 § 1
Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych
Ubezpieczyciel odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu mechanicznego ponosi odpowiedzialność w granicach odpowiedzialności cywilnej sprawcy szkody.
k.p.c. art. 316 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd powinien ustalać wysokość odszkodowania biorąc za podstawę stan istniejący w chwili zamknięcia rozprawy.
k.c. art. 354 § 2
Kodeks cywilny
Strony stosunku zobowiązaniowego mają obowiązek współdziałania.
Argumenty
Godne uwagi sformułowania
odszkodowanie należne poszkodowanemu nie ogranicza się do równowartości wydatków faktycznie poniesionych • odszkodowanie powinno być ustalone jako równowartość hipotetycznie określonych kosztów przywrócenia pojazdu do stanu poprzedniego • przywrócenie pojazdowi sprawności technicznej nie może być identyfikowane z przywróceniem pojazdu w pełni do stanu poprzedniego • naprawa pojazdu z reguły nie powoduje, że odzyskuje on swoją pełną wartość handlową w stosunku do stanu sprzed wyrządzenia szkody • nie ma obowiązku udowadniania konkretnych wydatków poniesionych na naprawę pojazdu • koszty naprawy uszkodzonego w wypadku komunikacyjnym pojazdu, nieprzewyższające jego wartości sprzed wypadku, nie są nadmierne • roszczenie odszkodowawcze powstaje z chwilą wystąpienia w majątku poszkodowanego pierwszych negatywnych konsekwencji zdarzenia będącego przyczyną szkody • nie ma znaczenia czy naprawienie szkody następuje na podstawie faktur za naprawę pojazdu czy wyceny kosztów naprawy • compensatio lucri cum damno
Skład orzekający
Monika Koba
przewodniczący-sprawozdawca
Anna Kozłowska
członek
Katarzyna Tyczka-Rote
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie wysokości odszkodowania za szkodę częściową w pojeździe, który został już naprawiony, w kontekście ubezpieczeń komunikacyjnych. Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego w zakresie kosztów naprawy i ich związku z wartością pojazdu."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy odmowy podjęcia uchwały, ale zawiera obszerne uzasadnienie odwołujące się do utrwalonego orzecznictwa, co nadaje mu znaczenie praktyczne. Kluczowe jest, że nie zawsze faktycznie poniesione koszty naprawy determinują wysokość odszkodowania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu ustalania odszkodowania po szkodzie komunikacyjnej, szczególnie gdy pojazd został już naprawiony. Wyjaśnia, że poszkodowany nie zawsze musi udowadniać konkretne faktury, co jest istotne dla wielu osób.
“Naprawiłeś auto po stłuczce? Ubezpieczyciel nie zawsze zapłaci tylko tyle, ile wydałeś!”
Dane finansowe
WPS: 11 310,76 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.