III CZP 155/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku Gminy Miejskiej Kraków o stwierdzenie nabycia spadku po B. Ś.. W trakcie postępowania ustalono, że spadkodawczyni miała trzy siostry, jednakże co do dwóch z nich nie udało się ustalić adresów zamieszkania. W związku z tym wnioskodawczyni złożyła wniosek o ustanowienie kuratora procesowego dla tych spadkobierczyń jako nieznanych z miejsca pobytu. Kurator podniósł wątpliwość, czy spadkobierczynie dowiedziały się o otwarciu spadku i czy rozpoczął się dla nich bieg terminu do złożenia oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku. Sąd Rejonowy zawiesił postępowanie, a Sąd Okręgowy, rozpoznając zażalenie, przedstawił Sądowi Najwyższemu zagadnienie prawne. Sąd Najwyższy w uchwale z 20 października 2023 r. stwierdził, że wezwanie spadkobierców przez ogłoszenie (art. 672 w związku z art. 673 k.p.c.) nie wywołuje skutku w postaci rozpoczęcia biegu terminu do złożenia oświadczenia o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku dla spadkobierców nieznanych z miejsca pobytu. Uzasadniono to brakiem wyraźnej regulacji prawnej, która tworzyłaby taką fikcję, podkreślając potrzebę pozytywnej wiedzy spadkobiercy o faktach powołania do spadku dla ochrony jego praw. Sąd Najwyższy odmówił podjęcia uchwały w pozostałym zakresie, wskazując na nieprecyzyjne sformułowanie drugiego pytania prawnego oraz potrzebę jego uzupełnienia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja skutków wezwania spadkobierców przez ogłoszenie w kontekście rozpoczęcia biegu terminu do złożenia oświadczenia spadkowego, szczególnie w przypadku spadkobierców nieznanych z miejsca pobytu.
Dotyczy specyficznej sytuacji spadkobierców nieznanych z miejsca pobytu oraz procedury wezwania przez ogłoszenie. Nie rozstrzyga kwestii terminu dla kuratora w sposób definitywny z powodu niepełnego pytania.
Zagadnienia prawne (2)
Czy wezwanie spadkobierców przez ogłoszenie wywołuje skutek w postaci rozpoczęcia biegu terminu do złożenia oświadczenia o przyjęciu i odrzuceniu spadku, dla spadkobierców nieznanych z miejsca pobytu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wezwanie spadkobierców przez ogłoszenie nie wywołuje skutku w postaci rozpoczęcia biegu terminu do złożenia oświadczenia o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku dla spadkobierców nieznanych z miejsca pobytu.
Uzasadnienie
Ustawodawstwo nie przewiduje, aby skutkiem ogłoszenia była fikcja dowiedzenia się przez spadkobiercę o jego tytule powołania do spadku. Dla rozpoczęcia biegu terminu niezbędna jest pozytywna wiedza o faktach, z których wynika powołanie do spadku, co służy ochronie spadkobiercy. Ogłoszenie nie tworzy fikcji rozpoczęcia biegu terminu.
Od kiedy należy liczyć termin określony w art. 1015 § 1 k.c. do złożenia przez kuratora oświadczenia o przyjęciu, bądź odrzuceniu spadku, w przypadku gdy wezwanie przez ogłoszenie nie wywołuje skutku rozpoczęcia biegu terminu dla spadkobierców nieznanych z miejsca pobytu?
Odpowiedź sądu
Odmowa podjęcia uchwały z powodu niepełnego sformułowania pytania i potrzeby jego uzupełnienia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że pytanie nie sprecyzowało, o jakiego kuratora chodzi (prawa materialnego czy procesowego), a także stanowiło zagadnienie do uzupełnienia, a nie do rozstrzygnięcia zgodnie z art. 390 § 1 k.p.c.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Gmina Miejska Kraków | instytucja | wnioskodawca |
| T. F. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| B. S. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| U. S. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| A. F. | osoba_fizyczna | uczestnik |
Przepisy (11)
Główne
k.c. art. 1015 § 1
Kodeks cywilny
Termin do złożenia oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku.
Pomocnicze
k.p.c. art. 672
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 673
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 1015 § 2
Kodeks cywilny
Reguluje skutek milczenia spadkobiercy po rozpoczęciu biegu terminu, nie tworząc fikcji rozpoczęcia tego terminu.
k.p.c. art. 143
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 144
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 145
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 146
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 147
Kodeks postępowania cywilnego
k.r.o. art. 184
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
k.p.c. art. 390 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wezwanie spadkobierców przez ogłoszenie nie rozpoczyna biegu terminu do złożenia oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku dla spadkobierców nieznanych z miejsca pobytu z uwagi na brak wyraźnej regulacji prawnej tworzącej taką fikcję i potrzebę ochrony spadkobiercy poprzez wymóg pozytywnej wiedzy o powołaniu do spadku.
Godne uwagi sformułowania
Ustawodawstwo nie przewiduje, aby skutkiem ogłoszenia [...] była fikcja dowiedzenia się przez spadkobiercę o jego tytule powołania do spadku. • Dla rozpoczęcia biegu tego terminu niezbędna jest zatem pozytywna wiedza o faktach, z których wynika powołanie do spadku, co służy ochronie spadkobiercy.
Skład orzekający
Paweł Grzegorczyk
przewodniczący
Karol Weitz
sprawozdawca
Dariusz Dończyk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja skutków wezwania spadkobierców przez ogłoszenie w kontekście rozpoczęcia biegu terminu do złożenia oświadczenia spadkowego, szczególnie w przypadku spadkobierców nieznanych z miejsca pobytu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji spadkobierców nieznanych z miejsca pobytu oraz procedury wezwania przez ogłoszenie. Nie rozstrzyga kwestii terminu dla kuratora w sposób definitywny z powodu niepełnego pytania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy kluczowego aspektu prawa spadkowego – terminów i sposobu powiadamiania spadkobierców, co ma praktyczne znaczenie dla wielu osób. Rozstrzygnięcie SN wyjaśnia ważną wątpliwość prawną.
“Czy ogłoszenie w gazecie wystarczy, by rozpocząć bieg terminu do przyjęcia spadku? Sąd Najwyższy wyjaśnia!”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.