III CZP 152/07
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w uchwale z dnia 21 lutego 2008 r. rozstrzygnął zagadnienie prawne dotyczące charakteru wpisu odrębnej własności lokalu w księdze wieczystej, dokonanego na podstawie postanowienia sądu o zniesieniu współwłasności nieruchomości. Wnioskodawcy, Aneta i Paweł B., domagali się założenia księgi wieczystej dla odrębnej własności lokalu, jednak na udziale jednego ze współwłaścicieli (Piotra P.) zostały wpisane hipoteki przymusowe. Sąd Rejonowy utrzymał w mocy te wpisy, argumentując, że odrębna własność lokalu powstała z chwilą konstytutywnego wpisu w nowo założonej księdze wieczystej, a hipoteki obciążają udział Piotra P. i tym samym powstałą własność lokalu. Sąd Okręgowy przedstawił zagadnienie prawne Sądowi Najwyższemu. Sąd Najwyższy, analizując przepisy ustawy o własności lokali oraz wcześniejsze orzecznictwo i piśmiennictwo, opowiedział się za konstytutywnym charakterem wpisu. Podkreślono, że wpis ten jest niezbędny do powstania odrębnej własności lokalu, nawet jeśli następuje na podstawie prawomocnego postanowienia sądu znoszącego współwłasność. Argumentowano, że taki charakter wpisu zapewnia bezpieczeństwo obrotu i zgodność z zasadą jawności ksiąg wieczystych. Uchwała ta stanowi istotny punkt odniesienia w interpretacji przepisów dotyczących własności lokali.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstanowienie odrębnej własności lokalu na podstawie postanowienia o zniesieniu współwłasności i charakter wpisu w księdze wieczystej.
Dotyczy stanu prawnego po wejściu w życie ustawy o własności lokali.
Zagadnienia prawne (1)
Czy wpis odrębnej własności lokalu w księdze wieczystej na podstawie orzeczenia sądu o zniesienie współwłasności nieruchomości ma charakter deklaratoryjny, czy konstytutywny?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Wpis odrębnej własności lokalu w księdze wieczystej, dokonany na podstawie postanowienia sądu o zniesieniu współwłasności nieruchomości, ma charakter konstytutywny.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy oparł się na wykładni językowej (art. 11 ust. 1 u.w.l. nakazuje odpowiednie stosowanie przepisów o umownym ustanowieniu własności lokalu, które mają charakter konstytutywny), systemowej (porównanie z art. 10 u.w.l.), historycznej (zmiana art. XIX p.w.k.c.) i funkcjonalnej (bezpieczeństwo obrotu, jawność ksiąg wieczystych).
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Aneta B. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Paweł B. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Skarb Państwa – Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w L. | organ_państwowy | uczestnik |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w L. | instytucja | uczestnik |
| Piotr P. | osoba_fizyczna | współwłaściciel (obciążony hipotekami) |
Przepisy (9)
Główne
u.w.l. art. 7 § ust. 1
Ustawa o własności lokali
Do powstania odrębnej własności lokalu niezbędny jest wpis w księdze wieczystej.
u.w.l. art. 11 § ust. 1
Ustawa o własności lokali
Przepisy o ustanowieniu odrębnej własności lokalu w drodze umowy stosuje się odpowiednio do wyodrębnienia własności lokalu na podstawie postanowienia znoszącego współwłasność nieruchomości.
Pomocnicze
u.w.l. art. 7 § ust. 2
Ustawa o własności lokali
Wpis w księdze wieczystej jest niezbędny do powstania odrębnej własności lokalu.
k.p.c. art. 390 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna przedstawienia zagadnienia prawnego Sądowi Najwyższemu.
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna przedstawienia zagadnienia prawnego Sądowi Najwyższemu.
u.k.w.h. art. 76 § ust. 1
Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece
Hipoteki przymusowe wpisane na udziale współwłaściciela obciążają powstałą na skutek zniesienia współwłasności odrębną własność lokalu.
k.c. art. 365 § § 1
Kodeks cywilny
Skutek prawomocnego orzeczenia.
k.p.c. art. 624
Kodeks postępowania cywilnego
Zmiany w sferze stosunków własnościowych następują z chwilą uprawomocnienia się postanowienia znoszącego współwłasność nieruchomości.
k.p.c. art. 223 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Kontrola sądowa nad ugodą sądową.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Konstytutywny charakter wpisu odrębnej własności lokalu na podstawie postanowienia o zniesieniu współwłasności zapewnia bezpieczeństwo obrotu. • Jawność materialna ksiąg wieczystych wymaga, aby odrębna własność lokalu była ujawniona w księdze wieczystej. • Art. 11 ust. 1 u.w.l. nakazuje odpowiednie stosowanie przepisów o umownym ustanowieniu własności lokalu, które mają charakter konstytutywny. • Systemowe powiązanie z art. 10 u.w.l. również wskazuje na konstytutywny charakter wpisu. • Wykładnia funkcjonalna potwierdza potrzebę konstytutywnego wpisu dla bezpieczeństwa obrotu i jawności praw.
Odrzucone argumenty
Wpis odrębnej własności lokalu na podstawie postanowienia o zniesieniu współwłasności ma charakter deklaratoryjny. • Skutki prawomocnego postanowienia o zniesieniu współwłasności (art. 365 k.p.c.) i art. 624 k.p.c. powodują powstanie własności z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia. • Wpis jest zbędny, gdyż ustanowienie własności nastąpiło pod kontrolą sądu.
Godne uwagi sformułowania
Wpis odrębnej własności lokalu w księdze wieczystej [...] ma charakter konstytutywny. • Do powstania odrębnej własności lokalu niezbędny jest wpis w księdze wieczystej. • Za konstytutywnym charakterem omawianego wpisu przemawia również względem bezpieczeństwa obrotu.
Skład orzekający
Marek Sychowicz
przewodniczący
Krzysztof Pietrzykowski
członek
Hubert Wrzeszcz
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustanowienie odrębnej własności lokalu na podstawie postanowienia o zniesieniu współwłasności i charakter wpisu w księdze wieczystej."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego po wejściu w życie ustawy o własności lokali.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnej kwestii powstawania prawa własności lokalu i jego ujawniania w księgach wieczystych, co ma bezpośrednie przełożenie na bezpieczeństwo obrotu nieruchomościami.
“Kiedy faktycznie stajesz się właścicielem mieszkania? Sąd Najwyższy wyjaśnia kluczową rolę wpisu w księdze wieczystej.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.