III CZP 130/10
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał zagadnienie prawne przedstawione przez Sąd Okręgowy w Toruniu, dotyczące możliwości samodzielnego dochodzenia przez wspólnika spółki cywilnej wierzytelności wchodzącej w skład majątku wspólnego wspólników. W analizowanej sprawie powód Marek G. dochodził odszkodowania ubezpieczeniowego od Towarzystwa Ubezpieczeń Wzajemnych 'T.' w W. z tytułu uszkodzenia wózka widłowego, który stanowił współwłasność łączną wspólników spółki cywilnej 'G.'. Sąd Rejonowy w Toruniu oddalił powództwo, uznając, że powód nie posiada legitymacji czynnej do samodzielnego dochodzenia roszczenia, gdyż wchodzi ono w skład majątku wspólnego wspólników spółki cywilnej. Sąd Najwyższy, analizując charakter prawny spółki cywilnej i jej majątku, stwierdził, że majątek ten stanowi współwłasność łączną wspólników. W związku z tym, przed rozwiązaniem spółki, żaden ze wspólników nie jest samodzielnie legitymowany do dochodzenia wierzytelności wchodzącej w skład tego majątku. Uchwała Sądu Najwyższego potwierdza, że wspólnik spółki cywilnej może dochodzić wierzytelności wchodzącej w skład majątku wspólnego tylko na rzecz wszystkich wspólników, a samodzielną legitymację uzyskuje dopiero po rozwiązaniu spółki.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie legitymacji procesowej wspólników spółek cywilnych w sprawach o dochodzenie wierzytelności wchodzących w skład majątku wspólnego.
Dotyczy wyłącznie spółek cywilnych i wierzytelności wchodzących w skład ich majątku wspólnego. Nie dotyczy sytuacji po rozwiązaniu spółki.
Zagadnienia prawne (1)
Czy wspólnik spółki cywilnej może samodzielnie dochodzić wierzytelności wchodzącej w skład majątku wspólnego wspólników spółki cywilnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wspólnik spółki cywilnej nie jest legitymowany do dochodzenia wierzytelności wchodzącej w skład majątku wspólnego wspólników tej spółki.
Uzasadnienie
Majątek spółki cywilnej stanowi współwłasność łączną wspólników. Przed rozwiązaniem spółki, żaden wspólnik nie jest samodzielnie uprawniony do dochodzenia wierzytelności wchodzącej w skład tego majątku, gdyż wymagałoby to działania na rzecz wszystkich wspólników.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Marek G. | osoba_fizyczna | powód |
| Towarzystwo Ubezpieczeń Wzajemnych "T." | spółka | pozwany |
| Andrzej O. | osoba_fizyczna | wspólnik spółki cywilnej (sprawca i poszkodowany) |
| Marcin O. | osoba_fizyczna | wspólnik spółki cywilnej |
Przepisy (10)
Główne
k.p.c. art. 72 § 1 pkt 1 i § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Wspólnicy spółki cywilnej mają współuczestnictwo materialne konieczne po stronie czynnej w sprawie o zasądzenie wierzytelności należącej do ich majątku wspólnego.
Pomocnicze
k.c. art. 860
Kodeks cywilny
Definicja spółki cywilnej jako stosunku zobowiązaniowego łączącego wspólników dla osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego.
k.c. art. 863
Kodeks cywilny
Majątek spółki cywilnej jest wspólnym majątkiem wspólników i ma charakter współwłasności łącznej.
k.c. art. 864
Kodeks cywilny
Za zobowiązanie spółki wspólnicy odpowiadają solidarnie.
k.c. art. 366
Kodeks cywilny
Zasada solidarnej odpowiedzialności dłużników.
k.c. art. 196 § § 2
Kodeks cywilny
Współwłasność łączna nie odsyła do przepisów o współwłasności w częściach ułamkowych.
k.p.c. art. 195
Kodeks postępowania cywilnego
Skutki procesowe niewystępowania wszystkich współuczestników koniecznych.
k.p.c. art. 198 § § 2-4
Kodeks postępowania cywilnego
Skutki procesowe niewystępowania wszystkich współuczestników koniecznych.
k.p.c. art. 4794 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Zakaz przekształceń podmiotowych w sprawach gospodarczych.
u.u.o. art. 38 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczeń Komunikacyjnych
Wyłączenie odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń w przypadku tzw. szkody własnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Majątek spółki cywilnej stanowi współwłasność łączną wspólników. • Przed rozwiązaniem spółki wspólnik nie jest samodzielnie legitymowany do dochodzenia wierzytelności wchodzącej w skład majątku wspólnego. • Wspólność łączna oznacza niepodzielność majątku oraz brak określenia wysokości udziałów przysługujących poszczególnym wspólnikom. • Prawo do reprezentacji nie legitymuje wspólnika do działania we własnym imieniu i na własną rzecz.
Odrzucone argumenty
Możliwość samodzielnego dochodzenia wierzytelności przez wspólnika na podstawie analogii do art. 864 k.c. • Zastosowanie art. 209 k.c. do sytuacji wspólników spółki cywilnej.
Godne uwagi sformułowania
Wspólnik spółki cywilnej nie jest legitymowany do dochodzenia wierzytelności wchodzącej w skład majątku wspólnego wspólników tej spółki. • Spółka cywilna nie ma osobowości prawnej, nie może być również uznana za jednostkę organizacyjną określoną w art. 331 k.c. • Cechy tego majątku – niemożność rozporządzenia udziałem i zaspokojenia z udziału oraz niemożność podziału majątku w czasie trwania spółki – nadają mu charakter współwłasności łącznej • Przed rozwiązaniem spółki nie da się więc uzasadnić samodzielnej legitymacji wspólnika do żądania na własną rzecz wierzytelności objętej taką wspólnością. • Prawo do reprezentacji nie legitymuje wspólnika do działania we własnym imieniu i na własną rzecz.
Skład orzekający
Lech Walentynowicz
przewodniczący-sprawozdawca
Iwona Koper
członek
Marek Sychowicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie legitymacji procesowej wspólników spółek cywilnych w sprawach o dochodzenie wierzytelności wchodzących w skład majątku wspólnego."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie spółek cywilnych i wierzytelności wchodzących w skład ich majątku wspólnego. Nie dotyczy sytuacji po rozwiązaniu spółki.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie wyjaśnia fundamentalną kwestię legitymacji procesowej w kontekście specyficznej formy prawnej, jaką jest spółka cywilna, co jest kluczowe dla praktyków prawa gospodarczego i cywilnego.
“Czy wspólnik spółki cywilnej może sam pozwać dłużnika? Sąd Najwyższy wyjaśnia!”
Dane finansowe
WPS: 53 200 PLN
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.