III CZ 42/26
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał zażalenie T.E. na postanowienie Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 29 sierpnia 2025 r., które odrzuciło skargę kasacyjną powoda od postanowienia z dnia 24 października 2024 r. o oddaleniu zażalenia na postanowienie Sądu Okręgowego Warszawa - Praga w Warszawie z dnia 16 października 2023 r. o odrzuceniu pozwu o rozwód. Sąd Apelacyjny oparł swoje rozstrzygnięcie na art. 398^2 § 2 pkt 1 k.p.c., stwierdzając, że skarga kasacyjna nie jest dopuszczalna w sprawach o rozwód i alimenty, a także w sprawach z zakresu prawa rodzinnego, z wyjątkiem spraw o przysposobienie i podział majątku wspólnego (przy spełnieniu określonych warunków). Powód zarzucił naruszenie art. 398^2 § 2 pkt 1 k.p.c., twierdząc, że sprawa nie dotyczyła rozwodu, lecz uznania wyroku sądu luksemburskiego, a jej odrzucenie narusza jego prawo do obrony. Sąd Najwyższy, analizując stan faktyczny, ustalił, że powód pierwotnie wniósł pozew o rozwód, władzę rodzicielską, ustalenie miejsca pobytu dzieci, kontakty, alimenty oraz zabezpieczenie. Pozwana wniosła o odrzucenie pozwu, wskazując na prawomocny wyrok sądu luksemburskiego rozwiązujący małżeństwo. Sąd Najwyższy podkreślił, że zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2019/1111, sąd luksemburski miał jurysdykcję, a orzeczenia sądów obcych w sprawach cywilnych podlegają uznaniu z mocy prawa (art. 1145 k.p.c.). Powód nie wystąpił z wnioskiem o odmowę uznania wyroku, lecz zgłosił zarzuty w postępowaniu o odrzucenie pozwu. Sąd Najwyższy uznał, że sprawa, w której sąd miałby orzekać merytorycznie o rozwodzie, pozostaje sprawą o rozwód, a zatem skarga kasacyjna jest niedopuszczalna. Podtrzymano stanowisko o generalnym charakterze wyłączenia dopuszczalności skargi kasacyjnej w sprawach o rozwód, niezależnie od charakteru wadliwości orzeczenia. W konsekwencji, Sąd Najwyższy oddalił zażalenie i zasądził koszty postępowania zażaleniowego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie niedopuszczalności skargi kasacyjnej w sprawach o rozwód, nawet w kontekście uznawania orzeczeń zagranicznych.
Dotyczy wyłącznie spraw o rozwód i podobnych spraw rodzinnych, gdzie skarga kasacyjna jest wyłączona.
Zagadnienia prawne (2)
Czy skarga kasacyjna jest dopuszczalna od postanowienia odrzucającego pozew w sprawie o rozwód, nawet jeśli powód podnosi zarzuty dotyczące uznania wyroku sądu zagranicznego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, skarga kasacyjna jest niedopuszczalna w sprawach o rozwód, zgodnie z art. 398^2 § 2 pkt 1 k.p.c. Wyłączenie to ma charakter generalny i dotyczy wszelkich rozstrzygnięć w takich sprawach, w tym postanowień o odrzuceniu pozwu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że przepisy k.p.c. jednoznacznie wyłączają dopuszczalność skargi kasacyjnej w sprawach o rozwód. To wyłączenie ma charakter bezwzględny i nie zależy od charakteru podnoszonych zarzutów, nawet jeśli dotyczą one kwestii uznania orzeczeń zagranicznych czy prawa do obrony.
Czy sprawa, w której pierwotnie wniesiono pozew o rozwód, a następnie podniesiono zarzuty dotyczące uznania wyroku sądu zagranicznego, nadal pozostaje sprawą o rozwód w rozumieniu przepisów o dopuszczalności skargi kasacyjnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sprawa pozostaje sprawą o rozwód, jeśli sąd miałby orzekać merytorycznie o żądaniu rozwodowym.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że o charakterze sprawy decyduje pierwotne żądanie pozwu. Nawet jeśli w toku postępowania pojawiają się inne kwestie, takie jak uznanie wyroku zagranicznego, to jeśli sąd miałby rozstrzygać o istocie sprawy rozwodowej, zastosowanie znajdą przepisy ograniczające dopuszczalność skargi kasacyjnej.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| T. E. | osoba_fizyczna | powód |
| J. E. | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (14)
Główne
k.p.c. art. 398^2 § § 2 pkt 1
Kodeks postępowania cywilnego
Skarga kasacyjna jest niedopuszczalna w sprawie o rozwód i o alimenty.
k.p.c. art. 519^1 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
W sprawach z zakresu prawa rodzinnego skarga kasacyjna przysługuje tylko w sprawach o przysposobienie oraz o podział majątku wspólnego, chyba że wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż 150 000 zł.
Pomocnicze
k.p.c. art. 199 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa odrzucenia pozwu.
k.p.c. art. 398^14 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o oddaleniu zażalenia.
k.p.c. art. 394^1 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o oddaleniu zażalenia.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za wynik procesu w zakresie kosztów.
k.p.c. art. 398^21
Kodeks postępowania cywilnego
Koszty w postępowaniu kasacyjnym.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Koszty w postępowaniu zażaleniowym.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2025 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie art. § 10 ust. 4 pkt 2
Stawka minimalna opłat adwokackich w postępowaniu zażaleniowym.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2025 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie art. § 4 ust. 1 pkt 1
Stawka minimalna opłat adwokackich.
k.p.c. art. 1148 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa odmowy uznania orzeczenia sądu obcego.
k.p.c. art. 1146 § § 1 pkt 4
Kodeks postępowania cywilnego
Przesłanka odmowy uznania orzeczenia sądu obcego (brak możliwości obrony).
k.p.c. art. 1145
Kodeks postępowania cywilnego
Uznanie orzeczeń sądów państw obcych z mocy prawa.
k.p.c. art. 1048
Kodeks postępowania cywilnego
Postępowanie w przedmiocie uznania orzeczeń sądów obcych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sprawy o rozwód nie podlegają zaskarżeniu skargą kasacyjną zgodnie z art. 398^2 § 2 pkt 1 k.p.c. • Wyłączenie dopuszczalności skargi kasacyjnej w sprawach o rozwód ma charakter generalny i dotyczy wszystkich rozstrzygnięć. • Sąd rozpatrujący sprawę o rozwód, nawet z uwzględnieniem zarzutów dotyczących uznania wyroku zagranicznego, działa w ramach sprawy o rozwód.
Odrzucone argumenty
Skarga kasacyjna była dopuszczalna, ponieważ sprawa nie dotyczyła rozwodu, lecz uznania wyroku sądu luksemburskiego. • Odrzucenie skargi kasacyjnej narusza prawo powoda do obrony i możliwość dochodzenia praw przed sądem.
Godne uwagi sformułowania
Skarga kasacyjna nie jest dopuszczalna także od rozstrzygnięć w przedmiocie władzy rodzicielskiej, ustalenia miejsca pobytu małoletnich dzieci, kontaktów rodziców z dziećmi oraz alimentów. • Wyłączenie w powołanym przepisie możliwości wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie o rozwód ma charakter generalny. • Nie jest zatem dopuszczalna kontrola kasacyjna wydawanych w sprawach o takim przedmiocie jakichkolwiek rozstrzygnięć, także takich, w których sąd wypowiada się o niedopuszczalności prowadzenia postępowania, i to bez względu na charakter wadliwości, jakimi mogą być one dotknięte.
Skład orzekający
Marta Romańska
przewodniczący-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie niedopuszczalności skargi kasacyjnej w sprawach o rozwód, nawet w kontekście uznawania orzeczeń zagranicznych."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie spraw o rozwód i podobnych spraw rodzinnych, gdzie skarga kasacyjna jest wyłączona.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa ilustruje złożoność postępowania w sprawach rodzinnych z elementami międzynarodowymi i podkreśla ścisłe rygory proceduralne dotyczące dopuszczalności środków zaskarżenia.
“Rozwód, wyrok zagraniczny i pułapka proceduralna: kiedy Sąd Najwyższy mówi 'nie' skardze kasacyjnej?”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.