III CZ 414/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Gliwicach rozpoznał zażalenie powódki Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo – Kredytowej na postanowienie Sądu Rejonowego w Tarnowskich Górach, które na podstawie art. 102 Kodeksu postępowania cywilnego (kpc) nie obciążyło pozwanej kosztami postępowania. Sąd Rejonowy uzasadnił swoje rozstrzygnięcie trudną sytuacją rodzinną, materialną i zdrowotną pozwanej, która była częściowo niezdolna do pracy. Powódka w zażaleniu zarzuciła naruszenie art. 102 § 1 kpc przez błędną wykładnię i art. 98 § 1 kpc przez niezastosowanie, domagając się zasądzenia od pozwanej kwoty 2.848,63 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Sąd Okręgowy oddalił zażalenie, podkreślając, że art. 102 kpc stanowi wyjątek od zasady odpowiedzialności za wynik procesu i pozwala na odstąpienie od obciążania strony przegrywającej kosztami w wypadkach szczególnie uzasadnionych. Sąd Okręgowy szczegółowo przeanalizował sytuację materialną i życiową pozwanej, wskazując na jej niskie dochody (renta 980,54 zł brutto), utrzymywanie niewidzącego syna (renta 1.009 zł brutto), wysokie miesięczne wydatki (ok. 1.200 zł na leki i wyżywienie, 831 zł na spłatę pożyczek), co skutkowało tym, że jej miesięczne wydatki przewyższały dochody. W ocenie Sądu Okręgowego, kwota 2.848,63 zł przekraczała finansowe możliwości pozwanej, a jej wyjątkowo ciężka sytuacja życiowa i majątkowa stanowiła wypadek szczególnie uzasadniony, pozwalający na zastosowanie art. 102 kpc i odstąpienie od obciążania jej kosztami procesu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUzasadnienie stosowania art. 102 kpc w przypadku trudnej sytuacji materialnej i życiowej strony przegrywającej proces.
Każda sprawa jest indywidualna, a zastosowanie art. 102 kpc zależy od oceny całokształtu okoliczności przez sąd.
Zagadnienia prawne (1)
Czy trudna sytuacja materialna i życiowa strony przegrywającej proces uzasadnia odstąpienie od obciążania jej kosztami postępowania na podstawie art. 102 kpc?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wyjątkowo ciężka sytuacja materialna i życiowa strony przegrywającej proces, która uniemożliwia jej poniesienie kosztów bez uszczerbku dla własnego utrzymania, może stanowić wypadek szczególnie uzasadniony w rozumieniu art. 102 kpc, pozwalający na odstąpienie od obciążania jej kosztami procesu.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że sytuacja pozwanej, charakteryzująca się niskimi dochodami, utrzymywaniem syna, wysokimi wydatkami medycznymi i spłatą pożyczek, sprawia, iż kwota kosztów procesu jest dla niej nieosiągalna. Podkreślono, że art. 102 kpc ma na celu zastosowanie zasady słuszności w wyjątkowych okolicznościach, a stan majątkowy i życiowy strony jest kluczowym kryterium oceny.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo – Kredytowa (...) w G. | instytucja | powódka |
| L. B. ( B. ) | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (4)
Główne
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Pozwala sądowi na odstąpienie od obciążania strony przegrywającej kosztami procesu w wypadkach szczególnie uzasadnionych, kierując się zasadą słuszności i biorąc pod uwagę całokształt okoliczności sprawy, w tym stan majątkowy i sytuację życiową strony.
Pomocnicze
k.p.c. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Statutuje zasadę odpowiedzialności za wynik procesu, zgodnie z którą strona przegrywająca zobowiązana jest zwrócić przeciwnikowi koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony.
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje możliwość zmiany zaskarżonego orzeczenia przez sąd drugiej instancji.
k.p.c. art. 397 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje postępowanie w przedmiocie zażalenia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Trudna sytuacja materialna i życiowa pozwanej uzasadnia zastosowanie art. 102 kpc.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 102 § 1 kpc przez błędną wykładnię. • Naruszenie art. 98 § 1 kpc przez niezastosowanie.
Godne uwagi sformułowania
art. 102 kpc urzeczywistniający zasadę słuszności, jako wyjątkowy nie konkretyzuje „wypadków szczególnie uzasadnionych” toteż ich kwalifikacja należy do Sądu, który winien mieć na względzie całokształt okoliczności konkretnej sprawy i zasady współżycia społecznego. • Do kręgu okoliczności branych pod uwagę przez sąd przy ocenie przesłanek z art.102 k.p.c. należą zarówno fakty związane z samym przebiegiem procesu, jak i będące na „zewnątrz” procesu zwłaszcza dotyczące stanu majątkowego i sytuacji życiowej strony.
Skład orzekający
Danuta Pacześniowska
przewodniczący-sprawozdawca
Aleksandra Janas
członek
Lucyna Morys - Magiera
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie stosowania art. 102 kpc w przypadku trudnej sytuacji materialnej i życiowej strony przegrywającej proces."
Ograniczenia: Każda sprawa jest indywidualna, a zastosowanie art. 102 kpc zależy od oceny całokształtu okoliczności przez sąd.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa ilustruje praktyczne zastosowanie zasady słuszności w prawie cywilnym, pokazując, jak sąd może odstąpić od rygorystycznego stosowania przepisów o kosztach w sytuacjach wyjątkowych, co jest interesujące dla prawników praktyków.
“Czy trudna sytuacja życiowa zwalnia z kosztów procesu? Sąd Okręgowy wyjaśnia zastosowanie art. 102 kpc.”
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.