III CZ 208/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał zażalenie J.M. na postanowienie Sądu Okręgowego w Zielonej Górze, które uchyliło postanowienie Sądu Rejonowego w Nowej Soli dotyczące działu spadku po S.M. i zniesienia współwłasności. Sąd Okręgowy uznał, że Sąd Rejonowy nie rozpoznał istoty sprawy, ponieważ nie ustalił składników majątku wspólnego spadkodawcy i jego małżonki D.M. oraz ich udziałów w tym majątku, co jest konieczne w sytuacji, gdy w skład spadku wchodzi udział w majątku objętym wspólnością małżeńską. Sąd Najwyższy, powołując się na swoje orzecznictwo, podkreślił, że zażalenie na orzeczenie kasatoryjne ma charakter formalny i powinno sprawdzać jedynie, czy przyczyna uchylenia wskazana przez sąd drugiej instancji jest uzasadniona. W niniejszej sprawie Sąd Rejonowy nie poczynił kluczowych ustaleń faktycznych dotyczących majątku wspólnego, co uzasadniało uchylenie jego postanowienia przez Sąd Okręgowy. Sąd Najwyższy oddalił zażalenie, pozostawiając rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego do orzeczenia kończącego postępowanie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie konieczności połączenia w jednym postępowaniu działu spadku z podziałem majątku wspólnego, gdy w skład spadku wchodzi udział w majątku objętym wspólnością małżeńską, oraz zakres kontroli Sądu Najwyższego nad orzeczeniami kasatoryjnymi.
Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z nierozpoznaniem istoty sprawy przez sąd niższej instancji.
Zagadnienia prawne (2)
Czy sąd drugiej instancji prawidłowo uchylił postanowienie sądu pierwszej instancji o dziale spadku i zniesieniu współwłasności z powodu nierozpoznania istoty sprawy, gdy w skład spadku wchodzi udział w majątku objętym wspólnością małżeńską?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd drugiej instancji prawidłowo uchylił postanowienie sądu pierwszej instancji, ponieważ sąd ten nie rozpoznał istoty sprawy, nie dokonując ustaleń dotyczących składników majątku wspólnego spadkodawcy i jego małżonki oraz ich udziałów.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że w przypadku, gdy w skład spadku wchodzi udział w majątku wspólnym, konieczne jest połączenie w jednym postępowaniu działu spadku z podziałem majątku wspólnego. Sąd pierwszej instancji zaniechał poczynienia kluczowych ustaleń faktycznych w tym zakresie, co stanowiło nierozpoznanie istoty sprawy.
Jaki jest zakres kontroli Sądu Najwyższego nad orzeczeniem kasatoryjnym sądu drugiej instancji w postępowaniu zażaleniowym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Kontrola Sądu Najwyższego ma charakter formalny i ogranicza się do sprawdzenia, czy orzeczenie kasatoryjne zostało prawidłowo oparte na przesłankach z art. 386 § 2 lub 4 k.p.c., a nie do oceny merytorycznego stanowiska sądu drugiej instancji.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy jednolicie przyjmuje, że zażalenie na orzeczenie kasatoryjne służy jedynie kontroli formalnej jego podstaw, a nie ocenie merytorycznej rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. M. | osoba_fizyczna | uczestniczka postępowania (wnosząca zażalenie) |
| Z. M. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| M. M. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| K. M. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| A. W. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| P. M. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| D. M. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| S.M. | osoba_fizyczna | spadkodawca |
Przepisy (12)
Główne
k.p.c. art. 386 § § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Nierozpoznanie istoty sprawy jako podstawa uchylenia orzeczenia przez sąd drugiej instancji.
k.p.c. art. 398 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Oddalenie zażalenia przez Sąd Najwyższy.
k.p.c. art. 689
Kodeks postępowania cywilnego
Możliwość połączenia w jednym postępowaniu sprawy o dział spadku ze sprawą o zniesienie współwłasności i sprawą o podział majątku wspólnego.
k.p.c. art. 684
Kodeks postępowania cywilnego
Konieczność ustalenia składu i wartości dzielonego spadku.
Pomocnicze
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 394 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 394 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 394 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398 § 21
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 55 § 3
Kodeks cywilny
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd Okręgowy prawidłowo zastosował art. 386 § 4 k.p.c. poprzez uchylenie postanowienia Sądu Rejonowego z powodu nierozpoznania istoty sprawy. • W przypadku, gdy w skład spadku wchodzi udział w majątku wspólnym, konieczne jest połączenie w jednym postępowaniu działu spadku z podziałem majątku wspólnego. • Sąd Najwyższy ogranicza się do formalnej kontroli orzeczenia kasatoryjnego sądu drugiej instancji.
Odrzucone argumenty
Zażalenie J.M. zarzucające Sądowi Okręgowemu naruszenie art. 386 § 4 k.p.c. w związku z art. 13 § 2 k.p.c.
Godne uwagi sformułowania
zażalenie przewidziane w art. 394¹ § 1¹ k.p.c. ma na celu jedynie skontrolowanie przez Sąd Najwyższy, czy orzeczenie kasatoryjne sądu drugiej instancji [...] zostało prawidłowo oparte na jednej z przesłanek przewidzianych w art. 386 § 2 lub 4 k.p.c. • nierozpoznanie istoty sprawy [...] jest wadliwością rozstrzygnięcia polegającą na wydaniu przez sąd pierwszej instancji orzeczenia, które nie odnosi się do tego, co było przedmiotem sprawy, bądź zaniechaniu zbadania przez ten sąd materialnej podstawy żądania albo merytorycznych zarzutów stron z powodu bezpodstawnego przyjęcia, że istnieje przesłanka materialnoprawna lub procesowa unicestwiająca roszczenie • art. 689 k.p.c. zezwala na połączenie w jednym postępowaniu sprawy o dział spadku ze sprawą o zniesienie współwłasności i sprawą o podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej małżeńskiej.
Skład orzekający
Grzegorz Misiurek
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie konieczności połączenia w jednym postępowaniu działu spadku z podziałem majątku wspólnego, gdy w skład spadku wchodzi udział w majątku objętym wspólnością małżeńską, oraz zakres kontroli Sądu Najwyższego nad orzeczeniami kasatoryjnymi."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z nierozpoznaniem istoty sprawy przez sąd niższej instancji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy złożonych kwestii działu spadku i podziału majątku wspólnego, co jest częstym problemem prawnym. Wyjaśnia również ważną zasadę procesową dotyczącą kontroli orzeczeń kasatoryjnych przez Sąd Najwyższy.
“Dział spadku a majątek wspólny: Sąd Najwyższy wyjaśnia, jak połączyć postępowania.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.