III CSKP 62/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSpółka C. sp. z o.o. wniosła pozew o zapłatę 720 300 zł od Gminy Miejskiej K. tytułem kosztów budowy drogi publicznej, która była niezbędna do realizacji inwestycji niedrogowej spółki. Spółka argumentowała, że została zmuszona do poniesienia tych kosztów w wyniku wykorzystania przez gminę jej uprawnień administracyjnych. Sądy niższych instancji oddaliły powództwo, uznając umowy zawarte między stronami za ważne. Sąd Apelacyjny oddalił apelację spółki. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną spółki, uchylił zaskarżony wyrok. Kluczowe znaczenie miały przepisy art. 16 ustawy o drogach publicznych, które regulują zasady budowy lub przebudowy dróg publicznych spowodowanej inwestycją niedrogową. Sąd Najwyższy podkreślił, że obowiązek nałożony na inwestora inwestycji niedrogowej nie może być ciężarem niepozostającym w odpowiedniej proporcji do przyczyny oraz celu realizacji zobowiązania, a tym samym niedopuszczalne jest przerzucanie na inwestora kosztów budowy drogi publicznej w zakresie wykraczającym poza to, co spowodowało konieczność zawarcia takiej umowy. Sąd uznał, że umowa, na mocy której inwestor inwestycji niedrogowej został obciążony kosztami budowy drogi publicznej w zakresie większym niż wynika to z obciążenia drogi ruchem spowodowanym inwestycją niedrogową, może być nieważna.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 16 ustawy o drogach publicznych w kontekście umów z inwestorami inwestycji niedrogowych oraz zasady swobody umów w prawie cywilnym.
Dotyczy specyficznej sytuacji budowy dróg publicznych w związku z inwestycjami niedrogowymi i możliwości obciążania inwestorów kosztami.
Zagadnienia prawne (2)
Czy umowa zawarta pomiędzy zarządcą drogi a inwestorem inwestycji niedrogowej, na mocy której inwestor zostaje obciążony kosztami budowy drogi publicznej w zakresie wykraczającym poza uzasadniony interes gminy, jest ważna?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, taka umowa może być nieważna, jeśli narusza art. 16 ustawy o drogach publicznych lub zasady współżycia społecznego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że art. 16 ustawy o drogach publicznych nie pozwala na przerzucanie na inwestora inwestycji niedrogowej kosztów budowy drogi publicznej w zakresie wykraczającym poza to, co spowodowało konieczność zawarcia takiej umowy. Obowiązek ten nie może być ciężarem niepozostającym w odpowiedniej proporcji do przyczyny i celu realizacji zobowiązania.
Czy wykorzystanie przez zarządcę drogi swoich uprawnień administracyjnych do narzucenia inwestorowi inwestycji niedrogowej obowiązku realizacji drogi publicznej w zakresie dalece wykraczającym poza obowiązek wynikający z art. 16 u.d.p. stanowi naruszenie zasad współżycia społecznego?
Odpowiedź sądu
Strona skarżąca nie wykazała, w jaki sposób doszło do rażącej niesprawiedliwości lub wykorzystania władczej pozycji pozwanej gminy, co uzasadniałoby ocenę sprzeczności z zasadami współżycia społecznego (art. 58 § 2 k.c.).
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że strona powodowa nie wykazała przesłanek do uznania umów za nieważne z powodu sprzeczności z zasadami współżycia społecznego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| C. sp. z o.o. w W. | spółka | powód |
| Gmina Miejska K. - Zarząd Infrastruktury Komunalnej i Transportu w K. | instytucja | pozwany |
Przepisy (8)
Główne
u.d.p. art. 16
Ustawa o drogach publicznych
Budowa lub przebudowa dróg publicznych spowodowana inwestycją niedrogową należy do inwestora tego przedsięwzięcia. Szczegółowe warunki określa umowa między zarządcą drogi a inwestorem. Obowiązek nałożony na inwestora nie może być ciężarem niepozostającym w odpowiedniej proporcji do przyczyny oraz celu realizacji zobowiązania.
Pomocnicze
k.c. art. 353¹
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów, która nie może być wykorzystana do narzucania ciężarów nieproporcjonalnych do celu zobowiązania.
k.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
Nieważność czynności prawnej sprzecznej z ustawą.
k.c. art. 58 § § 2
Kodeks cywilny
Nieważność czynności prawnej sprzecznej z zasadami współżycia społecznego.
u.d.p. art. 3 § ust. 1-3
Ustawa o drogach publicznych
Budowa lub przebudowa dróg publicznych stanowi zadanie publiczne i nie może być przerzucana na podmioty prywatne.
Ustawa o finansowaniu infrastruktury transportu lądowego art. 3 § ust. 5
Budowa, przebudowa, remont, utrzymanie i ochrona dróg publicznych mogą być realizowane przy udziale środków osób fizycznych i prawnych, w tym w ramach partnerstwa publiczno-prywatnego.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Bezprawne wzbogacenie.
k.c. art. 410 § § 2
Kodeks cywilny
Świadczenie nienależne.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 16 ustawy o drogach publicznych poprzez obciążenie inwestora inwestycji niedrogowej kosztami budowy drogi publicznej w zakresie wykraczającym poza uzasadniony interes gminy. • Naruszenie art. 58 k.c. w zw. z art. 16 u.d.p. poprzez błędne przyjęcie, że umowy nie są nieważne z uwagi na sprzeczność z ustawą. • Naruszenie art. 58 § 2 k.c. poprzez błędne uznanie, że wykorzystanie uprawnień administracyjnych do narzucenia obowiązku realizacji drogi publicznej nie stanowi naruszenia zasad współżycia społecznego.
Odrzucone argumenty
Argumenty dotyczące naruszenia zasad współżycia społecznego (art. 58 § 2 k.c.) nie zostały wystarczająco wykazane przez stronę skarżącą.
Godne uwagi sformułowania
obowiązek taki nie może być w świetle ustawy nałożony także na podmiot, który pozostaje w ekonomicznych relacjach z inwestorem • obowiązek nałożony na inwestora na mocy umowy zawartej na podstawie art. 16 u.d.p. nie może mieć charakteru ciężaru nie pozostającego w odpowiedniej proporcji do przyczyny oraz celu realizacji zobowiązania do budowy bądź przebudowy drogi publicznej • niedopuszczalne jest przerzucanie na inwestora inwestycji niedrogowej ciężaru w tym kosztów, budowy lub przebudowy drogi publicznej w zakresie wykraczającym poza to, co spowodowało konieczność zawarcia takiej umowy • Kompetencje publicznoprawne, a zatem także obowiązki o takim charakterze, zasadniczo nie mogą stanowić przedmiotu zobowiązań cywilnoprawnych.
Skład orzekający
Tomasz Szanciło
przewodniczący
Jacek Grela
członek
Kamil Zaradkiewicz
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 16 ustawy o drogach publicznych w kontekście umów z inwestorami inwestycji niedrogowych oraz zasady swobody umów w prawie cywilnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji budowy dróg publicznych w związku z inwestycjami niedrogowymi i możliwości obciążania inwestorów kosztami.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia relacji między sektorem publicznym a prywatnym w kontekście inwestycji infrastrukturalnych i potencjalnego nadużywania pozycji przez samorządy.
“Czy gmina może zmusić inwestora do budowy drogi? Sąd Najwyższy wyjaśnia granice prawa.”
Dane finansowe
WPS: 720 300 PLN
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.