III CSK 21/09
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną uczestnika postępowania w sprawie o dział spadku po Irenie i Marianie S. Sąd Rejonowy w postanowieniu wstępnym uznał żądanie podziału budynku mieszkalnego za usprawiedliwione w zasadzie i upoważnił wnioskodawcę do wykonania prac adaptacyjnych. Sąd Okręgowy oddalił apelację uczestnika, przychylając się do poglądu o dopuszczalności wydania postanowienia wstępnego w postępowaniu nieprocesowym na podstawie art. 318 § 1 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. Sąd Najwyższy uznał jednak, że w sprawie o dział spadku nie jest spełniony warunek wydania postanowienia wstępnego na podstawie art. 318 § 1 k.p.c., gdyż nie dotyczy ono sporności wysokości żądania. Ponadto, przepisy art. 685 k.p.c. i art. 11 ust. 2 ustawy o własności lokali wyłączają możliwość wydania postanowienia wstępnego określającego sposób dokonania działu spadku w sytuacji, gdy nie chodzi o ustanowienie odrębnej własności lokali. Sąd Najwyższy podkreślił, że postanowienie wstępne w sprawie o dział spadku może dotyczyć jedynie sporów o uprawnienie do żądania działu lub sporów, czy dany przedmiot należy do spadku. W związku z tym, zaskarżone postanowienie zostało uchylone.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie granic dopuszczalności postanowień wstępnych w postępowaniu nieprocesowym, w szczególności w sprawach o dział spadku.
Dotyczy specyfiki postępowania o dział spadku i stosowania przepisów o własności lokali.
Zagadnienia prawne (3)
Czy w postępowaniu nieprocesowym o dział spadku dopuszczalne jest wydanie postanowienia wstępnego określającego sposób dokonania działu spadku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w postępowaniu nieprocesowym o dział spadku nie jest dopuszczalne wydanie postanowienia wstępnego określającego sposób dokonania działu spadku.
Uzasadnienie
Przepisy art. 685 k.p.c. i art. 11 ust. 2 ustawy o własności lokali wyłączają możliwość wydania postanowienia wstępnego określającego sposób dokonania działu spadku, chyba że przedmiotem żądania jest ustanowienie odrębnej własności lokalu. Postanowienie wstępne w sprawie o dział spadku może dotyczyć jedynie sporów o uprawnienie do żądania działu lub sporów, czy dany przedmiot należy do spadku.
Czy przepis art. 11 ust. 2 ustawy o własności lokali może być stosowany przez analogię w sprawach o dział spadku, gdy sąd dokonuje podziału nieruchomości w inny sposób niż przez wyodrębnienie własności lokali?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepis art. 11 ust. 2 ustawy o własności lokali nie może być stosowany przez analogię w sprawach o dział spadku, gdy sąd dokonuje podziału nieruchomości w inny sposób niż przez wyodrębnienie własności lokali.
Uzasadnienie
Instytucja przewidziana w art. 11 ust. 2 u.w.l. jest samodzielna i dotyczy specyfiki ustanowienia odrębnej własności lokali, dlatego może mieć zastosowanie jedynie w sprawach, gdzie przedmiotem żądania jest ustanowienie odrębnej własności lokalu.
Czy dopuszczalne jest wydanie postanowienia wstępnego na podstawie art. 318 § 1 k.p.c. w postępowaniu nieprocesowym o dział spadku?
Odpowiedź sądu
Tak, ale tylko w warunkach odpowiadających wyrokowi wstępnemu, tj. jeżeli przedmiotem postępowania jest zasądzenie świadczenia lub ustalenie, a dochodzone świadczenie jest sporne tak co do zasady, jak i co do wysokości. W sprawie o dział spadku nie jest spełniony warunek wydania postanowienia wstępnego na podstawie art. 318 § 1 k.p.c. w postaci sporności wysokości żądania.
Uzasadnienie
Pojęcie 'zasada roszczenia' oznacza konkretne prawo lub stosunek prawny, a nie pogląd prawny lub faktyczny. W sprawie o dział spadku nie zachodzi sporność co do zasady żądania działu, a jedynie co do sposobu jego dokonania, co nie jest objęte zakresem art. 318 § 1 k.p.c. w kontekście postanowień wstępnych w postępowaniu nieprocesowym.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Adam S. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Krzysztof S. | osoba_fizyczna | uczestnik |
Przepisy (8)
Główne
k.p.c. art. 685
Kodeks postępowania cywilnego
Dopuszcza wydanie w sprawie o dział spadku postanowienia wstępnego rozstrzygającego spór o uprawnienie do żądania działu spadku oraz postanowienia wstępnego rozstrzygającego spór między współspadkobiercami, czy dany przedmiot należy do spadku. Wyłącza wydanie postanowienia wstępnego określającego sposób dokonania działu spadku.
u.w.l. art. 11 § ust. 2
Ustawa o własności lokali
Uzupełnia regulację art. 685 k.p.c., poszerzając możliwość wydania postanowienia wstępnego o przypadek, w którym budynek spełnia warunki techniczne do nadania lokalom cechy samodzielności, z upoważnieniem do wykonania prac adaptacyjnych. Może mieć zastosowanie jedynie w sprawach o dział spadku, gdy przedmiotem żądania jest ustanowienie odrębnej własności lokalu.
k.p.c. art. 39815 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna orzeczenia Sądu Najwyższego o uchyleniu zaskarżonego postanowienia i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania.
Pomocnicze
k.p.c. art. 318 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dopuszczalność wydania wyroku wstępnego, który może być stosowany w postępowaniu nieprocesowym w warunkach odpowiadających wyrokowi wstępnemu, gdy przedmiotem jest zasądzenie świadczenia lub ustalenie, a dochodzone świadczenie jest sporne tak co do zasady, jak i co do wysokości.
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów o procesie do postępowań nieprocesowych.
k.c. art. 211
Kodeks cywilny
Podział rzeczy.
k.c. art. 212
Kodeks cywilny
Przyznanie rzeczy na własność.
k.p.c. art. 316 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd wydaje orzeczenie, biorąc za podstawę stan rzeczy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak dopuszczalności wydania postanowienia wstępnego określającego sposób dokonania działu spadku w postępowaniu nieprocesowym. • Niewłaściwe zastosowanie art. 318 § 1 k.p.c. w sprawie o dział spadku. • Niewłaściwe stosowanie przez analogię art. 11 ust. 2 u.w.l. w sprawach o dział spadku, gdy nie chodzi o ustanowienie odrębnej własności lokali.
Odrzucone argumenty
Dopuszczalność wydania postanowienia wstępnego określającego sposób podziału majątku spadkowego na podstawie art. 318 § 1 k.p.c. • Dopuszczalność stosowania przez analogię art. 11 ust. 2 u.w.l. w sprawach o dział spadku.
Godne uwagi sformułowania
W sprawie o dział spadku nie jest dopuszczalne wydanie postanowienia wstępnego określającego sposób dokonania działu spadku. • Sąd Najwyższy w obecnym składzie podziela pogląd dopuszczający wydanie postanowienia wstępnego w postępowaniu nieprocesowym także w innych niż wymienione uprzednio sprawach lub w tych samych sprawach, lecz w innej sytuacji, w której zachodziła możliwość i celowość orzeczenia wstępnego „co do samej zasady". • Artykuł 685 k.p.c. dopuszcza wydanie w sprawie o dział spadku postanowienia wstępnego rozstrzygającego spór o uprawienie do żądania działu spadku oraz postanowienia wstępnego rozstrzygającego spór miedzy współspadkobiercami, czy dany przedmiot należy do spadku. • Nie jest trafny pogląd Sądu Okręgowego dopuszczający możliwość stosowania przez analogię w sprawach o dział spadku przepisu art. 11 ust. 2 u.w.l. także w sytuacji, w której sąd dokonuje podziału nieruchomości w inny sposób niż przez wyodrębnienie własności lokali.
Skład orzekający
Dariusz Zawistowski
przewodniczący
Iwona Koper
sprawozdawca
Zbigniew Kwaśniewski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie granic dopuszczalności postanowień wstępnych w postępowaniu nieprocesowym, w szczególności w sprawach o dział spadku."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowania o dział spadku i stosowania przepisów o własności lokali.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie precyzuje ważne kwestie proceduralne dotyczące działu spadku, co jest kluczowe dla praktyków prawa cywilnego. Wyjaśnia, kiedy sąd może wydać postanowienie wstępne, a kiedy nie.
“Dział spadku: Kiedy sąd może wydać postanowienie wstępne, a kiedy nie? Wyjaśnia Sąd Najwyższy.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.