Orzeczenie · 2026-04-14

III CO 349/26Odmowa przekazania sprawy sędziemu jako stronie

Sąd
Sąd Najwyższy
Miejsce
Warszawa
Data
2026-04-14
SNCywilnepostępowanie cywilneWysokanajwyższy
wyłączenie sędziegosąd najwyższysąd okręgowyiudex inhabilisdobro wymiaru sprawiedliwościkpc

Sąd Okręgowy w Łodzi wystąpił do Sądu Najwyższego z wnioskiem o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 441 k.p.c., uzasadniając to dobrem wymiaru sprawiedliwości. Powodem wniosku było to, że pozwaną w sprawie jest sędzia Sądu Okręgowego w Łodzi. Sąd Najwyższy, powołując się na swoje orzecznictwo, wyjaśnił, że wyłączenie sędziego z mocy ustawy (iudex inhabilis) na podstawie art. 48 § 1 pkt 1 k.p.c. jest niezależne od tego, czy sędzia został wylosowany do prowadzenia sprawy. W takiej sytuacji aktualizują się przesłanki z art. 481 k.p.c., który nakazuje sądowi przełożonemu wyznaczyć inny sąd równorzędny do rozpoznania sprawy, jeśli stroną jest sędzia sądu właściwego miejscowo i rzeczowo. Sąd Najwyższy podkreślił, że ten tryb ma pierwszeństwo przed ogólnym trybem przekazania sprawy z art. 441 k.p.c. W związku z tym, Sąd Najwyższy odmówił przekazania sprawy do rozpoznania sądowi równorzędnemu.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Uzasadnienie właściwego trybu postępowania w sytuacji, gdy stroną postępowania jest sędzia sądu właściwego do rozpoznania sprawy.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji wyłączenia sędziego z mocy ustawy.

Zagadnienia prawne (1)

Czy wniosek o przekazanie sprawy do sądu równorzędnego na podstawie art. 441 k.p.c. jest właściwym trybem, gdy stroną postępowania jest sędzia sądu właściwego do rozpoznania sprawy?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, właściwym trybem jest wyłączenie sędziego z mocy ustawy (iudex inhabilis) na podstawie art. 48 § 1 pkt 1 k.p.c. i art. 481 k.p.c., który ma pierwszeństwo przed trybem z art. 441 k.p.c.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wskazał, że wyłączenie sędziego z mocy ustawy jest niezależne od losowania i aktualizuje przesłanki z art. 481 k.p.c., który nakazuje sądowi przełożonemu wyznaczyć inny sąd równorzędny. Ten tryb ma pierwszeństwo przed ogólnym trybem przekazania sprawy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja
Odmowa przekazania sprawy do sądu równorzędnego

Strony

NazwaTypRola
J.T.osoba_fizycznapowód
A.T.osoba_fizycznapozwana

Przepisy (3)

Główne

k.p.c. art. 48 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania cywilnego

Wyłączenie sędziego z mocy samej ustawy (iudex inhabilis).

k.p.c. art. 481

Kodeks postępowania cywilnego

Jeśli stroną w sprawie jest sędzia sądu właściwego miejscowo i rzeczowo do jej rozpoznania, sąd nad nim przełożony wyznacza do jej rozpoznania inny sąd równorzędny.

Pomocnicze

k.p.c. art. 441

Kodeks postępowania cywilnego

Tryb przekazania sprawy do sądu równorzędnego z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości, który ma pierwszeństwo przed trybem z art. 481 k.p.c.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wyłączenie sędziego z mocy ustawy (iudex inhabilis) na podstawie art. 48 § 1 pkt 1 k.p.c. jest niezależne od losowania i ma pierwszeństwo przed trybem z art. 441 k.p.c.

Odrzucone argumenty

Wniosek o przekazanie sprawy do sądu równorzędnego na podstawie art. 441 k.p.c. jest właściwym trybem, gdy stroną jest sędzia sądu właściwego.

Godne uwagi sformułowania

wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy z mocy samej ustawy stosownie do art. 48 § 1 pkt 1 k.p.c. i związany z nim status iudex inhabilis jest niezależny od tego, czy został on wylosowany do jej rozpoznania • Aktualizują się wówczas przesłanki z art. 481 k.p.c., który należy interpretować w ten sposób, że jeśli stroną w konkretnej sprawie jest określony sędzia sądu właściwego miejscowo i rzeczowo do jej rozpoznania, to na wniosek tego sądu sąd nad nim przełożony wyznacza do jej rozpoznania inny sąd równorzędny. • Tryb ten ma pierwszeństwo względem trybu przewidzianego w art. 441 k.p.c.

Skład orzekający

Agnieszka Piotrowska

przewodniczący-sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie właściwego trybu postępowania w sytuacji, gdy stroną postępowania jest sędzia sądu właściwego do rozpoznania sprawy."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wyłączenia sędziego z mocy ustawy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje ciekawy przypadek konfliktu jurysdykcyjnego i precyzyjną wykładnię przepisów proceduralnych dotyczących wyłączenia sędziego, co jest istotne dla praktyków prawa.

“Sędzia pozwanym? Sąd Najwyższy wyjaśnia, jak rozstrzygnąć taki spór.”

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane przepisy

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst