III CKN 898/00Uchylenie postanowienia o uznaniu za zmarłego wznowienie postępowania
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku o uchylenie prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego z 1980 r. o uznaniu Leona R. za zmarłego. Wnioskodawcy, Stefania F. i Michael R., wykazali, że Leon R. żył w chwili wydania postanowienia, a zmarł dopiero w 1968 r., co zostało potwierdzone aktem zgonu. Sądy niższych instancji oddaliły wniosek, argumentując, że uchylenie postanowienia o uznaniu za zmarłego jest możliwe tylko wtedy, gdy jednocześnie stwierdza się zgon, co z kolei wymaga braku sporządzonego aktu zgonu. Sąd Najwyższy, rozpoznając kasację wnioskodawców, zważył, że przepis art. 542 § 2 k.p.c. dopuszcza uchylenie postanowienia o uznaniu za zmarłego tylko wtedy, gdy równocześnie stwierdza się zgon, co jest możliwe tylko przy braku aktu zgonu. Ponieważ akt zgonu Leona R. został sporządzony, nie było podstaw do stwierdzenia zgonu w tym trybie. Sąd Najwyższy odrzucił argumentację skarżących o luce prawnej, wskazując, że akty stanu cywilnego są wyłącznym dowodem zdarzeń i ich niezgodność z prawdą można udowodnić tylko w postępowaniu sądowym. Podkreślono, że w sytuacji, gdy przepisy nie przewidują innego trybu, właściwą drogą do uchylenia lub zmiany orzeczenia o uznaniu za zmarłego jest skarga o wznowienie postępowania na zasadach ogólnych. W konsekwencji, Sąd Najwyższy oddalił kasację jako bezzasadną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaOkreślenie właściwego trybu postępowania w przypadku, gdy po prawomocnym uznaniu za zmarłego okazuje się, że osoba żyła, a następnie zmarła i sporządzono akt zgonu.
Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z uznaniem za zmarłego i późniejszym ujawnieniem faktu życia oraz sporządzeniem aktu zgonu.
Zagadnienia prawne (2)
Czy w sytuacji, gdy osoba uznana prawomocnym postanowieniem za zmarłą żyła w chwili orzekania, a następnie zmarła i sporządzono akt zgonu, można domagać się uchylenia postanowienia o uznaniu za zmarłego na innej drodze niż skarga o wznowienie postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zainteresowany może domagać się uchylenia tego postanowienia tylko w drodze skargi o wznowienie postępowania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że przepis art. 542 § 2 k.p.c. dopuszcza uchylenie postanowienia o uznaniu za zmarłego tylko wtedy, gdy równocześnie stwierdza się zgon, co jest możliwe tylko przy braku aktu zgonu. W sytuacji, gdy akt zgonu został sporządzony, nie ma podstaw do stwierdzenia zgonu w tym trybie, a jedyną drogą do podważenia postanowienia jest skarga o wznowienie postępowania.
Czy przepis art. 542 zdanie drugie k.p.c. ma zastosowanie w sytuacji, gdy osoba uznana za zmarłą żyła w chwili orzekania, a następnie zmarła i sporządzono akt zgonu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepis art. 542 zdanie drugie k.p.c. nie ma zastosowania w tej sytuacji.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że sformułowanie 'tylko wówczas, gdy [...] równocześnie stwierdza zgon' jednoznacznie wyklucza inne sytuacje niż te, w których akt zgonu nie został sporządzony. W przypadku istnienia aktu zgonu, zastosowanie znajduje skarga o wznowienie postępowania.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Stefania F. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Michael R. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Gmina Miasta K. | instytucja | uczestnik |
| Leon R. | osoba_fizyczna | osoba uznana za zmarłą |
Przepisy (11)
Główne
k.p.c. art. 542 § zdanie drugie
Kodeks postępowania cywilnego
Dopuszcza uchylenie postanowienia o uznaniu za zmarłego tylko wówczas, gdy równocześnie stwierdza się zgon, co jest możliwe tylko przy braku aktu zgonu.
k.p.c. art. 524
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do wznowienia postępowania w sytuacji, gdy przepisy nie przewidują innego trybu.
Pr.a.s.c. art. 4
Ustawa - Prawo o aktach stanu cywilnego
Wyłączny dowód zdarzeń z dziedziny praw stanu cywilnego są akty stanu cywilnego.
Pomocnicze
k.p.c. art. 535
Kodeks postępowania cywilnego
Możliwość stwierdzenia zgonu tylko w odniesieniu do osoby, której śmierć jest niewątpliwa, lecz nie sporządzono aktu zgonu.
k.p.c. art. 534
Kodeks postępowania cywilnego
Nawiązanie do sytuacji, gdy orzeczenie o uznaniu za zmarłego stało się prawomocne.
k.p.c. art. 526
Kodeks postępowania cywilnego
Postępowanie w sprawach o uznanie za zmarłego.
k.p.c. art. 533
Kodeks postępowania cywilnego
Postępowanie w sprawach o uznanie za zmarłego.
k.c. art. 29
Kodeks cywilny
Uznanie za zmarłego.
k.c. art. 32
Kodeks cywilny
Uznanie za zmarłego.
Pr.a.s.c. art. 10 § ust. 3
Ustawa - Prawo o aktach stanu cywilnego
Podstawa dla orzeczeń o stwierdzeniu zgonu.
Pr.a.s.c. art. 26
Ustawa - Prawo o aktach stanu cywilnego
Podstawa dla orzeczeń o stwierdzeniu zgonu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
W sytuacji, gdy osoba uznana za zmarłą żyła w chwili orzekania, a następnie zmarła i sporządzono akt zgonu, jedyną drogą do uchylenia postanowienia o uznaniu za zmarłego jest skarga o wznowienie postępowania. • Przepis art. 542 § 2 k.p.c. nie ma zastosowania, gdy akt zgonu został sporządzony.
Odrzucone argumenty
Sąd powinien uchylić postanowienie o uznaniu za zmarłego, mimo istnienia aktu zgonu, na podstawie art. 542 § 2 k.p.c. • Istnieje luka prawna w przepisach art. 526-543 k.p.c. uniemożliwiająca rozwiązanie sytuacji.
Godne uwagi sformułowania
Jeżeli zostanie wykazane, że osoba uznana prawomocnym postanowieniem za zmarłą żyła w chwili orzekania przez sąd, a następnie zmarła i akt zgonu został sporządzony, zainteresowany może domagać się uchylenia tego postanowienia tylko w drodze skargi o wznowienie postępowania; przepis art. 542 zdanie drugie k.p.c. nie ma w tej sytuacji zastosowania. • Okolicznik 'tylko wówczas' oznacza jednoznaczne wykluczenie jakichkolwiek innych sytuacji, toteż próba odmiennej interpretacji prowadziłaby wprost do wyników wykładni contra legem.
Skład orzekający
Jacek Gudowski
przewodniczący, sprawozdawca
Teresa Bielska-Sobkowicz
członek
Marian Kocon
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Określenie właściwego trybu postępowania w przypadku, gdy po prawomocnym uznaniu za zmarłego okazuje się, że osoba żyła, a następnie zmarła i sporządzono akt zgonu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z uznaniem za zmarłego i późniejszym ujawnieniem faktu życia oraz sporządzeniem aktu zgonu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy nietypowej sytuacji procesowej związanej z uznaniem za zmarłego i późniejszym ujawnieniem faktów, co wymaga precyzyjnej interpretacji przepisów k.p.c. i może być interesujące dla prawników zajmujących się prawem cywilnym i rodzinnym.
“Żył, choć uznano go za zmarłego. Jak uchylić błędne postanowienie sądu?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.