Orzeczenie · 2014-11-26

III CA 549/14Oddalenie apelacji brak legitymacji w sprawie spadkowej

Sąd
Sąd Okręgowy w Nowym Sączu
Miejsce
Nowy Sącz
Data
2014-11-26
SAOSCywilnespadkiŚredniaokręgowy
spadektestamentpostanowieniesąd okręgowysąd rejonowyapelacjalegitymacja czynnawierzytelnośćinteres prawny

Sprawa dotyczyła wniosku o zmianę prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po W. K. Wnioskodawczyni E. P. (1) domagała się stwierdzenia, że spadek nabył w całości A. T. (1) na podstawie testamentu własnoręcznego z 17 kwietnia 2004 r. Sąd Rejonowy w Muszynie oddalił ten wniosek, uznając, że wnioskodawczyni nie posiada legitymacji czynnej do jego złożenia. Sąd Rejonowy ustalił, że pierwotne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po W. K. z 30 września 2005 r. (sygn. akt I Ns 139/05) uprawomocniło się 22 października 2005 r. i stwierdzało nabycie spadku przez A. T. (1) i E. W. po połowie na podstawie testamentu notarialnego z 23 października 2003 r. Wnioskodawczyni E. P. (1) nie uczestniczyła w tamtym postępowaniu. Sąd Rejonowy uzasadnił oddalenie wniosku brakiem wykazania przez wnioskodawczynię, że jest wierzycielem A. T. (1), co dawałoby jej status osoby zainteresowanej w rozumieniu art. 679 § 2 kpc. Apelacje od tego postanowienia złożyli wnioskodawczyni oraz uczestnik A. T. (1). Sąd Okręgowy w Nowym Sączu oddalił obie apelacje, uznając postanowienie Sądu Rejonowego za prawidłowe. Sąd Okręgowy podkreślił, że kluczową kwestią była legitymacja czynna wnioskodawczyni, która nie została wykazana. Wnioskodawczyni nie przedłożyła żadnych dokumentów potwierdzających istnienie pożyczki od niej na rzecz A. T. (1), mimo że korzystała z pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Sąd Okręgowy uznał, że brak jest obiektywnego, realnego i skonkretyzowanego interesu prawnego po stronie wnioskodawczyni do uczestniczenia w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku. Pozostałe zarzuty apelacji uznano za chybione, w tym zarzut dotyczący niewykonania czynności zmierzających do wyjaśnienia wniosków opinii biegłych oraz zarzut braku zawiadomienia prokuratury o możliwości popełnienia przestępstwa.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Średnia
Do czego można powołać

Ustalenie kręgu osób "zainteresowanych" w postępowaniu o zmianę postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, w szczególności wierzycieli spadkobierców, oraz wymogów dowodowych w zakresie wykazania takiej wierzytelności.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji braku wykazania wierzytelności i interesu prawnego przez wnioskodawcę w postępowaniu spadkowym.

Zagadnienia prawne (2)

Czy wnioskodawczyni, która twierdzi, że jest wierzycielem jednego ze spadkobierców, posiada legitymację czynną do złożenia wniosku o zmianę prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, wnioskodawczyni nie wykazała, aby posiadała status wierzyciela spadkobiercy w sposób obiektywny, realny i skonkretyzowany, co jest warunkiem posiadania legitymacji czynnej w rozumieniu art. 679 § 2 kpc.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że wnioskodawczyni nie przedstawiła żadnych dowodów potwierdzających istnienie wierzytelności wobec spadkobiercy, mimo korzystania z pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Brak obiektywnego interesu prawnego uniemożliwia nadanie jej statusu osoby zainteresowanej.

Czy sąd drugiej instancji powinien dopuścić dowody z dokumentów mających wykazać istnienie wierzytelności wnioskodawczyni wobec uczestnika postępowania na etapie postępowania apelacyjnego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, ponieważ brak legitymacji czynnej wnioskodawczyni był podstawą oddalenia wniosku, a kwestia merytoryczna istnienia wierzytelności nie była rozstrzygana jako podstawa oddalenia.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy uznał, że zarzuty apelacji dotyczące kwestii merytorycznych były nieskuteczne w kontekście braku legitymacji czynnej, która stanowiła podstawę rozstrzygnięcia Sądu Rejonowego. Dopuszczenie nowych dowodów nie zmieniłoby tej podstawy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja
Oddalenie apelacji

Strony

NazwaTypRola
E. P. (1)osoba_fizycznawnioskodawczyni
A. T. (1)osoba_fizycznauczestnik
E. P. (2)osoba_fizycznauczestnik
M. P.osoba_fizycznauczestnik
A. H.osoba_fizycznauczestnik
K. H.osoba_fizycznauczestnik
T. J.osoba_fizycznauczestnik
E. W.osoba_fizycznauczestnik
B. Ł.osoba_fizycznauczestnik
T. K.osoba_fizycznauczestnik
U. K.osoba_fizycznauczestnik
B. P. (1)osoba_fizycznauczestnik
K. G.osoba_fizycznauczestnik

Przepisy (7)

Główne

k.p.c. art. 679 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis ten określa krąg osób uprawnionych do złożenia wniosku o zmianę prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, wskazując na "każdego zainteresowanego". Sąd interpretuje pojęcie "zainteresowanego" przez pryzmat art. 510 § 1 kpc i art. 1025 § 1 kc, co obejmuje również wierzycieli spadkobierców, pod warunkiem wykazania istnienia wierzytelności.

k.p.c. art. 385

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa prawna do oddalenia apelacji.

k.p.c. art. 520 § § 3

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa prawna do orzekania o kosztach postępowania apelacyjnego, gdy apelacja została oddalona.

Pomocnicze

k.p.c. art. 510 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Określa krąg osób, których prawa lub obowiązki mogą być dotknięte przez prawomocne postanowienie sądu w sprawie, co jest pomocne przy interpretacji pojęcia "zainteresowanego" w kontekście art. 679 § 2 kpc.

k.c. art. 1025 § § 1

Kodeks cywilny

Dotyczy stwierdzenia nabycia spadku i jest pomocniczy przy ustalaniu kręgu osób zainteresowanych w postępowaniu spadkowym.

k.p.c. art. 233 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy oceny dowodów przez sąd, zarzut naruszenia tego przepisu był podnoszony w apelacji, ale uznany za nieskuteczny w kontekście braku legitymacji czynnej.

k.p.c. art. 13 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy stosowania przepisów o procesie do postępowań nieprocesowych, w tym postępowania apelacyjnego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak wykazania przez wnioskodawczynię obiektywnego, realnego i skonkretyzowanego interesu prawnego w rozumieniu art. 679 § 2 kpc. • Niewykazanie przez wnioskodawczynię istnienia wierzytelności wobec spadkobiercy A. T. (1). • Niespójność zeznań uczestnika A. T. (1) w zakresie istnienia testamentu z 17 kwietnia 2004 r. w poprzednich postępowaniach.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 510 § 1 kpc przez jego błędne zastosowanie. • Naruszenie art. 679 § 2 kpc przez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że wnioskodawczyni nie posiada legitymacji do wystąpienia z wnioskiem. • Naruszenie art. 233 § 1 kpc przez dowolną ocenę dowodów. • Zaniechanie przez Sąd zawiadomienia prokuratury o możliwości popełnienia przestępstwa. • Niewykonanie przez Sąd czynności zmierzających do wyjaśnienia wniosków opinii biegłych. • Naruszenie art. 229 kpc w zw. z art. 316 § 1 kpc przez nieuwzględnienie przyznania przez uczestnika A. T. (1) faktu zaciągnięcia pożyczki. • Pominięcie ujawnienia wszystkich testamentów spadkodawczyni. • Błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że testament z dnia 17 kwietnia 2004 r. nie istniał w trakcie toczącego się postępowania w sprawie I Ns 139/05. • Naruszenie art. 1025 § 1 kc poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że wnioskodawczyni nie ma interesu prawnego do wszczęcia i prowadzenia postępowania. • Naruszenie art. 720 § 1 kc w zw. z art. 6 kc przez przyjęcie, że wnioskodawczyni nie wykazała istnienia wierzytelności wynikającej z umowy pożyczki.

Godne uwagi sformułowania

brak legitymacji czynnej • każdego zainteresowanego • istnienie rzeczywistego, o charakterze obiektywnym, interesu prawnego • prawo, o którym mowa w tym przepisie, musi być skonkretyzowane i realne, a wpływ na nie wyniku postępowania spadkowego – rzeczywisty • zasady doświadczenia życiowego stoją na przeszkodzie wyprowadzenia takiej konkluzji, gdy wziąć pod uwagę bliskie relacje stron • brak konsekwencji apelującego w zeznaniach

Skład orzekający

Ewa Adamczyk

przewodniczący-sprawozdawca

Urszula Kapustka

członek

Rafał Obrzud

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalenie kręgu osób \"zainteresowanych\" w postępowaniu o zmianę postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, w szczególności wierzycieli spadkobierców, oraz wymogów dowodowych w zakresie wykazania takiej wierzytelności."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku wykazania wierzytelności i interesu prawnego przez wnioskodawcę w postępowaniu spadkowym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje kluczowe znaczenie legitymacji procesowej w postępowaniach spadkowych i wymogi dowodowe przy próbie podważenia prawomocnych orzeczeń. Jest to typowy, ale ważny przykład dla praktyków prawa spadkowego.

Czy możesz podważyć prawomocne postanowienie o spadku? Kluczowa rola legitymacji procesowej.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane przepisy

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst