III CA 3/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWyrokiem z dnia 20 października 2016 roku Sąd Rejonowy w Zgierzu zasądził od J. N. na rzecz A. C. i H. N. kwoty po 7 265,63 zł tytułem zachowku, z odsetkami ustawowymi i za opóźnienie od określonych dat. Na rzecz I. B. i A. N. zasądzono po 3 375 zł. Postępowanie umorzono co do części roszczeń I. B. i A. N., a w pozostałym zakresie powództwo oddalono. J. N. złożył apelację, zarzucając Sądowi Rejonowemu obrazę art. 320 kpc poprzez nierozłożenie zasądzonych kwot na raty, mimo jego trudnej sytuacji życiowej, oraz naruszenie przepisów dotyczących naliczania odsetek, które według niego powinny być liczone od uprawomocnienia się wyroku. Sąd Okręgowy w Łodzi oddalił apelację jako bezzasadną. Sąd uznał, że Sąd Rejonowy prawidłowo ustalił stan faktyczny i zastosował przepisy prawa. Nie stwierdzono przesłanek do rozłożenia zasądzonego świadczenia na raty zgodnie z art. 320 kpc, gdyż pozwany nie wykazał istnienia szczególnie uzasadnionych wypadków, a uwzględnienie jego wniosku mogłoby być krzywdzące dla wierzycieli. Sąd Okręgowy podkreślił, że przy rozpatrywaniu wniosku o rozłożenie świadczenia na raty należy brać pod uwagę interesy obu stron. Zarzut dotyczący naliczania odsetek od daty wcześniejszej niż uprawomocnienie się wyroku również uznano za niezasadny. Sąd Okręgowy przyjął, że odsetki należne są od dnia wymagalności roszczenia, która następuje po wezwaniu dłużnika do spełnienia świadczenia (w tym przypadku od dnia następnego po wezwaniu do zapłaty, tj. 18 maja 2012 roku). Roszczenie o zachowek jest typowym powództwem o zapłatę, a zasądzenie odsetek od daty wyrokowania premiowałoby pozwanego za niewykonanie dobrowolnie obowiązku. Sąd Okręgowy oddalił apelację na podstawie art. 385 kpc i orzekł o kosztach postępowania apelacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja art. 320 kpc w kontekście rozkładania na raty świadczeń z tytułu zachowku, a także zasady naliczania odsetek od roszczeń o zachowek.
Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i oceny sytuacji majątkowej stron. Interpretacja art. 320 kpc jest ugruntowana, ale wymaga analizy indywidualnych okoliczności.
Zagadnienia prawne (2)
Czy istnieją podstawy do rozłożenia zasądzonego świadczenia (zachowku) na raty na podstawie art. 320 kpc, biorąc pod uwagę sytuację majątkową i życiową pozwanego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nie zaszły szczególnie uzasadnione wypadki uzasadniające rozłożenie zasądzonego świadczenia na raty. Pozwany nie wykazał, aby jednorazowe spełnienie świadczenia było niemożliwe lub bardzo utrudnione, a uwzględnienie jego wniosku mogłoby być krzywdzące dla wierzycieli.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że pozwany nie wykazał istnienia nadzwyczajnych okoliczności uzasadniających rozłożenie świadczenia na raty. Analiza jego sytuacji majątkowej i wydatków nie potwierdziła niemożności jednorazowego spełnienia świadczenia, a uwzględnienie wniosku mogłoby naruszyć interesy wierzycieli.
Od kiedy należy naliczać odsetki ustawowe i za opóźnienie od zasądzonej kwoty zachowku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Odsetki należy naliczać od dnia wymagalności roszczenia, który następuje po wezwaniu dłużnika do spełnienia świadczenia, a nie od daty uprawomocnienia się wyroku.
Uzasadnienie
Roszczenie o zachowek jest typowym powództwem o zapłatę. Wymagalność roszczenia następuje po wezwaniu do zapłaty. Zasądzenie odsetek od daty wyrokowania premiowałoby pozwanego za niewykonanie dobrowolnie obowiązku. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w orzecznictwie.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. N. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| A. C. | osoba_fizyczna | powód |
| H. N. | osoba_fizyczna | powód |
| I. B. | osoba_fizyczna | powód |
| A. N. | osoba_fizyczna | powód |
Przepisy (10)
Główne
k.p.c. art. 320
Kodeks postępowania cywilnego
Rozłożenie zasądzonego świadczenia na raty lub wyznaczenie odpowiedniego terminu do jego spełnienia jest możliwe tylko w szczególnie uzasadnionych wypadkach, gdy ze względu na stan majątkowy, rodzinny lub zdrowotny spełnienie świadczenia przez pozwanego niezwłoczne lub jednorazowe byłoby niemożliwe lub bardzo utrudnione albo naraziłoby jego lub jego bliskich na niepowetowane szkody. Należy brać pod uwagę interesy obu stron.
k.c. art. 991
Kodeks cywilny
Określa uprawnionych do zachowku i jego wysokość.
k.c. art. 481 § § 1
Kodeks cywilny
Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, choćby nie poniósł żadnej szkody i choćby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
Jeżeli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie jest wymagalne niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Oddalenie apelacji przez sąd drugiej instancji.
Pomocnicze
k.c. art. 476
Kodeks cywilny
Definicja opóźnienia i zwłoki dłużnika.
k.p.c. art. 316 § §1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd bierze pod uwagę stan rzeczy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada kosztów procesu.
k.p.c. art. 108 § §1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasądzenie kosztów w orzeczeniu kończącym sprawę w instancji.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Postępowanie przed sądem drugiej instancji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prawidłowe ustalenie stanu faktycznego przez Sąd Rejonowy. • Brak przesłanek do rozłożenia zasądzonego świadczenia na raty na podstawie art. 320 kpc. • Prawidłowe naliczanie odsetek od daty wymagalności roszczenia (po wezwaniu do zapłaty). • Roszczenie o zachowek jest powództwem o zapłatę, a nie konstytutywnym.
Odrzucone argumenty
Obraza art. 320 kpc poprzez nierozłożenie zasądzonych kwot na raty. • Naruszenie art. 991 kc w zw. z art. 481 kc i art. 476 kc oraz art. 316 §1 kpc poprzez zasądzenie odsetek od daty wcześniejszej niż uprawomocnienie się wyroku.
Godne uwagi sformułowania
„moratorium sędziego” • „w szczególnie uzasadnionych wypadkach” • „niepowetowane szkody” • „nie można jednak pomijać sytuacji samego powoda, wierzyciela uprawnionego do otrzymania zasądzonego świadczenia.” • „nie można oczekiwać, że przy uwzględnieniu wniosku pozwanego mieliby uzyskać zaspokojenie za trzy lata, skoro zasądzono na ich rzecz kwoty przewyższające trzy tysiące czy siedem tysięcy złotych.” • „zasądzenie odsetek dopiero od daty wyroku stanowiłoby niczym nieuzasadnione premiowanie strony pozwanej, która dobrowolnie nie wykonała swojego obowiązku w żadnej części.”
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 320 kpc w kontekście rozkładania na raty świadczeń z tytułu zachowku, a także zasady naliczania odsetek od roszczeń o zachowek."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i oceny sytuacji majątkowej stron. Interpretacja art. 320 kpc jest ugruntowana, ale wymaga analizy indywidualnych okoliczności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy praktycznych aspektów dochodzenia zachowku, w tym możliwości rozłożenia świadczenia na raty i naliczania odsetek, co jest częstym problemem w sprawach spadkowych.
“Czy można rozłożyć spłatę zachowku na raty? Sąd Okręgowy wyjaśnia.”
Dane finansowe
zachowek: 7265,63 PLN
zachowek: 7265,63 PLN
zachowek: 3375 PLN
zachowek: 3375 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.