III CA 2718/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Rejonowy dla Łodzi – Widzewa w Łodzi oddalił wniosek M. S. o zmianę prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w Szczecinie z dnia 22 września 2006 roku w sprawie III Ns 3137/05 o stwierdzenie nabycia spadku po H. G. Sąd pierwszej instancji uznał, że nie zostały spełnione przesłanki z art. 679 § 1 kpc, ponieważ wnioskodawca, jako następca prawny uczestnika postępowania, nie mógł powołać się na nowe okoliczności, których nie mógł przedstawić w poprzednim postępowaniu, a wniosek złożył po upływie roku od uzyskania możliwości ich powołania. Sąd wskazał, że argumenty dotyczące ważności testamentu ustnego były już badane w poprzednich postępowaniach, które zakończyły się prawomocnymi postanowieniami. Apelację od postanowienia Sądu Rejonowego złożył L. S., zarzucając niesprawiedliwość i błędną ocenę oświadczeń świadków. Sąd Okręgowy w Szczecinie oddalił apelację, podzielając stanowisko Sądu pierwszej instancji. Sąd Okręgowy podkreślił, że art. 679 kpc zawiera istotne ograniczenia dotyczące podstawy i terminu zgłoszenia wniosku o zmianę postanowienia spadkowego, szczególnie dla uczestników poprzedniego postępowania. Następstwo prawne spadkobierców obejmuje również ograniczenia procesowe. Sąd odwołał się do orzecznictwa Sądu Najwyższego, wskazując na potrzebę ochrony stabilności porządku dziedziczenia i ścisłą wykładnię art. 679 kpc. Sąd Okręgowy stwierdził, że wnioskodawca nie wykazał, iż nowe okoliczności, w tym oświadczenia świadków testamentu ustnego, były mu obiektywnie niedostępne w poprzednich postępowaniach. Podkreślono, że sprawa o stwierdzenie nabycia spadku była już wielokrotnie badana, a dowody dotyczące testamentu ustnego były analizowane przez sądy obu instancji, które uznały go za nieważny z powodu niespełnienia wymogów formalnych (jednoczesna obecność świadków, jasność wyrażonej woli). Nowe oświadczenia świadków, które modyfikowały ich wcześniejsze zeznania, nie mogły stanowić podstawy do zmiany prawomocnego postanowienia spadkowego, zwłaszcza że wnioskodawca dysponował nimi już w postępowaniu o wznowienie postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja i stosowanie art. 679 kpc w sprawach o zmianę postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, zwłaszcza w kontekście ograniczeń dla uczestników postępowania i ich następców prawnych oraz wymogów formalnych testamentu ustnego.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z postępowaniem spadkowym i zmianą prawomocnych postanowień.
Zagadnienia prawne (2)
Czy nowe okoliczności, polegające na zmianie zeznań świadków testamentu ustnego, mogą stanowić podstawę do zmiany prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku na podstawie art. 679 § 1 kpc, zwłaszcza gdy wnioskodawca był następcą prawnym uczestnika postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nowe okoliczności nie mogą stanowić podstawy do zmiany prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, jeśli wnioskodawca, jako następca prawny uczestnika postępowania, mógł powołać się na te okoliczności w poprzednim postępowaniu lub nie złożył wniosku w terminie roku od dnia uzyskania możliwości ich powołania.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że art. 679 § 1 kpc zawiera istotne ograniczenia dotyczące podstawy i terminu zgłoszenia wniosku o zmianę postanowienia spadkowego, szczególnie dla uczestników poprzedniego postępowania i ich następców prawnych. Prekluzja uprawnienia do zgłoszenia twierdzeń i środków dowodowych, które mogły być, a nie zostały zgłoszone, chroni stabilność porządku dziedziczenia. Nowe oświadczenia świadków, które modyfikowały ich wcześniejsze zeznania, nie mogły być uznane za nową podstawę do żądania zmiany postanowienia spadkowego, ponieważ wnioskodawca dysponował nimi już w poprzednich postępowaniach.
Czy testament ustny H. G. spełniał wymogi formalne określone w art. 952 § 2 kpc, w szczególności w zakresie jednoczesnej obecności świadków i jasności wyrażonej woli?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, testament ustny H. G. nie spełniał wymogów formalnych, ponieważ zachodziły istotne różnice w zeznaniach świadków co do treści oświadczenia spadkodawczyni oraz co do jednoczesnej obecności wszystkich świadków przy jego składaniu.
Uzasadnienie
Sądy obu instancji badały ważność testamentu ustnego H. G. w poprzednich postępowaniach. Ustalono, że spadkodawczyni nie wyraziła swojej woli w sposób zrozumiały dla świadków, nie określiła wprost osoby spadkobiercy, a testament ustny był nieważny z powodu niespełnienia wymogu jednoczesnej obecności trzech świadków przy jego wygłaszaniu. Pismo z dnia 25 stycznia 2003 roku, mające stwierdzać treść testamentu, nie mogło być uznane za prawidłowo sporządzone, a zeznania świadków zawierały istotne rozbieżności.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. S. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| A. S. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| L. S. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| Skarb Państwa – Wojewoda (...) | organ_państwowy | uczestnik |
| Skarb Państwa – Prezydent Miasta S. | organ_państwowy | uczestnik |
| Skarb Państwa – Minister Skarbu Państwa | organ_państwowy | uczestnik |
Przepisy (5)
Główne
k.p.c. art. 679 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis reguluje postępowanie o uchylenie lub zmianę stwierdzenia nabycia spadku i zawiera istotne ograniczenia dotyczące podstawy i terminu zgłoszenia wniosku, zwłaszcza dla uczestników poprzedniego postępowania. Następcy prawni uczestników podlegają tym samym ograniczeniom. Złożenie wniosku nie jest ograniczone w czasie tylko wobec tych zainteresowanych, którzy nie byli uczestnikami.
k.c. art. 952 § § 2
Kodeks cywilny
Określa wymogi formalne testamentu ustnego, w tym jednoczesną obecność trzech świadków i jasność wyrażonej woli.
Pomocnicze
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 922 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy praw i obowiązków, które w razie rzeczywistego przysługiwania zmarłej stronie przechodzą na jego spadkobierców.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zastosowanie art. 679 § 1 kpc z uwzględnieniem ograniczeń dla uczestników postępowania i ich następców prawnych. • Prekluzja uprawnienia do powoływania się na okoliczności, które mogły być zgłoszone w poprzednim postępowaniu. • Ochrona stabilności prawomocnych orzeczeń o stwierdzeniu nabycia spadku. • Nieważność testamentu ustnego z powodu niespełnienia wymogów formalnych (jednoczesna obecność świadków, jasność woli).
Odrzucone argumenty
Nowe okoliczności (zmiana zeznań świadków) uzasadniają zmianę postanowienia spadkowego. • Niesprawiedliwość postanowienia Sądu Rejonowego. • Błędna ocena oświadczeń świadków przez Sąd Rejonowy.
Godne uwagi sformułowania
Postępowanie przewidziane w art. 679 kpc nie służy i nie może być wykorzystane jako środek do usunięcia skutków bezczynności lub błędów uczestników postępowania. • Następuje bowiem prekluzja uprawnienia do zgłoszenia twierdzeń i środków dowodowych, które mogły być, a nie zostały zgłoszone w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku. • Jest ono podyktowane potrzebą ochrony stabilności stwierdzonego prawomocnym orzeczeniem porządku dziedziczenia. • Z tego też względu oraz z uwagi na wyjątkowy charakter uregulowania zawartego w art. 679 kpc przepis ten podlega wykładni ścisłej.
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie art. 679 kpc w sprawach o zmianę postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, zwłaszcza w kontekście ograniczeń dla uczestników postępowania i ich następców prawnych oraz wymogów formalnych testamentu ustnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z postępowaniem spadkowym i zmianą prawomocnych postanowień.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy złożonych kwestii proceduralnych w prawie spadkowym, w tym możliwości zmiany prawomocnych orzeczeń i oceny ważności testamentu ustnego, co jest istotne dla praktyków prawa spadkowego.
“Czy można zmienić prawomocne postanowienie o spadku? Kluczowe ograniczenia z art. 679 kpc.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.