Orzeczenie · 2026-05-21

III Ca 1296/25Uchylenie wyroku naruszenie posiadania kanalizacja

Sąd
Sąd Okręgowy w Gliwicach
Miejsce
Gliwice
Data
2026-05-21
SAOSCywilneochrona posiadaniaWysokaokręgowy
naruszenie posiadaniaposesoryjnekanalizacjanieruchomościzasady współżycia społecznegonadużycie prawaart. 5 k.c.art. 478 k.p.c.apelacjaprzekazanie do ponownego rozpoznania

Sąd Okręgowy w Gliwicach, rozpoznając apelację powodów K. U. i X. U. od wyroku Sądu Rejonowego w Tarnowskich Górach, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd Rejonowy oddalił powództwo o przywrócenie naruszonego posiadania i zaniechanie naruszeń w zakresie odprowadzania ścieków, uznając, że powodowie nadużyli prawa podmiotowego (art. 5 k.c.), czerpiąc korzyści z cudzej infrastruktury bez ponoszenia kosztów i bez podstawy umownej. Sąd Okręgowy uznał jednak, że zastosowanie art. 5 k.c. w sprawie o naruszenie posiadania było nieuzasadnione. Zgodnie z art. 478 k.p.c., sąd w takich sprawach bada jedynie ostatni stan posiadania i fakt jego naruszenia, nie rozpoznając samego prawa ani dobrej wiary. Sąd Okręgowy podkreślił, że powództwo posesoryjne nie zmierza do pozbawienia naruszyciela prawa posiadania rzeczy, lecz do odzyskania przez dotychczasowego posiadacza faktycznego władztwa. Choć powództwo o naruszenie posiadania może ulec oddaleniu w razie rażącej kolizji z zasadami współżycia społecznego, Sąd Rejonowy nie wykazał, aby taka kolizja miała miejsce w sposób uzasadniający zastosowanie art. 5 k.c. Sąd Okręgowy wskazał, że kwestionowanie przez Sąd Rejonowy zachowania powodów jako „efektu gapowicza” było nieadekwatne do sporu cywilnego, a także że okresowe refakturowanie odprowadzania ścieków i wybudowanie przez powodów własnego przyłącza kanalizacyjnego wymagały uwzględnienia przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Sąd Okręgowy uchylił wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, pozostawiając sądowi pierwszej instancji rozstrzygnięcie o kosztach postępowania odwoławczego.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Interpretacja zakresu stosowania art. 5 k.c. w sprawach o naruszenie posiadania oraz ścisłe przestrzeganie art. 478 k.p.c.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyfiki spraw posesoryjnych i zastosowania klauzuli nadużycia prawa w kontekście cywilnoprawnym.

Zagadnienia prawne (2)

Czy sąd w sprawie o naruszenie posiadania może oddalić powództwo na podstawie art. 5 k.c. (nadużycie prawa podmiotowego)?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, sąd w sprawie o naruszenie posiadania bada jedynie ostatni stan posiadania i fakt jego naruszenia, nie rozpoznając samego prawa ani dobrej wiary pozwanego. Zastosowanie art. 5 k.c. jest dopuszczalne tylko w razie rażącej kolizji roszczenia z zasadami współżycia społecznego.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy uznał, że art. 478 k.p.c. wyznacza ścisłe ramy kognicji sądu w sprawach posesoryjnych, ograniczając badanie do stanu faktycznego posiadania i jego naruszenia. Oddalenie powództwa na podstawie art. 5 k.c. wymaga wykazania rażącej sprzeczności z zasadami współżycia społecznego, co nie zostało wykazane w tej sprawie.

Czy okresowe refakturowanie odprowadzania ścieków oraz wybudowanie przez powodów własnego przyłącza kanalizacyjnego wpływa na zasadność roszczenia o naruszenie posiadania?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, te okoliczności powinny zostać uwzględnione przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez Sąd Rejonowy.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy wskazał, że Sąd Rejonowy powinien uwzględnić te fakty przy ponownym rozpoznaniu sprawy, aby ustalić wpływ tych okoliczności na stosunki prawne między stronami i zasadność roszczenia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja
Uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania

Strony

NazwaTypRola
K. U.osoba_fizycznapowód
X. U.osoba_fizycznapowód
(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w H.spółkapozwany

Przepisy (8)

Główne

k.c. art. 344 § 1

Kodeks cywilny

Przepis regulujący roszczenie o przywrócenie naruszonego posiadania i zaniechanie naruszeń.

k.p.c. art. 478

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis określający zakres kognicji sądu w sprawach o naruszenie posiadania, kluczowy dla rozstrzygnięcia.

Pomocnicze

k.c. art. 5

Kodeks cywilny

Przepis dotyczący nadużycia prawa podmiotowego, którego zastosowanie w sprawie posesoryjnej zostało zakwestionowane.

k.p.c. art. 98 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis regulujący zasady orzekania o kosztach procesu.

k.p.c. art. 233 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis dotyczący oceny dowodów przez sąd, zarzucany przez powodów w apelacji.

k.p.c. art. 328 § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis dotyczący uzasadnienia orzeczenia, zarzucany przez powodów w apelacji.

k.p.c. art. 386 § 4

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa prawna uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

Dz.U. z 2022 r. poz. 1225 art. 47

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

Przepis dotyczący obowiązku zapewnienia odprowadzenia ścieków.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niewłaściwe zastosowanie art. 5 k.c. przez Sąd Rejonowy w sprawie o naruszenie posiadania. • Sąd w sprawie posesoryjnej powinien badać jedynie ostatni stan posiadania i fakt jego naruszenia, zgodnie z art. 478 k.p.c. • Okresowe refakturowanie odprowadzania ścieków oraz wybudowanie własnego przyłącza przez powodów wymaga uwzględnienia.

Odrzucone argumenty

Powodowie nadużyli prawa podmiotowego, korzystając z cudzej infrastruktury bez podstawy umownej i kosztów (argument Sądu Rejonowego).

Godne uwagi sformułowania

Sąd bada jedynie fakty posiadania oraz naruszenia, bez badania stanu prawnego oraz dobrej wiary posiadacza. • żądanie przywrócenia naruszonego posiadania nie jest żądaniem skierowanym do prawa lecz dotyczy stanu faktycznego. • powództwo o naruszenie posiadania powinno ulec oddaleniu tylko w razie rażącej kolizji roszczenia z zasadami współżycia społecznego. • O nadużyciu prawa podmiotowego decydują obiektywne kryteria oceny w postaci sprzeczności z zasadami współżycia społecznego i ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa podmiotowego. • kwantyfikacja (efektu gapowicza) jest jednym z problemów ekonomicznych, jednakże dotyczy on w znacznej mierze wydatkowania środków publicznych [...] a także sposobów przeciwdziałania skali tego problemu, często poprzez działania o charakterze administracyjnym (władczym). Tymczasem spór nie dotyczy podmiotów prawa administracyjnego a prawa cywilnego.

Skład orzekający

Andrzej Dyrda

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja zakresu stosowania art. 5 k.c. w sprawach o naruszenie posiadania oraz ścisłe przestrzeganie art. 478 k.p.c."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki spraw posesoryjnych i zastosowania klauzuli nadużycia prawa w kontekście cywilnoprawnym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest właściwe stosowanie przepisów proceduralnych (art. 478 k.p.c.) i materialnych (art. 5 k.c.) w sprawach o naruszenie posiadania, a także jak sąd odnosi się do argumentów ekonomicznych w kontekście prawnym.

“Czy można oddalić pozew o naruszenie posiadania, bo ktoś był „gapowiczem”? Sąd Okręgowy odpowiada.”

Dane finansowe

zwrot kosztów postępowania: 917 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane przepisy

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst